agricultural stories in Marathi, agrowon, animal husbundry advice | Agrowon

शस्त्रक्रियेमुळे बरी होते जनावरांतील रिंगणी व्याधी
डॉ. एस. एस. पिटलावार
रविवार, 6 जानेवारी 2019

आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे बैलावर अवलंबून आहेत. आंतरपिकातील मशागत, भात शेतात माल वाहतूक व ज्या ठिकाणी ट्रॅक्‍टर किंवा इतर वाहने जाऊ शकत नाहीत अशा ठिकाणी माल वाहतूक अशी कामे बैलांच्या साहाय्याने केली जातात.

गायी व म्हशीमध्ये बरेचसे आजार किंवा व्याधी या शल्कचिकित्सा संबंधित आहेत जसे की, शिंगाचा कर्करोग, डोळ्यांचा कर्करोग, खांद्यावरील ट्युमर, अस्थिभंग, जखमा इत्यादी या व्याधीपैकीच एक म्हणजे रिंगणी. जनावरांमध्ये रिंगणी व्याधी झाल्यास जनावर विकून न टाकता त्यावर वेळीच शस्त्रक्रिया करून उपचार केल्यास जनावरे पूर्ववत कामासाठी वापरता येतात.

आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे बैलावर अवलंबून आहेत. आंतरपिकातील मशागत, भात शेतात माल वाहतूक व ज्या ठिकाणी ट्रॅक्‍टर किंवा इतर वाहने जाऊ शकत नाहीत अशा ठिकाणी माल वाहतूक अशी कामे बैलांच्या साहाय्याने केली जातात.

गायी व म्हशीमध्ये बरेचसे आजार किंवा व्याधी या शल्कचिकित्सा संबंधित आहेत जसे की, शिंगाचा कर्करोग, डोळ्यांचा कर्करोग, खांद्यावरील ट्युमर, अस्थिभंग, जखमा इत्यादी या व्याधीपैकीच एक म्हणजे रिंगणी. जनावरांमध्ये रिंगणी व्याधी झाल्यास जनावर विकून न टाकता त्यावर वेळीच शस्त्रक्रिया करून उपचार केल्यास जनावरे पूर्ववत कामासाठी वापरता येतात.

रिंगणी म्हणजे काय?

  •  रिंगणी हे स्थानिक भाषेतील नाव आहे. याला शास्त्रीय भाषेत अपवर्ड फिक्सेशन आॅफ पटेला (Upward fixation of patella) किंवा स्ट्रींग हॉल्ट असे म्हणतात.
  •  रिंगणी हा आजार नसून व्याधी आहे.
  •  ही व्याधी हिवाळ्यात जास्त प्रमाणात दिसून येते.

रिंगणी व्याधी कशी होते?

  •  रिंगणीसाठी पटेला नावाची अस्थी कारणीभूत असते.
  •  जनावरात तीन प्रकारच्या पटेला असतात त्यातील मेडिअल पटेला ताठर झाल्यास रिंगणी होते.
  •  पटेला अस्थी ही सीसमॉईड जातीची अस्थी असून ती लहान वासरांमध्ये आकाराने खूप लहान असते व वयानुसार ती हळूहळू वाढत जाते आणि विशिष्ट आकार प्राप्त केल्यानंतर त्याची वाढ थांबते.
  •  यामध्ये सांध्याची हालचाल (मागच्या पायाच्या आतील बाजूस) पटेला अस्थी ताठर झाल्यामुळे जनावराला हालचाल करताना त्रास होतो, त्यामुळे जानावर लंगडत चालते.

लक्षणे

  •  रिंगणीमुळे मागचा एक किंवा दोन्ही पाय बाधीत होतात.
  •  मागच्या पायाची सांध्याची हालचाल व्यवस्थित होत नाही.
  •  जनावर विश्रांतीनंतर विशेषतः सकाळी लंगडते, पण काही अंतर चालल्यानंतर चाल ही व्यवस्थित होते.
  •  पाय ताठर झाल्यामुळे कधी कधी जनावरांचे खुर जमिनीवर घासतात व त्यामुळे काही जनावरात रक्तस्रावसुद्धा होऊ शकतो.
  •  बाधित जनावरे जमिनीवर पाय घासतात.
  •  जनावरे पायांची हालचाल झटके मारत करतात.
  •  अशा जनावरांत चारा खाणे, पाणी पिणे व्यवस्थित असते.

उपचार पद्धती

  •  अशा जनावरांची वेळीच पशुवैद्यकीय डॉक्‍टरांकडून तपासणी करून घ्यावी आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसार शस्त्रक्रिया करावी. याच्या उपचारासाठी वात तोडणे (Patella Desmotomy) ही शस्त्रक्रिया केली जाते.
  •  अगदी काही वेळातच ही शस्त्रक्रिया होते आणि त्यानंतर जनावर व्यवस्थित चालू शकते आणि त्याला सांध्याची हालचाल करता येते.
  •  या शस्त्रक्रियेमध्ये मागच्या पायाच्या आतील बाजूस भूल दिली जाते आणि मेडिअल पटेला अस्थी तोडली जाते.
  •  शस्त्रक्रियेमुळे दुधाळ किंवा गाभण जनावर व काम करणाऱ्या बैलांत कोणताही विपरित परिणाम होत नाही.
  •  शस्त्रक्रियेनंतर जनावरास लगेच चालवले जाते.

संपर्क  ः डॉ. एस. एस. पिटलावार, ९४२३९०५८४२
(पशुशल्यचिकित्सा विभाग, पशुवैद्यक व पशुविज्ञान महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर)

इतर कृषिपूरक
पशूसल्ला    थंड वातावरणामुळे जनावरांच्या...
उसाच्या वाढ्याची पौष्टिकता वाढवाजनावरांच्या आहारात सतत वाढ्याचा समावेश केल्यामुळे...
पशू आजारांवर प्राथमिक उपचारासाठी औषधी...जनावरांच्या आजारामुळे मिळणाऱ्या कमी उत्पादनामुळे...
मुक्त संचार गोठ्यामध्ये गव्हाण,...मुक्त संचार गोठ्यात कायमस्वरूपी पाण्याची उपलब्धता...
शस्त्रक्रियेमुळे बरी होते जनावरांतील...आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे...
गोठ्याचे कुंपण, बांधकामावर नको जास्त...गोठा बांधकामाचे नियोजन करताना लोखंडी वस्तू...
जनावरांच्या चांगल्या आरोग्यासाठी कमी...कमी खर्चाचा मुक्त संचार गोठा करताना आपल्याकडे...
रेशीम कीटक संगोपनगृहात राखा योग्य...थंडीमध्ये वाढ झाल्यामुळे रेशीम कीटकांच्या...
प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावरावर होणारे...प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावर चारा खात नाही व पाणी...
दूध उत्पादन वाढीसाठी उपयुक्त बायपास...प्रथिनांचा आहारात योग्य प्रमाणात वापर केला तर...
दुधाळ गाईची काळजी, व्यवस्थापनगाभण आणि प्रसूती काळात गायीच्या शरिरातील ऊर्जा...
मुक्त संचार कुक्कुटपालनासाठी उपयुक्त :...सर्व प्रकारच्या वातावरणात सहजरीत्या वाढू शकणाऱ्या...
कोंबड्यांसाठी संतुलित खाद्यनिर्मिती...पक्ष्यांना खाद्य देण्यापूर्वी कोणत्या प्रकारचे...
पशू सल्लाशेळ्या व मेंढ्यांना वजनवाढीस हिवाळा हा काळ योग्य...
जनावरांसाठी पाैष्टिक मुरघासज्या ठिकाणी हिरवा चारा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे...
वासरांच्या आहारातील चिकाचे महत्त्वहिवाळ्यामध्ये गायी- म्हशी विण्याचे प्रमाण जास्त...
जनावारांतील विषबाधा कारणे, लक्षणे, उपायविषबाधेमुळे जनावरांच्या शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ...
पशुसल्लासध्या महाराष्ट्रात सर्वच ठिकाणी कमी-जास्त...
कासदाह आजाराची लक्षणे, प्रतिबंध, उपचारदेशी गाईंच्या तुलनेने संकरित गाईंमध्ये पहिल्या...
कोंबड्यांच्या आहार, लिटर व्यवस्थापनात...कमी तापमानात कोंबड्यांची योग्य प्रकारे काळजी न...