agricultural stories in Marathi, agrowon, animal husbundry advice | Agrowon

शस्त्रक्रियेमुळे बरी होते जनावरांतील रिंगणी व्याधी
डॉ. एस. एस. पिटलावार
रविवार, 6 जानेवारी 2019

आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे बैलावर अवलंबून आहेत. आंतरपिकातील मशागत, भात शेतात माल वाहतूक व ज्या ठिकाणी ट्रॅक्‍टर किंवा इतर वाहने जाऊ शकत नाहीत अशा ठिकाणी माल वाहतूक अशी कामे बैलांच्या साहाय्याने केली जातात.

गायी व म्हशीमध्ये बरेचसे आजार किंवा व्याधी या शल्कचिकित्सा संबंधित आहेत जसे की, शिंगाचा कर्करोग, डोळ्यांचा कर्करोग, खांद्यावरील ट्युमर, अस्थिभंग, जखमा इत्यादी या व्याधीपैकीच एक म्हणजे रिंगणी. जनावरांमध्ये रिंगणी व्याधी झाल्यास जनावर विकून न टाकता त्यावर वेळीच शस्त्रक्रिया करून उपचार केल्यास जनावरे पूर्ववत कामासाठी वापरता येतात.

आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे बैलावर अवलंबून आहेत. आंतरपिकातील मशागत, भात शेतात माल वाहतूक व ज्या ठिकाणी ट्रॅक्‍टर किंवा इतर वाहने जाऊ शकत नाहीत अशा ठिकाणी माल वाहतूक अशी कामे बैलांच्या साहाय्याने केली जातात.

गायी व म्हशीमध्ये बरेचसे आजार किंवा व्याधी या शल्कचिकित्सा संबंधित आहेत जसे की, शिंगाचा कर्करोग, डोळ्यांचा कर्करोग, खांद्यावरील ट्युमर, अस्थिभंग, जखमा इत्यादी या व्याधीपैकीच एक म्हणजे रिंगणी. जनावरांमध्ये रिंगणी व्याधी झाल्यास जनावर विकून न टाकता त्यावर वेळीच शस्त्रक्रिया करून उपचार केल्यास जनावरे पूर्ववत कामासाठी वापरता येतात.

रिंगणी म्हणजे काय?

  •  रिंगणी हे स्थानिक भाषेतील नाव आहे. याला शास्त्रीय भाषेत अपवर्ड फिक्सेशन आॅफ पटेला (Upward fixation of patella) किंवा स्ट्रींग हॉल्ट असे म्हणतात.
  •  रिंगणी हा आजार नसून व्याधी आहे.
  •  ही व्याधी हिवाळ्यात जास्त प्रमाणात दिसून येते.

रिंगणी व्याधी कशी होते?

  •  रिंगणीसाठी पटेला नावाची अस्थी कारणीभूत असते.
  •  जनावरात तीन प्रकारच्या पटेला असतात त्यातील मेडिअल पटेला ताठर झाल्यास रिंगणी होते.
  •  पटेला अस्थी ही सीसमॉईड जातीची अस्थी असून ती लहान वासरांमध्ये आकाराने खूप लहान असते व वयानुसार ती हळूहळू वाढत जाते आणि विशिष्ट आकार प्राप्त केल्यानंतर त्याची वाढ थांबते.
  •  यामध्ये सांध्याची हालचाल (मागच्या पायाच्या आतील बाजूस) पटेला अस्थी ताठर झाल्यामुळे जनावराला हालचाल करताना त्रास होतो, त्यामुळे जानावर लंगडत चालते.

लक्षणे

  •  रिंगणीमुळे मागचा एक किंवा दोन्ही पाय बाधीत होतात.
  •  मागच्या पायाची सांध्याची हालचाल व्यवस्थित होत नाही.
  •  जनावर विश्रांतीनंतर विशेषतः सकाळी लंगडते, पण काही अंतर चालल्यानंतर चाल ही व्यवस्थित होते.
  •  पाय ताठर झाल्यामुळे कधी कधी जनावरांचे खुर जमिनीवर घासतात व त्यामुळे काही जनावरात रक्तस्रावसुद्धा होऊ शकतो.
  •  बाधित जनावरे जमिनीवर पाय घासतात.
  •  जनावरे पायांची हालचाल झटके मारत करतात.
  •  अशा जनावरांत चारा खाणे, पाणी पिणे व्यवस्थित असते.

उपचार पद्धती

  •  अशा जनावरांची वेळीच पशुवैद्यकीय डॉक्‍टरांकडून तपासणी करून घ्यावी आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसार शस्त्रक्रिया करावी. याच्या उपचारासाठी वात तोडणे (Patella Desmotomy) ही शस्त्रक्रिया केली जाते.
  •  अगदी काही वेळातच ही शस्त्रक्रिया होते आणि त्यानंतर जनावर व्यवस्थित चालू शकते आणि त्याला सांध्याची हालचाल करता येते.
  •  या शस्त्रक्रियेमध्ये मागच्या पायाच्या आतील बाजूस भूल दिली जाते आणि मेडिअल पटेला अस्थी तोडली जाते.
  •  शस्त्रक्रियेमुळे दुधाळ किंवा गाभण जनावर व काम करणाऱ्या बैलांत कोणताही विपरित परिणाम होत नाही.
  •  शस्त्रक्रियेनंतर जनावरास लगेच चालवले जाते.

संपर्क  ः डॉ. एस. एस. पिटलावार, ९४२३९०५८४२
(पशुशल्यचिकित्सा विभाग, पशुवैद्यक व पशुविज्ञान महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर)

इतर कृषिपूरक
तेजस्विनीच्या साथीने बचतीतून...तेजस्विनी लोकसंचालित साधन केंद्राच्या...
प्रथमोपचाराने बरे होतील जनावरांतील आजारजनावरांमध्ये विविध प्रकारचे विषाणूजन्य व...
वाढत्या तापमानाचा जनावरांवर होणारा...जनावरांमध्ये दिसून येणाऱ्या उष्मा तणावासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाच्या...जनावरांना विशेषतः शेळ्या-मेंढ्यांना गर्भाशयाचे...
नियोजन स्वच्छ दूध उत्पादनाचे...दुग्ध व्यवसायात आर्थिक परिस्थिती, शास्त्रोक्त...
अॅझोला, हायड्रोपोनिक्स चाऱ्यातून करा...चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध चाऱ्याची...
संवर्धन खिलार गोवंशाचे...जातिवंत खिलार जनावरांची पैदास वाढवण्यासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाचे आजार,...शेळ्या मेंढ्यांना गर्भाशयाचा आजार झालेला आहे हे...
झलक क्रिमोना आंतरराष्ट्रीय पशू...इटली देशात दरवर्षी क्रिमोना आंतरराष्ट्रीय पशू...
जनावरांच्या संतुलित आहार...जनावरांना दिवसभरात किती चारा दिला पाहिजे आणि तो...
जनावरांच्या आहारात कोरडा चारा वापरताना...महाराष्ट्रातील बहुतांशी भागात फेब्रुवारी ते...
कमी जागेत, कमी पाण्यात अळिंबी...कमी जागेत, कमी पाण्यात अळिंबीची लागवड करता येत...
जनावरांच्या खाद्यामध्ये अचानक बदल करणे...कोवळा चारा, निकृष्ट दर्जाचा चारा किंवा बुरशीची...
जनावरांतील रोगनिदानासाठी प्रयोगशाळा...तात्काळ रोगनिदान व योग्य उपचार केल्यामुळे औषधांचा...
गाई, म्हशींची दुग्धोत्पादन क्षमता वाढवा...सध्याच्या काळात सेक्स सीमेन किंवा सॉर्डेड सीमेन,...
ओळखा लिस्टेरिओसिस आजाराची लक्षणेजनावरापासून माणसास होणारे आजार प्रामुख्याने...
पशुसल्लावाढत्या तापमानात जनावरांच्या आहार...
प्रजननक्षमता सक्षम करण्यासाठी...सुयोग्य व समतोल आहारातून जनावरांना ऊर्जा, प्रथिने...
जनावरांमध्ये प्रसूतीनंतर येणाऱ्या समस्याजनावर गाभण असताना व विताना जर व्यवस्थित लक्ष दिले...
प्रक्रियेमुळे वाढेल ऊस वाढ्याची...वाढ्यातील आॅक्झलेट या घटकामुळे जनावराच्या शरीरात...