agricultural stories in Marathi, agrowon, aphids & Diamand back moth attack on cabbage | Agrowon

कोबीवरील मावा, चौकोनी ठिपक्याचा पतंगाचे व्यवस्थापन
विवेक सवडे, डॉ. धीरज कदम
मंगळवार, 8 जानेवारी 2019

कोबी व फुलकोबी ही थंड हवामानातील पिके असून, राज्यातील बहुतांश जिल्ह्यामध्ये त्यांची लागवड केली जाते. सध्याचे थंड आणि मधूनच होणारे ढगाळ वातावरण मावा आणि चाैकोनी ठिपक्यांच्या पतंगच्या वाढीसाठी पोषक आहे. त्यामुळे पिकात या किडींचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो.

१) मावा (अॅफिड्स ):
शा. नाव ः Brevicoryne brassicae
कोबीवर्गीय भाजीपाला पिकांवर ही कीड आढळते. त्याची पिले पिवळसर रंगाची, तर प्रौढ काळसर रंगाचे असतात. पिले व प्रौढ कीटक कोवळ्या पानांतून रस शोषतात. परिणामी पाने पिवळी होऊन गळून पडतात.

कोबी व फुलकोबी ही थंड हवामानातील पिके असून, राज्यातील बहुतांश जिल्ह्यामध्ये त्यांची लागवड केली जाते. सध्याचे थंड आणि मधूनच होणारे ढगाळ वातावरण मावा आणि चाैकोनी ठिपक्यांच्या पतंगच्या वाढीसाठी पोषक आहे. त्यामुळे पिकात या किडींचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो.

१) मावा (अॅफिड्स ):
शा. नाव ः Brevicoryne brassicae
कोबीवर्गीय भाजीपाला पिकांवर ही कीड आढळते. त्याची पिले पिवळसर रंगाची, तर प्रौढ काळसर रंगाचे असतात. पिले व प्रौढ कीटक कोवळ्या पानांतून रस शोषतात. परिणामी पाने पिवळी होऊन गळून पडतात.

आर्थिक नुकसान संकेत पातळी ः
मावा कीड ः १० प्रतिपान

प्रादुर्भाव दिसताच, फवारणी प्रतिलिटर पाणी
फ्लोनिकॅमिड (५० डब्लूजी) ०.२ ग्रॅम किंवा
ब्युप्रोफेझिन (२५ एससी) २ मिली किंवा
इमिडाक्लोप्रिड (१७.८ एसएल) ०.२ मिली किंवा
फिप्रोनील (५ एससी) ३ मिलि किंवा
अॅसिफेट (५० टक्के) अधिक इमिडाक्लोप्रीड (१.८ एसपी) (संयुक्त कीटकनाशक) २ ग्रॅम

२) चौकोनी ठिपक्याचा पतंग (डायमंड बॅक मॉथ) :
शा. नाव ः Plutella xylostella 

  • मादी पतंग कोबीवर्गीय भाजीच्या पानांवर पिवळसर ५० ते ६० राखी रंगाची अंडी घालतो. त्यातून फिकट हिरव्या किंवा भुरकट रंगाच्या अळ्या बाहेर पडतात. अळी अवस्था १४ ते १५ दिवसांची असते. भुरकट रंगाच्या पाकोळीच्या पाठीवर चौकटीच्या आकाराचा पांढरा ठिपका असल्याने 'चौकोनी ठिपक्याचा पतंग' हे नाव पडले आहे.
  • अळ्या पानाच्या खालचा पृष्ठभाग खरडून खातात. पानांवर असंख्य छिद्रे पडून पान चाळणीसारखे दिसते. जास्त प्रादुर्भाव असल्यास पानाची चाळणी होऊन पानाच्या शिराच शिल्लक राहतात.

नियंत्रण व्यवस्थापन :

  • प्रादुर्भाव ग्रस्त पाने तोडून टाकावीत.
  • एकरी ४ ते ५ कामगंध सापळे (झायलोल्यूर) चौकोनी ठिपक्याच्या पतंगाच्या नियंत्रणासाठी लावावेत.
  • मित्रकीटक असलेल्या कोटेशिया प्लुटेला या अळी परजीवीचे -संवर्धन करावे.
  • मोहरी या सापळा पिकाच्या २ ओळी कोबीच्या २० ते २२ ओळीनंतर लावाव्यात. मोहरी झाडांकडे ८० ते ९० टक्के चौकोनी ठिपक्याचा पतंग आकर्षित होतात, तर टोमॅटो आंतरपीक घेतल्यास हे पतंग यावर जास्त अंडी घालतात.

आर्थिक नुकसान संकेत पातळी ः
चौकोनी ठिपक्याचा पतंगाच्या अळ्या ः २ ते ३ प्रतिझाड.

प्रादुर्भाव दिसताच, फवारणी प्रतिलिटर पाणी
निंबोळी तेल (०.०३ टक्के) किंवा कडूनिंब आधारित कीटकनाशक (ॲझाडिरेक्टीन ३००० पीपीएम) ०.५ मिली किंवा
सायॲण्ट्रानीलीप्रोल (१०.२६ ओडी) १.२ मिली किंवा
डायफेंथुरॉन (५० डब्लूपी) १ ग्रॅम किंवा
फिप्रोनिल (५ इसी) ३ मिली किंवा
फ्लुबेंडिअमाइड (३९.३५ एससी) ०.२५ मिली किंवा
ल्यूफेन्युरॉन (५.४ इसी) १.२ मिली.

विवेक सवडे, ९६७३११३३८३
डॉ. धीरज कदम, ९४२१६२१९१०

(लेखक कृषी कीटकशास्त्र विभाग व.ना.म.कृ.वि. परभणी येथे सहयोगी प्राध्यापक असून, विवेक सवडे आचार्य पदवीच्या अंतिम वर्षाचे विद्यार्थी आहेत.)

इतर कृषी सल्ला
कमाल, किमान तापमानात चढउतारमहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
कमतरतेनुसार सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा वापर...अलीकडे सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमतरता अधिक...
हवामान बदलाशी सुसंगत उपाययोजनांचा शोध...सध्या हवामान बदलाचा परिणाम शेतीवर दुष्काळ, गारपीट...
केळी पीक सल्लाउन्हाळ्यात अधिक तापमान, तीव्र सूर्य प्रकाश, वादळी...
जैविक कीड-नियंत्रणासाठी उपयुक्त बुरशीगेल्या काही वर्षांमध्ये कीडनियंत्रणासाठी...
इतिहासकालीन जलसंधारण अन् त्यामागचे...दरवर्षी पिढ्यानपिढ्या पावसाचे पाणी वेगवेगळे उपाय...
अभ्यासक्रमात हवा भूसूक्ष्मजीवशास्त्राचा...महाराष्ट्रात चार कृषी विद्यापीठे असून, तिथे १२...
शास्त्रीय पद्धतीनेच व्हावेत जल...गावातील पाण्याचे स्रोत ज्या भागात आहेत, त्या...
शेतजमिनीतील चिकणमातीच्या प्रकारानुसार...हलक्या आणि कमी पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता...
कोरडवाहू शेतीतील समस्या जाणून...राज्यात एकूण शेत जमिनीपैकी १८ टक्के जमीन बागायत...
कांदा व लसूण व्यवस्थापन सल्लारांगडा कांद्याची काढणी झालेली असून, रब्बी...
उसाच्या जोमदार वाढीसाठी गंधक फायदेशीरनत्र, स्फुरद आणि पालाशच्या जोडीला गंधकाच्या...
जिवाणू खत वापरायचे की जिवाणूंचे अन्न...अलीकडे रासायनिक खतांच्या वापरासोबतच जिवाणू...
पीक सल्ला : सूर्यफूल, कांदा, मका, लसूण...सूर्यफूल ः पीक ११० दिवसांमध्ये तयार होते. पाने,...
सिंचनासाठी क्षारयुक्त पाण्याचे...सिंचनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पाण्याचे जमिनीच्या...
जैविक कीड रोग नियंत्रणासाठी भू...एकात्मिक कीड नियंत्रणाच्या अनेक पद्धती असल्या तरी...
लक्षात घ्या विभागनिहाय परिस्थिती...जमीन आणि पावसाचा विचार करता एकाच जिल्ह्यात...
कृषी सल्ला : पेरू, गहू, हरभरा, डाळिंब,...पेरू - फळमाशीच्या नियंत्रणासाठी प्रतिएकर ४ रक्षक...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी फेरोमोन...रासायनिक कीडनाशकांना किटक प्रतिकारक होत असून,...