agricultural stories in marathi, AGROWON, bank litracy in rural area | Agrowon

बॅंकेत सारी माणसं सारखीच...
सुवर्णा गोखले
गुरुवार, 31 मे 2018

ताराबाईला कर्ज मिळालं ही बातमी वाऱ्यासारखी गावात पसरली. तारा एकटी होती म्हणून महिला विकासातून तिला पैसे मिळाले असतील, असे भिकूला वाटले. माहिती करून घ्यायला तो ताराकडे गेला, तेव्हा त्याला कळले गावातल्या राधाने काम केले. जमिनीवर बोजा चढवून हे कर्ज प्रकरण झाले. तेव्हा त्याला राहवले नाही. त्याने विचारले ‘मला पण मिळेल का गं?’ तसं ताराने त्याला राधापाशी जायला सांगितले. ‘सावकाराकडे जावत नाही, पण पैशाचं सोंग घेता येत न्हाई. पैशाशिवाय कुठलंच स्वप्न पूरं होत न्हाई!’ असं वाटायचं त्याला. आता मार्ग सापडला. तो जमिनीचे कागद घेऊन राधाकडे गेला.

ताराबाईला कर्ज मिळालं ही बातमी वाऱ्यासारखी गावात पसरली. तारा एकटी होती म्हणून महिला विकासातून तिला पैसे मिळाले असतील, असे भिकूला वाटले. माहिती करून घ्यायला तो ताराकडे गेला, तेव्हा त्याला कळले गावातल्या राधाने काम केले. जमिनीवर बोजा चढवून हे कर्ज प्रकरण झाले. तेव्हा त्याला राहवले नाही. त्याने विचारले ‘मला पण मिळेल का गं?’ तसं ताराने त्याला राधापाशी जायला सांगितले. ‘सावकाराकडे जावत नाही, पण पैशाचं सोंग घेता येत न्हाई. पैशाशिवाय कुठलंच स्वप्न पूरं होत न्हाई!’ असं वाटायचं त्याला. आता मार्ग सापडला. तो जमिनीचे कागद घेऊन राधाकडे गेला.

भिकूतात्याला राधा ओळखत होतीच. चांगल्या मनाचा, कोणाच्या अध्यात, मध्यात नसलेला... असं तिला वाटायचं. आपल्याकडे का बरं आले तात्या? ती विचार करत होती. तेवढ्यात तात्या म्हणाले, ‘वाईच जमिनीवर लोन हवं होतं तूच देतेस ना?’ म्हणून त्यांनी कागदच पुढे केले. कागद वाचून राधा म्हणाली, ‘कोणाचे कागद?’ तशी भिकुतात्या ‘माझाच की!’ म्हणाला. राधाने पूर्ण नाव विचारले तर ‘भिकाजी म्हादू दहिवले’ असे सांगितले पण कागद तर म्हादू नावाने दिसत होते. मग राधाच्या लक्षात आले की जमिनीवर नाव बापाचे होते. ‘खातेफोड केली नाही का? तुम्हाला जमिनीवर कर्ज हवं असेल तर तुमचं नाव लागेल कागदावर!’ भिकोबाचा बाप जाऊन दहा वर्षं झाली होती. आज काम करू उद्या करू म्हणून त्याचं तलाठ्याकडे जायचं राहून गेल होतं. ‘मीच तर जमीन कसतोय, मग काय हरकत आहे सायबाने त्यावर कर्ज द्यायला?’ असं त्याच म्हणणं होतं. बिचारा निराश झाला. राधा त्याला म्हणाली ‘तात्या रागाावू नका, पण कधीतरी करावं लागणार आहेच ना, मग आजच लागा की त्या कामाला!’ राधेचं हे मात्र बरोबर होतं. त्याला अगदी पटलं. ‘आपण ना योजना चोख असली तरी कागदपत्रात मार खातो बघ. कसायचं तर कशाला लागतोय कागद? त्यावाचून काही अडत न्हाई, म्हणून असं बघ’ एकीकडे पटतपण होतं.

बँकेसाठी राधाने मदत करायला सुरवात केली. पण तिला काम करावं लागत होतं, ते कुठली कागदपत्रं कशासाठी लागतात ते उलगडून सांगायचं. बँकेत नुसत्या गप्पा मारून काही काम होत नाही. सगळ्याचा पुरावा द्यावा लागतो बँकेत! हेच सारखं पटवून द्यावं लागत होतं. यंत्र खरेदीसाठी कर्ज काढायचं असं कोणी तिला म्हणालं तर पैसे दुकानदाराच्या नावाने मिळतात हे आधी सांगावं लागतं होतं. गावातल्या माणसाचं डोकं कसं चालतं ते तिला चांगलं माहिती होतं म्हणून आता तर माणसं बँकेत जायच्या आधीच तिच्याकडे येत होती. कारण एकदा सरूचा नवरा माहेरी आलेल्या त्याच्याच पोरीचं खातं काढायला बँकेत गेला. पत्ता म्हणून त्याचं रेशन कार्ड नेलं होतं, तर त्यावर पोरीचं नावच नव्हतं. साहेब म्हणाला, ‘असेल राहत तुमच्या घरात तुमची पोरगी, पण मी नाही ओळखत. तिचं नाव रेशन कार्ड वर घालून आणा, नाहीतर ज्यावर तिचे नाव आहे असे आधार कार्ड आणा!’ तसंच एकदा पाटलाची सून राधाकडे आली होती, बँकेत गुपचूप खाते काढायचं होतं. पण फोटो, रहिवासी पुरावा हवा, असे राधाने मागितले तर काय डाफरली होती? ‘मी कोणाची सून हाये म्हाहीती हाये ना?’ एवढंच बोलून तरातरा निघून गेली होती. आपल्याच सुनेने पाटलाच्या सुनेला चिडवलं असं राधाच्या सासूला तेव्हा वाटलं होतं. ‘पाटलाची सून असेल तिच्या घरी, पण बँकेत सारी माणसं सारखी. गंगुबाईला जे कागद लागले तेच सगळ्यांना लागणार’. हे घरात सांगता सांगता ती थकून गेली होती; पण जेव्हा त्याच सुनेने राधेच्या घरी सांगितले की तू सांगितलेस तेच बँकेने सांगितले. तेव्हा कुठे राधेच्या सासूची समजून निघाली होती.
गावात सगळे ओळखतात तिथे कागदाचं महत्त्व वाटत नाही. पण बँकेत काम करायचं तर चोख कागदपत्रं हवीतच, हे आपण सगळ्यांनी शिकायलाच पाहिजे.

संपर्क : सुवर्णा गोखले, ९८८१९३७२०६
(लेखिका ज्ञान प्रबोधिनी, पुणे येथे कार्यरत
आहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
समुद्राच्या उधाणामुळे पीक नुकसान ...मुंबई  : समुद्र किनाऱ्यावरील शेतीचे तसेच...
‘मग्रारोहयो’त २८ नव्या कामांचा समावेशनागपूर : महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण...
पुणे जिल्ह्यात तीन लाख जमीन...पुणे   ः जमिनीतील विविध घटकांची माहिती...
पुणे जिल्हा परिषदेत दर रविवारी ‘...पुणे  : स्वयंसहायता समूहाच्या (बचत गट)...
गोदावरी कालव्यांचे लोकसहभागातून...कोपरगाव, जि. नगर ः शंभर वर्षांहुन अधिक आयुर्मांन...
सातारा जिल्ह्यात रब्बीत अवघे नऊ टक्के...सातारा  ः रब्बी हंगामात पीक कर्जाकडे...
महालक्ष्मी सरस प्रदर्शनामुळे  ग्रामीण...मुंबई   ः ॲमेझॉन, फ्लिपकार्टच्या...
सहकारमंत्र्यांनी राजीनामा द्यावा :...सोलापूर  ः उसाची एकरकमी एफआरपी देण्यात साखर...
काँग्रेसमध्ये नवचैतन्य; प्रियंका गांधी...नवी दिल्ली : काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी...
पीकनिहाय सेंद्रिय खत व्यवस्थापनपशुपालनातून जमिनीची सुपीकता हा विषय आता...
परोपजीवी मित्र-कीटकांची ओळखसध्या केवळ कीडनियंत्रणासाठी कीटकनाशकांच्या...
खोडवा उसाला द्या शिफारशीत खतमात्रापाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन रासायनिक खतांचा...
परभणीत काकडी १००० ते १५०० रुपये क्विंटलपरभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे,...
मागण्यांसाठी संग्रामपूर येथे...बुलडाणा  ः जनावरांसाठी चारा नाही, लोकांना...
शेतकऱ्यांनी पाडली तूर खरेदी बंदयवतमाळ : हमीभावापेक्षा ९०० ते १००० रुपये कमी...
कर्जमाफीसाठी पॉलिहाउस शेडनेटधारक...नगर  : पॉलिहाउस शेडनेटधारक शेतकऱ्यांचे...
विदर्भात पाच ठिकाणी होणार ब्रिज कम...अमरावती  ः भूजल पुनर्भरणाच्या उद्देशाने...
सोलापूर जिल्ह्यातील १६२ पाणंद...सोलापूर : सोलापूर जिल्ह्यात पालकमंत्री पाणंद...
खानदेशात मक्याची आवक नगण्यजळगाव : खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये मक्...
सातारा जिल्ह्यात ४६ लाख ३५ हजार टन ऊस...सातारा : जिल्ह्यातील ऊस गाळप हंगाम वेगात...