agricultural stories in Marathi, agrowon, care of Threshing machines | Agrowon

मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...
वैभव सूर्यवंशी
शनिवार, 22 सप्टेंबर 2018

मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ्या यंत्राची गती आणि जाळी हलवण्याचे अंतर या गोष्टींवर अवलंबून असते. निर्मात्याच्या शिफारशीनुसार यंत्राची गती निश्‍चित करावी. ही गती कमी-जास्त करण्यासाठी फॅन पुली किंवा ड्राइव्ह पुली कमी-जास्त व्यासाची वापरावी.

मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ्या यंत्राची गती आणि जाळी हलवण्याचे अंतर या गोष्टींवर अवलंबून असते. निर्मात्याच्या शिफारशीनुसार यंत्राची गती निश्‍चित करावी. ही गती कमी-जास्त करण्यासाठी फॅन पुली किंवा ड्राइव्ह पुली कमी-जास्त व्यासाची वापरावी.

मळणी यंत्राच्या ड्रमची गती वाढविल्यास लागणारी ऊर्जा व दाणे तुटण्याचे प्रमाण कमी होते. परंतु, एकूण धान्याचा अपव्यय वाढतो. यात स्वच्छ धान्य, मळणी झालेले धान्य आणि मळणी न करता वाया गेलेल्या धान्याचा समावेश होतो.
     ड्रमची गती कमी केल्यास मळणी यंत्राची क्षमता, धान्य स्वच्छ करण्याची क्षमता कमी होते, धान्य वाया जाण्याचे प्रमाण वाढते. ‘ब्यूरो ऑफ इंडिया स्टॅंडर्ड`ने प्रमाणीत केल्यानुसार मळणी यंत्राद्वारे होणारे एकूण धान्य तोटा हा पाच टक्‍क्‍यांपेक्षा जास्त नसावा, तसेच दाणे फुटण्याचे प्रमाण दोन टक्‍क्‍यांपेक्षा कमी असावे.

पीक आणि मळणासाठी ड्रमची गती
पिकाचे नाव ः  ड्रमची गती (मि/ सेकंद)
सोयाबीन ः    8-10
बाजरी   ः 15-20
ज्वारी    ः 15-20
मका    ः 9-12
गहू    ः 20-25
भात    ः 15-20

  मळणी ड्रम व जाळीतील फट ः
 फिरणारा सिलेंडर व ड्रम यांमधील अंतर सामान्यतः १२ ते ३० मिमी इतके असावे. हे अंतर कमी असल्यास धान्याबरोबर त्याची काडी मळली जाते, त्यामुळे अधिक प्रमाणात ऊर्जा लागते.

  ब्लोअर/ पंखा/  ऍस्पिरेटर ऍडजस्टमेंट ः
 निर्मात्याच्या शिफारशीनुसार यंत्राची गती निश्‍चित करावी. ही गती कमी-जास्त करण्यासाठी फॅन पुली किंवा ड्राइव्ह पुली कमी-जास्त व्यासाची वापरावी. फॅनची गती जास्त झाल्यास भुश्‍याबरोबर धान्यही फेकले जाऊ शकते किंवा कमी झाल्यास धान्यात भुसा मिसळला जातो.

 चाळणीची ठेवण

  • मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ्या यंत्राची गती आणि जाळी हलवण्याचे अंतर या गोष्टींवर अवलंबून असते.
  • सामान्यतः चाळणीचा उतार २ ते ६ अंश असावा. चाळणी हलविणाऱ्या यंत्राचा वेग ३०० ते ४०० फेरे/ मिनिट असावा. चाळणी हलवण्याचे अंतर १५ ते २५ सें.मी. दरम्यान असावे.

अडचणी व त्यावरील उपाययोजना

दाणे व्यवस्थित वेगळे न होणे.
1) सिलेंडरची गती वाढवावी.
2) दाणे ओले असतील तर मळणीयंत्रात टाकू नयेत.
3) मळणीयंत्र व ड्रममधील अंतर कमी ठेवावे.

दाणे तुटण्याचे प्रमाण वाढणे
1) जास्त प्रमाणात फिडिंग करू नये.
2) ओले पीक असेल तर मळणीयंत्रात टाकू नये.

धान्य/ दाणे भुश्याबरोबर उडणे.    
1) पंख्याची गती कमी करावी.

धान्य/ दाणे यात भुसा येणे.    
1) पंख्याची गती वाढवावी.
2) चाळणी हलणाऱ्या यंत्राची गती वाढवावी.
3)  समप्रमाणात पीक टाकावे.
4) पिकानुसार विशिष्ट आकाराच्या चाळण्या वापराव्यात.

वरच्या चाळणीवर दाण्याचे प्रमाण वाढणे    
1) चाळणीचे छिद्र बंद झाले असल्यास ते स्वच्छ करावे. चाळणीचा उतार कमी करावा.
2) पिकानुसार विशिष्ट आकाराच्या चाळण्या वापराव्यात.

मळणी ड्रम जाम होणे    
1) जास्त प्रमाणातील फिडिंग टाळावे.
2) सर्व बेल्टचा ताण तपासावा.
3) सिलेंडरची गती वाढवावी.
4) वाळलेल्या पिकाचीच मळणी करावी.
5) मळणीसाठी वापरण्यात येणाऱ्या पिकात गवत असेल तर ते काढून घ्यावे.
6) सिलेंडर आणि ड्रमचे अंतर व्यवस्थित करावे.

 मळणी यंत्र वापरताना घ्यावयाची काळजी ः

  •  सुरक्षित मळणी करण्यासाठी आयएसआय मार्क असलेले मळणी यंत्र वापरावे.
  •  मळणी करण्यापूर्वी पीक पूर्णपणे वाळलेले असावे.
  •  पीक मळणीची जागा राहत्या घरापासून दूर व समतोल असावी.
  •  रात्री मळणी करताना योग्य प्रमाणात उजेड असेल तरच मळणी करावी.
  •  मळणी यंत्राची दिशा अशा प्रकारे ठेवावी, की बाहेर पडणारा भुसा व वाऱ्याची दिशा एकच राहील.
  •  सर्व नटबोल्ट व्यवस्थित घट्ट बसवावे.
  •  यंत्रामध्ये पिकाची टाकणी एकसारखी व एक प्रमाणात असावी.
  •  यंत्राच्या जाळ्यांची वरचेवर पाहणी करावी, त्या स्वच्छ कराव्यात.
  •  सरासरी ८ ते १० तासानंतर मळणी यंत्रास थोडी विश्रांती द्यावी.
  •  मळणी सुरू करण्यापूर्वी यंत्र मोकळे चालवून यंत्राचा कोणता भाग घासत नसल्याची खात्री करून घ्यावी, असल्यास निर्मात्याने दिलेल्या शिफारशीनुसार बदल करावे.
  •  मळणी करताना सैल कपडे घालू नये.
  •  मळणी यंत्रात पीक टाकताना चालकाने हात सुरक्षित अंतरावर ठेवावे.
  •  सामान्यतः ‘बीआयएस`ने प्रमाणित केलेले सुरक्षित फीडिंग वापरावे.
  •  यंत्रातील बेअरिंगला वंगण लावावे. बेल्टचा ताण तपासावा.

संपर्क ः  वैभव सूर्यवंशी ः ९७३०६९६५५४
(कृषी विज्ञान केंद्र, ममुराबाद,  जि. जळगाव)

 

इतर टेक्नोवन
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सुधारित अवजारे करतात कष्ट कमीवैभव विळा : १) गहू, ज्वारी, गवत कापणी जमिनीलगत...
सुधारित ट्रेलरमुळे कमी होईल अपघाताचे...ट्रॅक्टर व उसाने भरलेला ट्रेलर हे ग्रामीण...
कांदा बी पेरणी यंत्राने लागवड खर्चात बचतश्रीरामपूर (जि. नगर) येथे साधारण बारा वर्षांपासून...
मका उत्पादनाच्या अचूक अंदाजासाठी...विविध पिकांची लागवड देशभरामध्ये होत असते. मात्र,...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा...
योग्य पद्धतीने वापरा मळणी यंत्रसुरक्षित मळणी करण्यासाठी आयएसआय मार्क असलेले...
घरीच तयार करा सौरकुकरआपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे,...
तण काढण्यासाठी पॉवर वीडर उपयुक्तलहान शेतकऱ्यांची गरज ओळखून बाजारपेठेत आता पॉवर...
गुणवत्तापूर्ण अवजारे, ट्रॉली निर्मितीचा...गुणवत्तापूर्ण शेती उपयोगी अवजारे व ट्रॉलीच्या...
डेअरी उत्पादनातील साखर कमी करण्याची...जगभरामध्ये डेअरी उत्पादनांची लोकप्रियता मोठी असून...
ट्रॅक्‍टर, कृषी अवजारे उत्पादकांची...मजुरांचा तुटवडा आणि बैल सांभाळण्यातील चाऱ्यासह...
इलेक्ट्रीक ट्रॅक्टरमध्य फ्रान्स येथील ॲलेक्झांड्रे प्रेवॉल्ट (वय ३०...
ताणस्थितीतही मिळतील अधिक चवदार टोमॅटोतुर्कस्तान येथील इझमीर तंत्रज्ञान संस्थेतील...
दर्जेदार उत्पादनासाठी फ्रिज ड्रायिंगरूढ झालेल्या यांत्रिक ड्रायर्सच्या तुलनेत फ्रिज...
जमीन व्यवस्थापनातून जागतिक तापमानवाढीचा...कर्बवायूचे उत्सर्जन रोखण्यासाठी जमिनीच्या...
योग्य प्रकारे करा विद्राव्य खतांचा वापरपिकांमध्ये अन्नद्रव्याच्या कमतरतेची लक्षणे...
आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरातून...नेदरलॅंड येथील पिएट जॅन थिबाऊडीअर (वय ३१ वर्षे)...
ड्रॅगन फ्रूटपासून आरोग्यवर्धक जेली, जॅम...कमी शर्करा असलेल्या फळांमध्ये ड्रॅगन फ्रूट हे...
काकडीच्या फुलांचा खाद्यपदार्थ...खाद्य पदार्थांच्या बाजारपेठेत कंपन्या वेगवेगळ्या...