agricultural stories in Marathi, agrowon, crop advice, Rice | Agrowon

भात पीक सल्ला
डॉ. बी. डी. शिंदे, डॉ. आनंद नरंगलकर
गुरुवार, 6 सप्टेंबर 2018

सध्याचे उष्ण व दमट हवामान रोग व किडीस पोषक आहे. सद्यस्थितीचा विचार करता भात पिकावर पिवळा खोडकिडा, सुरळीतील अळी आणि निळे भुंगेरे यांचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे.

पिवळा खोडकिडा
(स्किरपोफॅगा इन्सरटयुलस वॉकर)

प्रादुर्भावाची लक्षणे ः

सध्याचे उष्ण व दमट हवामान रोग व किडीस पोषक आहे. सद्यस्थितीचा विचार करता भात पिकावर पिवळा खोडकिडा, सुरळीतील अळी आणि निळे भुंगेरे यांचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे.

पिवळा खोडकिडा
(स्किरपोफॅगा इन्सरटयुलस वॉकर)

प्रादुर्भावाची लक्षणे ः

  • प्रादुर्भाव पीक वाढीच्या सर्व अवस्थांमध्ये होतो. अळी खोड पोखरून आतील गाभा खाते. परिणाम रोपे मरतात. फुटव्यांच्या अवस्थेत प्रादुर्भावामुळे फुटव्यांचा वाढणारा कोंब (गाभा) सुकून जातो. याला गाभामर म्हणतात.
  • मेलेले फुटवे हाताने सहज उपटून काढता येतात. पीक पोटरीच्या अवस्थेत असताना प्रादुर्भाव झाल्यास लोंब्या पांढरट पडून वाळतात. याला पळींज किंवा पांढरी पिशी म्हणतात. पळींजाचे प्रमाण वाढल्यास उत्पादनात घट येते.

एकात्मिक व्यवस्थापन ः

  • प्रकाश सापळा उभारून किडींचे पतंग नष्ट करावेत.
  • किडीचे अंडीपुंज वेळोवेळी गोळा करून नष्ट करावेत.
  • कीडग्रस्त फुटवे आणि पळींज उपटून नष्ट करावेत.
  • नर पतंग आकर्षित करण्यासाठी प्रति हेक्‍टरी २० कामगंध सापळे लावावेत.

जैविक नियंत्रण ः

  • लावणीनंतर ३० दिवसांपासून ट्रायकोग्रामा जापोनिकमची हेक्‍टरी ५०,००० अंडी ३ ते ४ वेळा १० दिवसांच्या अंतराने शेतात सोडावीत. मित्र किटकांचे संवर्धन करावे.
  • शेतात पक्षी थांबे उभे करावेत.

कीडनाशकांचा वापर : प्रति लिटर पाणी

  • क्विनॉलफॉस (२५ टक्के प्रवाही) २.५ मि.लि. किंवा
  • कारटॅप हायड्रोक्‍लोराईड (५० टक्के) २ ग्रॅम किंवा
  • क्‍लोरपायरीफॉस (२० टक्के प्रवाही) २.५ मि.लि. किंवा
  • फ्ल्युबेंडिअमाईड २० टक्के दाणेदार (डब्लूजी) ०.२५ ग्रॅम

सुरळीतील अळी
(निंफुला डिपंक्‍टॅलिस) ः

प्रादुर्भावाची लक्षणे ः

  • अळी कोवळे पान कापून त्याचे लहान तुकडे करून त्याची सुरळी करून त्यात राहते.
  • रात्रीच्या वेळेस अळी सुरळीतील हिरवा पापुद्रा खाते आणि फक्त बाहेरील पापुद्रा शिल्लक ठेवते.
  • सुरळ्या पानाच्या एका कडेस लटकत किंवा पाण्यावर तरंगत असलेल्या दिसतात.

आर्थिक नुकसानीची पातळी ः
लागवडीपासून फुटवे येईपर्यंत/ फुटवे येण्याची अवस्था/ लोंबी निसवण्यापासून फुले येण्यापर्यंतची अवस्था : २ नव्यानेच नुकसान झालेली पाने प्रती चुड.

एकात्मिक व्यवस्थापन ः
शेतात पाणी बांधून ठेवावे. त्यानंतर कीडग्रस्त पिकावरती एक दोर आडवा धरून ओढत न्यावा. त्यामुळे सुरळ्या पाण्यात पडतात. त्यानंतर शेतातील पाणी बाहेर काढत असताना एका बाजूला बांध पाडून त्या ठिकाणी मच्छरदाणीची जाळी लावून सुरळ्या एकत्र करून माराव्यात.

कीडनाशकांचा वापर : प्रति लिटर पाणी
कारटॅप हायड्रोक्‍लोराईड (५० टक्के) १.२ ग्रॅम

निळे भुंगेरे
लेप्टीस्पा पिगमिया
प्रादुर्भावाची लक्षणे ः

  • प्रौढ भुंगेरे पानाच्या वरच्या पृष्ठभागावरील हरितद्रव्य खातात. आळ्या पान पोखरून आतील हिरवा भाग खातात, त्यामुळे पानावरती समांतर पांढऱ्या रेषा उमटतात. अनेक रेषा एकमेकांत मिसळून त्या ठिकाणी पांढरा चट्टा तयार होतो. कालांतराने असे चट्टे तपकिरी होऊन पाने करपल्यासारखी दिसतात.
  • प्रादुर्भाव पीक फुटव्याच्या अवस्थेत व पसवण्यापूर्वी होतो. पाणथळ जमीन आणि नत्र खताच्या अती वापराने प्रादुर्भाव वाढतो.

आर्थिक नुकसान पातळी ः

  • पुनर्लागवडीच्या वेळेस ः १ भुंगेरा किंवा १ प्रादुर्भित पान प्रति चूड.
  • फुटव्यांच्या अवस्थेत ः १ भुंगेरा किंवा १ ते २ प्रादुर्भित पाने प्रति चूड

एकात्मिक व्यवस्थापन ः

  • ही कीड भात पिकानंतर बांधावरील गवतावर आणि भाताच्या फुटव्यावर उपजीविका करते, पुढील हंगामात भात पिकास उपद्रव करते, त्यासाठी भात लावणीनंतर बांध स्वच्छ ठेवावेत.
  • शेतीतून पाणी निचरा होईल, याची काळजी घ्यावी.

कीटकनाशकांचा वापर ः प्रति लिटर पाणी
क्विनॉलफॉस (२५ टक्के प्रवाही) ४ मि.लि. किंवा
लॅम्ब्डासायहॅलोथ्रिन (५ टक्के प्रवाही) ०.५ मि.ली.

संपर्क ः डॉ. बी. डी. शिंदे - ८००७८२३०६०
डॉ. आनंद नरंगलकर - ९४०५३६०५१९

(कृषी कीटकशास्त्र विभाग, डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली)

फोटो गॅलरी

इतर कृषी सल्ला
जमीन सुपीकतेसाठी सेंद्रिय कर्बाचे...जमिनीच्या सुपीकतेमध्ये सेंद्रिय कर्ब हे अत्यंत...
नारळासाठी खत, पाणी व्यवस्थापननारळ हे बागायती पीक असल्यामुळे पुरेसे पाणी...
पीकनिहाय सिंचनाचे काटेकोर नियोजनपिकांच्या अधिक उत्पादकतेसाठी जमिनीची निवड, मुबलक...
भुरीच्या प्रादुर्भावावर लक्ष ठेवासर्व द्राक्ष विभागांमध्ये वातावरण पुढील आठ...
खपली गहू लागवडीचे सुधारित तंत्रगेल्या काही दशकांमध्ये कमी उत्पादकतेमुळे खपली गहू...
आंब्यावरील मिजमाशी, शेंडा पोखरणाऱ्या...मिजमाशी प्रादुर्भाव कोवळ्या पालवीवर,...
फळबागांमध्ये आच्छादन करा; संरक्षित पाणी...सेंद्रिय आच्छादनाने जमिनीचा पोत सुधारतो. पाणी...
द्राक्षबागेतील समस्यांवरील उपाययोजनासध्या द्राक्षबागेतील वेली या वाढीच्या विविध...
पीक व्यवस्थापन सल्लारब्बी ज्वारी ः पीक उगवणीनंतर ८ ते १०...
कपाशीवरील पिठ्या ढेकणाचे एकात्मिक...पिठ्या ढेकूण ही कीड पिकात शिरल्यानंतर त्याचे...
गुलाबी बोंड अळी व्यवस्थापनासाठी गंधसापळेएकात्मिक कीड व्यवस्थापनासाठी विविध नियंत्रण...
फळबागेत आच्छादन, हलकी छाटणी आवश्यक...फळबागेत ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी प्लॅस्टिक...
कृषी सल्लामका अवस्था - काढणी १) कणसे पक्व झाल्यास त्याची...
स्टेम गर्डलर बीटलसाठी एकात्मिक कीड...सध्या द्राक्ष पट्ट्यात खोडास रिंग करून नुकसान...
जुना डाऊनी, भुरी प्रादुर्भाव वाढणार...हवामान अंदाज सर्वच द्राक्ष विभागांमध्ये...
कांदा पिकासाठी अवस्थानुरूप सल्लासध्या रब्बी कांद्याची रोपे रोपवाटिकेत आहेत, तर...
द्राक्षावरील उडद्या भुंगेऱ्यांच्या...द्राक्ष विभागामध्ये ऑक्टोबर छाटणी व त्यानंतरचा...
अवर्षणाचा पिकावरील ताण कमी करण्यासाठी...कोरडवाहू शेतीत पीक उत्पादनाच्या दृष्टीने “ओल तसे...
योग्य प्रमाणातच वापरा युरियानत्र पानांच्या पेशीमध्ये हरित लवकाची निर्मिती...
हुमणी अळीचे एकात्मिक व्यवस्थापनगेल्या काही वर्षांपासून राज्याच्या विविध...