agricultural stories in Marathi, agrowon, crop advice, rice pest management, tutude | Agrowon

भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे दुर्लक्ष नको
डॉ. उषा डोंगरवार
शनिवार, 22 सप्टेंबर 2018

सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी फुलोरावस्थेत आहे. भंडारा जिल्ह्यातील हवामानामध्ये पावसाचा अनियमितपणा, वाढते तापमान व कोरडे हवामान अशी स्थिती आहे. ही स्थिती तुडतुड्यांच्या वाढीसाठी पोषक आहे. भंडारा जिल्ह्यात भात पिकावर हिरवे, तपकिरी, तसेच पांढऱ्या पाठीच्या तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. असा प्रादुर्भाव दरवर्षी सप्टेंबर व आॅक्टोबर महिन्यांमध्ये दिसून येतो. भात पिकाचे निरीक्षण व सर्वेक्षण व्यवस्थिक करावे. तुडतुड्यांची संख्या आर्थिक नुकसान पातळीच्या वर गेल्यास व्यवस्थापन उपाययोजना अवलंबाव्यात.

सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी फुलोरावस्थेत आहे. भंडारा जिल्ह्यातील हवामानामध्ये पावसाचा अनियमितपणा, वाढते तापमान व कोरडे हवामान अशी स्थिती आहे. ही स्थिती तुडतुड्यांच्या वाढीसाठी पोषक आहे. भंडारा जिल्ह्यात भात पिकावर हिरवे, तपकिरी, तसेच पांढऱ्या पाठीच्या तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. असा प्रादुर्भाव दरवर्षी सप्टेंबर व आॅक्टोबर महिन्यांमध्ये दिसून येतो. भात पिकाचे निरीक्षण व सर्वेक्षण व्यवस्थिक करावे. तुडतुड्यांची संख्या आर्थिक नुकसान पातळीच्या वर गेल्यास व्यवस्थापन उपाययोजना अवलंबाव्यात. गेल्या वर्षी धान पिकावर तुडतुडे या किडींचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होऊन मोठे नुकसान झाले होते.

हिरवे तुडतुडे -

  • तुडतुड्यांचे प्रौढ आणि पिल्ले पानातील रस शोषतात. परिणामी, पाने पिवळी पडून रोपांची वाढ खुंटते.
  • ही कीड भात पिकावर टुंग्रो या विषाणूजन्य रोगाचा प्रसार करते.
  • प्रादुर्भाव कालावधी - सप्टेंबर व आॅक्टोबर.

आर्थिक नुकसानीची पातळी -

  • २ तुडतुडे प्रति चूड- टुंग्रो रोगाचा नियमित प्रादुर्भाव होणाऱ्या क्षेत्रासाठी.
  • १० तुडतुडे प्रति चूड - पुनर्लागवडीनंतर
  • २० तुडतुडे प्रति चूड - फुटवे ते दुधाळ अवस्थेपर्यंत.

तपकिरी तुडतुडे-

  • पिल्ले व प्रौढ तुडतुडे झाडाच्या बुंध्यामधून व खोडामधून सतत रस शोषतात. पाने पिवळी पडून, झाड निस्तेज होते. सुकून वाळते.
  • तपकिरी तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव शेताच्या मध्य भागातून गोलाकार खळ्याप्रमाणे पिवळे भाग दिसतात. पुढे त्याच वाढ होऊन शेत जळल्यासारखे दिसते. यालाच ‘हाॅपर बर्न’ असे म्हणतात.
  • प्रामुख्याने प्रादुर्भाव कालावधी - सप्टेंबरचा दुसरा आठवडा ते आॅक्टोबरच्या दुसरा आठवडा.

आर्थिक नुकसानीची पातळी -

  • १० तुडतुडे प्रति चूड - फुटव्याच्या वेळी
  • ५-१० तुडतुडे प्रति चूड - लोंबीच्या पुढील अवस्थेत.

पांढऱ्या पाठीचे तुडतुडे
तपकिरी तुडतुड्याच्या प्रादुर्भावाबरोबरच पांढऱ्या पाठीच्या तुडतुड्याचाही प्रादुर्भाव होतो. प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात असल्यास चुडाच्या बाहेरील पाने करपलेली आढळतात.

तुडतुड्यांचे एकात्मिक नियंत्रण व्यवस्थापन

  • नत्र खतांचा संतुलित वापर करावा.
  • पिकामध्ये मित्रकिडींची संख्या वाढविण्यासाठी भात शेतीच्या बांधावर झेंडू, चवळी यासारख्या पिकाची लागवड करावी.
  • बांधीतील पाणी काढून टाकावे.
  • या किडीसाठी पिकाचे सातत्याने निरीक्षण करावे. किडीने आर्थिक नुकसानीची पातळी ओलांडल्यानंतर खालील पैकी एका कीटकनाशकाची फवारणी प्रतिलिटर पाणी या प्रमाणे करावी.
    अॅझाडीरेक्टीन ०.१५ टक्के (१५०० पी.पी.एम) ३ मि.ली. किंवा इमिडाक्लोप्रीड (१७.८ एस.एल.) ०.२ मि.ली. किंवा फिप्रोनिल (५ एस.सी.) २ मि.ली. किंवा फ्लोनीकॅमीड (५० डब्ल्यु.जी.) ०.३ ग्रॅम किंवा बुप्रोफेझीन (२५ एस.सी.) २ मि.ली.

संपर्क - डॉ. उषा डोंगरवार, ०७१८६२३६८०५
(प्रकल्प समन्वयक, कृषी विज्ञान केंद्र, भंडारा (साकोली).
 

इतर तृणधान्ये
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
नियोजन रब्बी ज्वारी लागवडीचे...रब्बी ज्वारी लागवडीसाठी मूलस्थानी जलसंधारण...
कॅल्शियम, प्रथिनांचा उत्तम स्राेत ः...मानवी अाहारात गव्हाव्यतिरिक्त इतर धान्यांचा...
भातपिकातील रासायनिक खतांचा वापरभातपिकाच्या भरपूर उत्पादनासाठी त्याच्या संतुलित...
भात पिकातील एकात्मिक खत व्यवस्थापनभात पिकामध्ये हेक्टरी सरासरी उत्पादन कमी...
मका उत्पादनावर जाणवतील तापमानवाढीचे...हवामानातील बदलांचे एकूण अंदाज पाहता तापमानातील...
लागवड गोड ज्वारीची...गोड ज्वारीच्या ताटांमध्ये शर्करा व प्रथिनांचे...
तंत्र नाचणी लागवडीचे...नाचणीचे अपेक्षित उत्पादन मिळविण्यासाठी सुधारित...
‘एसआरआय’पद्धतीने भात लागवडीचे तंत्रएसआरआय पद्धतीने भात लागवड केल्यामुळे रोपे, माती,...
लागवड सावा पिकाची...जून महिन्यात सावा पिकाची पेरणी करावी. दोन ओळीतील...
ज्वारीच्या संकरित जातींचा वापर फायदेशीरज्वारीच्या संकरित जातींचे सुधारित जातींपेक्षा...
ज्वारी उत्पादनवाढीची प्रमुख सूत्रेज्वारीची पेरणी जूनचा दुसरा आठवडा ते जुलैच्या...
मका उत्पादनवाढ अन् प्रक्रियेलाही संधीमका उत्पादकता वाढीसाठी एकेरी संकरित, उशिरा पक्व...
राष्ट्रीय धोरणात हवे मक्याला स्थानदेशातील एकूण मक्याच्या खपामध्ये पोल्ट्री...
कृषि सल्ला गहू सध्या पीक दाणे भरणे किंवा काढणीच्या अवस्थेत...
फुलोरा, चिकाच्या अवस्थेत गव्हास पाणी...सद्यःस्थितीत शेतात वेळेवर पेरणी केलेला व उशिरा...
पीक व्यवस्थापन सल्लाकापूस : पऱ्हाट्या लवकरात लवकर उपटून टाकाव्यात....
गहू पिकातील उंदरांचे नियंत्रणनोव्हेंबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात पेरणी केलेल्या...
भाताच्या तेरा जातींचा झाला तुलनात्मक...भात हे जागतिक पातळीवरील सुमारे २० टक्के लोकांच्या...
सुधारित तंत्राने वाढवा बाजरी उत्पादनउन्हाळी हंगामात भरपूर सूर्यप्रकाश, पिकाच्या वाढीस...