agricultural stories in marathi, AGROWON, fertiliser management of shrikant patil, jalgaon | Agrowon

हिरवळीच्या खतांसोबत रासायनिक खतांचा संतुलित वापर
चंद्रकांत जाधव
मंगळवार, 26 जून 2018

कठोरा (ता. जि. जळगाव) हे तापी नदीच्या काठावरील गाव असून, केळी हे प्रमुख पीक आहे. येथील श्रीकांत व पुरुषोत्तम पांडुरंग पाटील या दोघा बंधूंची २८ हेक्‍टर शेती आहे. ते केळीचे खत व्यवस्थापन करताना हिरवळीची खते, पाचट व पीक अवशेषाचे आच्छादन, सेंद्रिय खते आणि रासायनिक खते यांची सांगड घालतात. यामुळे केळीचा घट २२ किलोपर्यंत मिळत असून, गेली अनेक वर्षे ही उत्पादकता टिकून आहे.

शेतकरी ः श्रीकांत व पुरुषोत्तम पांडुरंग पाटील
गाव ः कठोरा (ता. जि. जळगाव)
पीक ः केळी
एकूण क्षेत्र ः २८ हेक्टर

कठोरा (ता. जि. जळगाव) हे तापी नदीच्या काठावरील गाव असून, केळी हे प्रमुख पीक आहे. येथील श्रीकांत व पुरुषोत्तम पांडुरंग पाटील या दोघा बंधूंची २८ हेक्‍टर शेती आहे. ते केळीचे खत व्यवस्थापन करताना हिरवळीची खते, पाचट व पीक अवशेषाचे आच्छादन, सेंद्रिय खते आणि रासायनिक खते यांची सांगड घालतात. यामुळे केळीचा घट २२ किलोपर्यंत मिळत असून, गेली अनेक वर्षे ही उत्पादकता टिकून आहे.

शेतकरी ः श्रीकांत व पुरुषोत्तम पांडुरंग पाटील
गाव ः कठोरा (ता. जि. जळगाव)
पीक ः केळी
एकूण क्षेत्र ः २८ हेक्टर

श्रीकांत यांनी कृषी विषयातील पदव्युत्तर पदवी घेतली असून, ते पिकाची लागवड व खतांचे नियोजन पाहतात. दरवर्षी ४० - ४० हजार केळी खोडे लागवडीचे नियोजन असते. आगाप (अर्ली) कांदे बहार केळी ते घेतात. त्यांची काळी कसदार जमीन आहे. केळी लागवडीपूर्वी जमिनीत जूनमध्ये धैंचांची धूळपेरणी करतात. जुलैअखेर धैंचा ट्रॅक्‍टरच्या साह्याने जमिनीत गाडून घेतात. एकरी किमान तीन ट्रॉली शेणखत वापरतात. त्यावर ऑगस्टमध्ये केळीची लागवड करतात. लागवडीनंतर एक हजार खोडांना चार गोण्या सिंगल सुपर फॉस्फेट टाकले जाते. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या शिफारशीप्रमाणे दोन डोस संयुक्त खतांचे दिले जातात. यात निंबोळी पेंडचे प्रतिहजार रोपाला एक गोणी या प्रमाणात मिसळली जाते. पहिले तीन डोस मोकळ्या स्वरूपात झाडानजीक टाकले जातात. रासायनिक खते दिल्यानंतर लागलीच मिनी ट्रॅक्‍टरने त्यात हलकी आंतरमशागत केली जाते. यामुळे खतावर माती पडून, खतांचा कार्यक्षम वापर होण्यास अनुकूल स्थिती तयार होते. मग केळीची बांधणी झाल्यानंतर प्रतिहजारी झाड एक ट्रॉली या प्रमाणात उसाचे पाचट नैसर्गिक आच्छादन जमिनीवर टाकले जाते. यानंतर सर्व खते द्रव स्वरुपात व्हेंच्युरीने सोडली जातात. त्यात केळी निसवणीच्या वेळेस एक हजार झाडांना एक लीटर पीएसबी व एक लिटर ॲझेटोबॅक्‍टर सोडले जातात.

  • प्लॅस्टिक मल्‍चिंग करण्याचे टाळले जाते. कारण, पीक काढणीवेळी ते फाटते, गोळा करता येत नाही. प्लॅस्टिकचा कचरा शेतीमध्ये पसरून राहतो. प्रदूषण होते. त्या तुलनेत ऊस पाचटामुळे केळीच्या पांढऱ्या मुळांना संरक्षण मिळते. ओलावा टिकून राहतो. जळगावात उष्णता अधिक असते, या काळात या पाचट आच्छादनाचा चांगला आधार केळी पिकाला होत असल्याचे श्रीकांत सांगतात.
  • शेणखतासाठी दोन गायी व दोन म्हशी आणि दोन बैलजोड्यांचे संगोपन करतात.
  • केळीची ऑगस्टमध्ये कापणी सुरू होते, ती नोव्हेंबरपूर्वी १०० टक्के पूर्ण करण्याचे नियोजन असते. कापणी सुरू झाल्यानंतर खते दिली जात नाहीत.
  • चांगल्या व्यवस्थापनामुळे उत्तम दर्जाची केळी येते. त्यांच्या शेतातील केळी कंदांना मागणी असते. कापणी पूर्ण झाली की कंदांची विक्री सुरू होते. प्रतिकंद दोन ते तीन रुपये दर मिळतो. कंदांची विक्री आटोपल्यानंतर जे अवशेष शिल्लक राहतात, ते डीस्कहॅरो, रोटाव्हेटरने बारीक करून शेतात पसरवतात. रिकाम्या झालेल्या केळीच्या शेतात हरभरा, दादर (रब्बी ज्वारी) ही कमी सिंचनाची आवश्यकता असलेली पिके घेतात. ही पिके मार्चच्या अखेरीस हाती येतात. त्यानंतर उन्हाळ्यात शेत पलटी नांगरने नांगरून जूनपर्यंत तापू देतात. नंतर धैंचा पेरणीसाठी ते रोटाव्हेटरने भुसभुशीत केले जाते.

संपर्क ः श्रीकांत पाटील, ९९२३४१५४०२

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
चला मिरचीच्या आगारात राजूरा बाजारात...मिरचीचे आगार अशी ओळख अमरावती जिल्ह्यातील राजूरा...
‘एसआरटी’ तंत्राने मिळाली उत्पादनासह...पेंडशेत (ता. अकोले, जि. नगर) या कळसूबाई शिखराच्या...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...
दुष्काळ, मजूरटंचाई समस्येवर सीताफळ,...अौरंगाबाद जिल्ह्यातील कुंभेफळ येथील श्रीराम शेळके...
नर्सरी मॅन ऑफ वरुड- जावेद खान अमरावती जिल्‍ह्यातील वरुड मोर्शी या प्रसिद्ध...
दुष्काळातही विस्तारला देशी गोवंश व्यवसायकायम दुष्काळी खानापूर तालुक्यातील अडसरवाडी (जि....
महिला बचत गटाने सुरू केली बियाणे बँकपाटीलवाडी (धामणवन) (ता. अकोले, जि. नगर) या...
शेती अन् ग्रामविकासासाठी आलो एकत्रअकोला शहरात विविध क्षेत्रांत काम करणाऱ्यांनी...
दुर्गम सातपुड्यात नवतंत्रज्ञानाचा...नंदुरबार जिल्ह्यात सातपुडा पर्वतातील दुर्गम धनाजे...
‘ब्रॉयलर’ संगोपनासोबत भक्कम विक्री...नांदेड जिल्ह्यातील झरी (ता. लोहा) येथील मारुतीराव...
‘दीपक’ सोसायटीचा  ‘टेस्ट आॅफ कोल्हापूर...गुऱ्हाळांचे माहेरघर कोल्हापूर जिल्ह्यातील गूळ...
‘केकतउमरा’ गावाचा  कापूस बीजोत्पादनात...बीजोत्पादनाची शेती अनेकेवेळा शेतकऱ्यांना...
एकोप्यातून दूर केले जलसंकट शेतीही केली...नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता.शहादा)...
सोयाबीन प्रक्रिया उद्योगाची ‘साधना’लातूर जिल्ह्यातील मुरूड येथे राहणाऱ्या साधना...
नैसर्गिक भाजीपाला - फळांचा विधाते फार्म ‘बॉयलर’ व्यवसायाशी संबंधित सुट्या भागांचा किंवा...
प्रक्रिया उत्पादने, ब्रॅंड निर्मीतीतून...काळाची पावले ओळखत केलेला बदल गरजेचा ठरतो. पुसद (...
मासेमारी व्यवसायातून झाली शेतकरी...नंदुरबार जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वतात अतिदुर्गम व...
प्रतिकूल परिस्थितीत सावरले शेतीनेकष्ट व चिकाटीला प्रामाणिकपणाची साथ असेल तर कठीण...
परिस्थितीशी हार न मानता शेतीसह आयुष्यही...घरची चांगली आर्थिक स्थिती भक्कम असेल, तर पुढील...