agricultural stories in marathi, AGROWON, high density planting in Guava | Agrowon

पेरूसाठी अतिघन लागवड पद्धत उपयुक्त
डॉ. भगवानराव कापसे
गुरुवार, 19 जुलै 2018

पेरू हे फळझाड व्यापारीदृष्ट्या फार महत्त्वाचे झाले आहे. पेरूची लागवड पारंपरिक पद्धतीने ६ X ६ मीटर अंतरावर केली जाते. मात्र, मिडो ऑर्चर्ड पद्धतीने (अतिघन लागवड) लागवड केल्यास त्याची उत्पादकता २.५ ते ३ पट वाढवण्यात यश आले आहे. त्यामुळे या पद्धतीने लागवड फायदेशीर ठरते.

लखनऊ येथील राष्ट्रीय फळ संशोधन केंद्रातील शास्त्रज्ञांनी अतिघन लागवड (मिडो ऑर्चर्ड) पद्धतीने लागवड करून उत्पादकता २.५ ते ३ पट वाढवण्यात यश मिळविले आहे. अतिघन लागवड पद्धतीमध्ये १ x २, १ x २.५, ते १.५ x २.५ मीटर अंतरावर लागवडीची शिफारस केली आहे.

अतिघन लागवड पद्धतीचे फायदे

पेरू हे फळझाड व्यापारीदृष्ट्या फार महत्त्वाचे झाले आहे. पेरूची लागवड पारंपरिक पद्धतीने ६ X ६ मीटर अंतरावर केली जाते. मात्र, मिडो ऑर्चर्ड पद्धतीने (अतिघन लागवड) लागवड केल्यास त्याची उत्पादकता २.५ ते ३ पट वाढवण्यात यश आले आहे. त्यामुळे या पद्धतीने लागवड फायदेशीर ठरते.

लखनऊ येथील राष्ट्रीय फळ संशोधन केंद्रातील शास्त्रज्ञांनी अतिघन लागवड (मिडो ऑर्चर्ड) पद्धतीने लागवड करून उत्पादकता २.५ ते ३ पट वाढवण्यात यश मिळविले आहे. अतिघन लागवड पद्धतीमध्ये १ x २, १ x २.५, ते १.५ x २.५ मीटर अंतरावर लागवडीची शिफारस केली आहे.

अतिघन लागवड पद्धतीचे फायदे

  • एकरी १००० ते २००० पर्यंत म्हणजेच १० ते २० पट झाडांची संख्या वाढते.
  • पहिल्या वर्षाच्या शेवटी ते दुसऱ्या वर्षाच्या सुरुवातीलाच फळधारणा सुरू होते.
  • सरासरी १५ ते २५ टन एकरी उत्पादन मिळते.
  • झाडे लहान असल्याने मशागत सोपी होते. तसेच काढणीससुद्धा सोपी जाते.
  • झाडांचा घेर कमी असल्याने घेरात हवा व सूर्यप्रकाश खेळता राहतो. त्यामध्ये कीड व रोगाचा प्रादुर्भाव कमी होऊन आकर्षक व दर्जेदार फळे मिळतात.

जमीन :
अतिघन लागवडीसाठी हलकी ते मध्यम प्रकारची जमीन उपयुक्त ठरते. मात्र, अतिचोपण ते अतिचुनखडीयुक्त, तसेच निचरा न होणारी जमीन टाळावी. अतिहलकी जमीन असल्यास त्यात काळी माती किंवा गाळाची माती (खड्ड्याच्या ६० ते ७० टक्के) काही प्रमाणात टाकल्यास फायदेशीर ठरते. अतिभारी जमिनीत मात्र चुनखडी नसलेला चांगल्या प्रतीचा मुरूम (खड्ढ्याच्या ५० ते ६० टक्के) टाकणे फायद्याचे ठरते.

जाती :
अलाहाबाद सफेदा, सरदार, ललित, तसेच जीविलास या जाती लागवडीसाठी योग्य ठरतात. त्यामध्ये ललित ही जात लाल गराची आहे. तर, जी-विलास या जातीच्या फळात गर जास्त असतो.

लागवड :
प्रथम जेसीबीने चर काढून त्यामध्ये प्रतिखड्डा शेणखत ७ ते ८ किलो, सुपर फाॅस्फेट १ किलो, तसेच जमिनीच्या वरील थरातील मातीने चर भरून घ्यावा. भरलेल्या चरामध्ये चांगला पाऊस पडल्यानंतर १x२ किंवा १.५ x २.५ मीटर अंतरावर कलमांची लागवड करावी. सूर्यप्रकाशाचा जास्तीत जास्त वापर करता यावा म्हणून लागवड उत्तर- दक्षिण कमी अंतर व पूर्व - पश्चिम जास्त अंतर ठेवून करावी.

पाणी :
पावसाळा संपल्यानंतर कलमांना लगेच पाणी न देता थोडा ताण पडू द्यावा. प्रथम दोन वर्षांपर्यंत दररोज थोडे थोडे पाणी देण्यापेक्षा पाच ते सात दिवसांनी एकदाच जास्त पाणी द्यावे जेणेकरून मुळे खोल जाऊन काटक बनतात.

आच्छादन :
बागेत दर वर्षी झाडाखालील संपूर्ण सावलीत उसाचे पाचट, वाळलेले गवत, सालीचे तणस इत्यादी सें.िद्रय पदार्थांचे आच्छादन करावे. त्याचबरोबर पॉ.िलथीनचे आच्छादनसुद्धा फायदेशीर ठरू शकते.

घेर नियंत्रण / कलमांना आकार देणे :
अतिघन लागवड किंवा मिडो ऑर्चर्ड पद्धतीने लागवड केली असल्यास झाडांचे घेर व्यवस्थापन गरजेचे ठरते. त्यामध्ये झाड बुटके ठेवण्यासाठी झाडाचा सुरुवातीच्या काळात अतिशय सुयोग्य असा सांगाडा राखणे आवश्‍यक असते. सुयोग्य सांगाडा बनविण्यासाठी झाडांची शास्त्रीय पद्धतीने छाटणी करावी लागते. त्यासाठी लागवडीनंतर तीन- चार महिन्यांत झाडांच्या ४० सें.मी. उंचीवर शेंडा मारावा. त्यामुळे खालील भागात ३-४ फांद्या येतात. त्या फांद्या ३-४ महिन्यांत अर्ध्यावर छाटाव्यात. त्यानंतर येणाऱ्या फांद्यावर फुले येतात आणि दुसऱ्याच वर्षी चांगली फळधारणा सुरू होते.

फळधारणेसाठी छाटणी :

  • फळधारणेसाठी छाटणी करताना झाडास जास्तीत जास्त सूर्यप्रकाश कसा मिळेल, याचा विचार करावा. फांद्याची दाटी कमी केल्याने रोग व किडीपासून संरक्षण होण्यास मदत मिळते. परिणामी, उत्कृष्ट प्रतीची जास्तीत जास्त फळे कसे मिळतात. त्याचबरोबर छाटणीमुळे आंतरमशागत करणे सोयीचे होते. त्याचबरोबर मजुरीमध्ये बचत होऊन झाडांचे आरोग्य चांगले राहते.
  • झाडांच्या फांद्या ५० टक्के म्हणजे अर्ध्यावर छाटल्यास नवीन येणाऱ्या फुटीवर फळधारणा होते. ही फळे २ ते ३ सें.मी. व्यासाची झाल्यास वरील अर्धा शेंडा मारल्यास त्यातून आलेल्या फुटीवर परत फुले येतात. त्याचबरोबर अगोदर आलेल्या फळांची योग्य वाढ होते. अशा प्रकारे आपणास सव्वा ते दीड वर्षात दोन वेळेस फळे काढणीस मिळतात. 

डॉ. भगवानराव कापसे, ९४२२२९३४१९
(लेखक फळबाग तज्ज्ञ आहेत.)
 

इतर फळबाग
द्राक्ष बागेतील अतिथंडीचे परिणाम,...द्राक्षलागवडीखालील भागात (मुख्यतः नाशिक जिल्हा)...
थंडी : केळी पीक सल्ला१) सध्याच्या थंडीमुळे नवीन लागवड केलेल्या...
वाढत्या थंडीपासून द्राक्षबागेचे संरक्षणउत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांमुळे राज्यातील...
केळी पीक व्यवस्थापन सल्ला उन्हाळ्यातील अधिक तापमान, वेगाने वाहणारे वारे...
आंबा, काजू पीक व्यवस्थापन सल्ला सध्याच्या काळातील थंडीमुळे आंबा कलमांना चांगला...
संत्र्यावरील सिट्रस सायला किडीचे...संत्रा पिकामध्ये नवती फुटण्यास सुरवात झाल्यानंतर...
गारपीटग्रस्त संत्रा, मोसंबी बागांचे...वादळी पाऊस आणि गारपीटच्या माऱ्यामुळे संत्रा /...
डाळिंब पिकातील अन्नद्रव्ये कमतरतेची...डाळिंबाचे उत्पादनक्षम आयुष्य हे जमिनीच्या...
ढगाळ वातावरणासह थंडीची शक्यता; भुरी,...सर्व द्राक्ष विभागांमध्ये सध्या निरभ्र वातावरण...
थंडीच्या काळात केळी बागांची काळजीकेळीच्या पानांवर कमी तापमानाचे दुष्परिणाम २ ते ४...
भुरी नियंत्रणासाठी सावधपणेच करा...सर्व द्राक्ष विभागामध्ये येत्या आठवड्यात वातावरण...
हिवाळ्यात करा फळबागांतील तापमान नियोजनहिवाळ्यामध्ये कमी होणारे तापमान ही विविध...
थंडीपासून फळबागेचे संरक्षणसध्या किमान तापमानात घट होऊन थंडी वाढलेली आहे....
थंडीमध्ये द्राक्षबागेत करावयाच्या...सध्याच्या थंड वातावरणात विकासाच्या विविध अवस्थेत...
भुरी, पिंक बेरीकडे लक्ष द्या...मागील आठवड्यापासून सर्व द्राक्ष विभागांत थंडीची...
नियोजन मोसंबीच्या आंबिया बहराचे ...मोसंबी झाडे डिसेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापासून...
फळातील रस शोषण करणाऱ्या पतंगाचे...शास्त्रीय नाव ःOthreis fullonia फळातील रस...
मोसंबी, डाळिंबातील फळे पोखरणाऱ्या अळीचे...  मोसंबी आणि डाळिंब या फळपिकांमध्ये फळ...
निरभ्र वातावरणात वाढणाऱ्या थंडीपासून...येत्या आठवड्यामध्ये बहुतांशी सर्व द्राक्ष...
डाळिंबातील फॉस्फोनीक ॲसिड अवशेष समस्याबाजारपेठेत स्फुरदयुक्त विविध घटक त्यांच्या...