agricultural stories in marathi, agrowon, soil health, progresive farmer pratap chiplunkar | Agrowon

जागेवरच कुजवा सेंद्रिय घटक
टीम अॅग्रोवन
शनिवार, 20 जानेवारी 2018

मी १९७० मध्ये कोल्हापूरमध्ये शेती करण्यास प्रारंभ केला. सुरवातीच्या काळात पिकांचे उत्पादन चांगले मिळाले. मात्र १९९० च्या दरम्यान पीक उत्पादन पातळी घसरू लागली. सर्व प्रयत्न करूनही उत्पादन योग्य पातळीवर मिळेना. जमीन परत पूर्वपदावर येण्यासाठी नेमके काय केले पाहिजे? या प्रश्‍नाचे उत्तरासाठी भू-सूक्ष्मजीवशास्त्र या शाखेचा अभ्यास सुरू केला. या जमिनीत सेंद्रिय कर्बाची पातळी घसरली आहे, ती वाढविणे गरजेचे आहे. सेंद्रिय पदार्थ जमिनीबाहेर न कुजविता जमिनीमध्येच सतत कुजविले पाहिजेत, हे शिकलो.

मी १९७० मध्ये कोल्हापूरमध्ये शेती करण्यास प्रारंभ केला. सुरवातीच्या काळात पिकांचे उत्पादन चांगले मिळाले. मात्र १९९० च्या दरम्यान पीक उत्पादन पातळी घसरू लागली. सर्व प्रयत्न करूनही उत्पादन योग्य पातळीवर मिळेना. जमीन परत पूर्वपदावर येण्यासाठी नेमके काय केले पाहिजे? या प्रश्‍नाचे उत्तरासाठी भू-सूक्ष्मजीवशास्त्र या शाखेचा अभ्यास सुरू केला. या जमिनीत सेंद्रिय कर्बाची पातळी घसरली आहे, ती वाढविणे गरजेचे आहे. सेंद्रिय पदार्थ जमिनीबाहेर न कुजविता जमिनीमध्येच सतत कुजविले पाहिजेत, हे शिकलो.

भू-सूक्ष्मजीवशास्त्राच्या तत्त्वांचे पालन करण्यासाठी उसाचे पाचट जागेलाच कुजविण्याचा प्रयत्न सुरू केला. पंधरा वर्षातील प्रयोगातून ऊस उत्पादतेमध्ये मला अपेक्षित वाढ मिळाली नाही. नंतर खोडकी कुजवून त्याचे खत करण्याविषयी चिंतन सुरू केले. खोडवे कुजवण्यासाठी जागेवरच तणनाशकाने मारून टाकून शून्य मशागतीवर भात लागवड करणे गरज लक्षात आली. याप्रमाणे जुन्या सरी वरंब्यावरच भाताचे पीक घेतले. या प्रयोगातून भात उत्तम पिकले. आता परत उसाची लावण करण्यासाठी जुन्या सरी वरंब्यावर लागवड केली. त्यासाठी सरीच्या तळात एक नांगरांचे तास मारून फक्त कांडी पुरण्यापुरती मशागत केली. ऊस उगवून चांगला वाढला. या प्रयोगातून उसाचे एकरी ६० टन उत्पादन मिळाले.  

सर्वात हलके खत पानांचे. तर मुळाचे खत उत्तम दर्जाचे, हा नवीन नियम लक्षात आला. हाच नियम रानातील तणांना लावला. प्रयोगादाखल मुख्य पिकाला त्रास होणार नाही असा पद्धतीने पिकाच्या दोन ओळीमध्ये तण वाढविल. जूने झाल्यावर तणनाशकाने मारून कुजवले. मुख्य पिकाच्या जमिनीखालील अवशेषाला तणांच्या अवशेषांची जोड मिळाली. जमीन पन्नास वर्षापूर्वीप्रमाणे उत्पादनक्षम झाली. चार बांधांच्या आत फुकट मिळणाऱ्या सेंद्रिय पदार्थातून जमीन फुकटात सुपीक करण्याचे तंत्र विकसित झाले. राज्यभरातील शेतकऱ्यांकडून विविध पिकांमध्ये या तंत्राचा अवलंब केला जात आहे. या तंत्राने सेंद्रिय कर्बाव्यतिरिक्त सुपिकतेच्या संदर्भातील सर्व गुणधर्मात सुधारणा होत राहाते. प्रतिवर्षी सुपीकता वाढवणारे हे तंत्र आहे.

संपर्क  ः प्रताप चिपळूणकर, ८२७५४५००८८
 

इतर ताज्या घडामोडी
अकोल्यात तूर प्रतिक्विंटल ४२०० ते ५४००...अकोला ः स्थानिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीत...
प्रतिष्ठेच्या माढ्यात मतदानासाठी चुरस सोलापूर : संपूर्ण राज्याचे लक्ष वेधलेल्या व...
सांगली काही ठिकणी ‘ईव्हीएम’च्या...सांगली ः जिल्ह्यात लोकसभेसाठी झालेल्या मतदानावेळी...
कोल्हापूर, हातकणंगले मतदारसंघात चुरशीने...कोल्हापूर : लोकसभेच्या कोल्हापूर आणि हातकणंगले...
मोदी यांच्या सभेसाठी कांदा लिलाव बंदनाशिक : नाशिक व दिंडोरी लोकसभा मतदारसंघातील...
परभणी ः दूध संकलनात सात लाख ८९ हजार...परभणी ः शासकीय दूध योजनेअंतर्गंत परभणी दुग्धशाळेत...
राज्यात तिसऱ्या टप्प्यात शांततेत मतदानमुंबई :  लोकसभा निवडणुकीच्या तिसऱ्या...
लोकांचा कौल आघाडीलाच; पण ईव्हीएम...मुंबई : मी अनेक मतदारसंघांमध्ये फिरलो....
शिर्डी लोकसभा निवडणुकीसाठी वीस उमेदवार...नगर   : नगर लोकसभा मतदारसंघात मंगळवारी...
सोलापूर जिल्ह्यातील ६६२...सोलापूर  : लोकसभा निवडणुकीची धामधूम सुरू...
पुण्यात पाच वाजेपर्यंत ५३ टक्के मतदानपुणे  ः पुणे लोकसभा मतदारसंघात मंगळवारी (ता....
बारामतीत शांततेत मतदानपुणे  : बारामती लोकसभा मतदारसंघासाठी...
पुणे जिल्ह्यातील १४ कारखान्यांचा गाळप...पुणे  ः जिल्ह्यातील १४ साखर कारखान्यांचा...
बुलडाण्यात खरिपात सात लाख ३८ हजार...बुलडाणा  ः येत्या खरीप हंगामात जिल्हयात...
तुरीचे चुकारे रखडल्याने शेतकरी अडचणीत   संग्रामपूर, जि. बुलडाणा  : शासनाच्या हमीभाव...
नगर लोकसभा मतदारसंघात उत्साहात मतदाननगर ः नगर लोकसभा मतदारसंघात मंगळवारी (ता. २३)...
उपयोगानुसार वनशेतीसाठी वृक्षांची निवडवनशेतीसाठी मुख्यतः कोरडवाहू अथवा पडीक जमिनीची...
आंतरमशागतीसाठी अवजारेमकृवि चाकाचे हात कोळपे ः या अवजाराने आपण खुरपणी,...
एकलहरे वीज केंद्रात उभारली रोपवाटिकानाशिक : पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी...
जळगाव : निवडणुकीमुळे टॅँकरचे प्रस्ताव...जळगाव : खानदेशात दिवसागणिक पिण्याच्या...