agricultural stories in marathi, citrus crop advice, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

मोसंबीतील किडींमुळे होणारी फळगळ रोखा
डॉ. एम.बी. पाटील
गुरुवार, 12 ऑक्टोबर 2017

मोसंबी पिकात विविध कारणाने फळगळ होत असते. सद्यःस्थितीत किडीमुळे होणारी फळगळ ही मोठी समस्या आहे. त्यांच्या नियंत्रणासाठी एकात्मिक पद्धतीने उपाययोजना कराव्यात.

रसशोषण करणारे पतंग ः
इंग्लिश नाव : फ्रुट सकिंग मॉथ
शास्त्रीय नाव : Eudosoma fullocnica
लिंबूवर्गीय फळपिकांवर २० प्रकारचे फळावरील रस शोषण करणारे पतंग आढळतात. त्याव्यतिरिक्त एरंडीवरील पाने खाणाऱ्या अळीचा पतंगसुद्धा पक्व फळातील रस शोषण करतो.

मोसंबी पिकात विविध कारणाने फळगळ होत असते. सद्यःस्थितीत किडीमुळे होणारी फळगळ ही मोठी समस्या आहे. त्यांच्या नियंत्रणासाठी एकात्मिक पद्धतीने उपाययोजना कराव्यात.

रसशोषण करणारे पतंग ः
इंग्लिश नाव : फ्रुट सकिंग मॉथ
शास्त्रीय नाव : Eudosoma fullocnica
लिंबूवर्गीय फळपिकांवर २० प्रकारचे फळावरील रस शोषण करणारे पतंग आढळतात. त्याव्यतिरिक्त एरंडीवरील पाने खाणाऱ्या अळीचा पतंगसुद्धा पक्व फळातील रस शोषण करतो.

नुकसानीचे स्वरुप ः
पक्व फळावरील रस शोषण करणारी ही एक प्रमुख कीड आहे. प्रौढ पतंग सायंकाळी फळाला छिद्र करुन फळातील रस शोषण करतात. अशा छिद्रांमधून बुरशीचा शिरकाव होऊन फळे सडून खाली पडतात. परिणामी उत्पादनात मोठी घट होते. विशेषत: अंबिया बहरातील फळगळीचे हे प्रमुख कारण आहे. विदर्भ-मराठवाड्यातील मोसंबीची २५ ते ४० टक्के फळगळ होते.

व्यवस्थापन ः

  • किडीचा प्रसार थांबविण्यासाठी बाग स्वच्छ ठेवावी. बागेतील गळालेली सर्व फळे एकत्र करुन जमिनीत दाबून नष्ट करावीत.
  • पतंगाना पकडण्यासाठी प्रकाश सापळे लावावेत.
  • सायंकाळी ६ ते ८ च्या दरम्यान बागेत धूर करून पतंगांना पिटाळून लावावे.
  • बागेत अथवा सभोवताली असणाऱ्या पर्यायी गुळवेल, वासणवेलीचा उपटून नाश करावा. कारण त्यांच्यावर या किडीच्या अंडी, अळी आणि कोषावस्था पूर्ण होतात.
  • पतंगांना आकर्षित करून मारण्यासाठी २० मि.लि. मॅलॅथिऑन अधिक २०० ग्रॅम गूळ अधिक फळांचा रस २० मि.लि. प्रति २०० लिटर पाणी याप्रमाणात मिश्रण करून विषारी अमिष तयार करावे. हे अमिष रुंद तोंडाच्या बाटलीत भरून दोन बाटल्या प्रति पंचवीस ते तीस झाडांसाठी ठेवाव्यात.

 फळमाशी :
इंग्रजी नाव : फ्रूट फ्लाय
शास्त्रीय नाव : Bactrocera dorsalis
नुकसानीचे स्वरूप ः
प्रौढ माशी मजबूत, रंगाने भुरकट असते. पारदर्शक पंख, पिवळे पाय आणि गळ्यावर काळे पट्टे असतात. ती फळाच्या सालीला छिद्र करून आत अंडी घालते. अंड्यातून निघालेल्या अळ्या फळातील गर खातात. माशीने केलेल्या छिद्राद्वारे बुरशीचा शिरकाव होऊन फळ सडण्यास सुरवात होते. परिणामी सडलेली फळे गळून पडतात. अपरिपक्व फळे माशीच्या अळीला प्रतिकारक असतात. ही प्रतिकारक शक्ती हिरव्या फळाच्या सालीतील तेलामुळे येते. ज्यामध्ये मोनोटरपेनॉइल तसेच इतर टरपेनॉईल यांचे प्रमाण असते. जसजशी हिरवी फळे पिवळी होतात तस तसे प्रतिकार शक्ती कमी होते. प्रतिकार शक्ती कायम ठेवण्यासाठी जिबरेलिक आम्लाचा २ ग्रॅम प्रति १०० लिटर पाणी (२० पीपीएम) याप्रमाणात वापर केल्यास फळांचा रंग हिरवा होऊन फळातील साखरेचे प्रमाणही वाढते.

व्यवस्थापन :

  • गळालेली फळे गोळा करून जमिनीत पुरावीत.
  • झाडाखाली हिरवी फळे छिद्र करून ठेवावीत. म्हणजे अशा फळांमध्ये अंडी घालण्यासाठी माशा आकर्षित होतात. अंडीग्रस्त फळे बागेबाहेर नेऊन नष्ट करावीत.
  • फळे पिकण्याच्या दोन महिन्यांपूर्वी माशीला आकर्षित करण्यासाठी फवारणी करावी. त्यासाठी मॅलॅथिऑन अधिक १ टक्का गुळ (१० ग्रॅम प्रतिलिटर) याप्रमाणात १० दिवसांच्या अंतराने फवारणी करावी.
  •  नर माशांना आकर्षित करण्यासाठी ०.१ टक्का (१ मि.लि प्रतिलिटर) मिथाईल युजेनॉल अधिक ०.५ टक्के मॅलॅथिऑनचे (५ मि.लि प्रतिलिटर) मिश्रण रुंद तोंडाच्या बाटलीत ठेवावे. नर माशा या अमिषाकडे आकर्षित होऊन बळी पडतात. फळ तोडणीआधी ६० दिवसांपासून या मिश्रणाच्या २५ बाटल्या प्रति हेक्‍टरी या प्रमाणात बागेत ठेवाव्यात. त्यांच्यातील कीटकनाशक दर सात दिवसांनी बदलावे.

संपर्क ः डॉ. एम. बी. पाटील, ७५८८५९८२४२
(मोसंबी संशोधन केंद्र, बदनापूर, जि. जालना.)

इतर फळबाग
पेरूसाठी अतिघन लागवड पद्धत उपयुक्तपेरू हे फळझाड व्यापारीदृष्ट्या फार महत्त्वाचे...
भुरी, डाऊनी रोगांचा धोका वाढू शकतोसर्व द्राक्ष विभागांमध्ये येत्या आठवड्यामध्ये...
फळबाग लागवडीची पूर्वतयारी...फळबाग लागवडीसाठी उत्तम निचरा होणारी, भरपूर...
डाळिंब पीक सल्ला डाळिंब बागेतील कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव...
संघर्षातून प्रगती साधत रुजवला...कधीकाळी दोन वेळच्या भाकरीची सोय लागत नसल्याने...
सीताफळातील शारीरिक विकृती टाळासीताफळाचे अधिक आणि चांगले उत्पादनासाठी बहर...
नवीन आंबा बागेची लागवड करताना...आंबा लागवडीसाठी पाण्याचा निचरा होणारी जमीन...
‘जुन्नर हापूस`ला मुंबई बाजारपेठेची पसंतीमे अखेर काेकणातील हापूसचा हंगाम संपल्यानंतर पुढे...
उत्पन्नाच्या विविध स्राेतांमधून शेतीतील...डाळिंब, द्राक्ष शेतीचे उत्तम व्यवस्थापन, त्यास...
काजू कलमांना द्या योग्य खतमात्रासुरवातीच्या तीन वर्षांत कलमांना योग्य वळण...
मार्केटच्या मागणीनुसार केला लिंबाचा...लिंबाचा हस्त बहर शेतकऱ्यांना मार्च ते मे या...
लिंबूवर्गीय फळझाडांचे खत व्यवस्थापनलिंबूवर्गीय पिके अन्नद्रव्यांच्या पुरवठ्यासाठी...
एकात्मिक व्यवस्थापनातून डाळिंबाचे...शेतकरी ः पोपट सुखदेव सूर्यवंशी गाव ः खानजोडवाडी...
हिरवळीच्या खतांसोबत रासायनिक खतांचा...कठोरा (ता. जि. जळगाव) हे तापी नदीच्या काठावरील...
पेरुची अभिवृद्धी करण्याच्या पद्धतीसध्या पावसाळी वातावरण सुरू होत आहे. अशा...
‘झोडगे फार्म’ जांभळांचा बाजारपेठेत...जांभूळ हे पीक हवामानाला संवेदनशील आहे. त्याची...
एकात्मिक खत व्यवस्थापनातून दर्जेदार...सरकोली (जि. सोलापूर) येथील प्रयोगशील शेतकरी...
केळी सल्लामृग बाग : जुनी मृग बाग फळवाढीच्या व...
माळरानावर साकारले फायदेशीर शेतीचे स्वप्नमनात जिद्द आणि कष्ट करण्याची तयारी असेल, तर...
डाळिंब पीक सल्ला डाळिंब बागेतील कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव...