agricultural stories in marathi, crop advice, pigeon pea,helicoverpa armigera | Agrowon

तुरीवरील शेंगा पोखरणारी अळीचे नियंत्रण
चांगदेव वायळ
गुरुवार, 12 ऑक्टोबर 2017

किडीचे सामाईक नाव ः घाटे अळी/ हिरवी अमेरिकन बोंडअळी
शास्त्रीय नाव ः Helicoverpa armigera (Hubner)
गण : Lepidoptera
कूळ : Noctuidae

किडीचे सामाईक नाव ः घाटे अळी/ हिरवी अमेरिकन बोंडअळी
शास्त्रीय नाव ः Helicoverpa armigera (Hubner)
गण : Lepidoptera
कूळ : Noctuidae

नुकसानीचा प्रकार ः पिकाच्या कळी, फुलोऱ्यापासून काढणीपर्यंत या किडींचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होतो. परिणामी तूर पिकाचे सर्वाधिक नुकसान या किडीमुळे होते. लहान अळी सुरवातीस तुरीची कोवळी पाने खाते. फुलोरा लागल्यावर प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील अळ्यांचा प्रादुर्भाव कळी व फुलांवर होतो. नंतरच्या अवस्थेतील अळ्यांचा प्रादुर्भाव शेंगांवर होतो. त्या शेंगा भरताना शेंगातील कोवळे दाणे खातात.

नुकसानीची लक्षणे ः या किडीची अळी शेंगावर अनियमित आकाराचे छिद्र पाडून, अर्धी आत व अर्धी बाहेर राहून शेंगातील अपरिपक्व आणि परिपक्व दाणे खाते. एक अळी साधारणतः २०-२५ शेंगांचे नुकसान करते. तुरीच्या प्रतिझाड एक अळी असल्यास उत्पादनात हेक्‍टरी १३८ किलो इतकी घट येते. लहान अळ्या कळ्या, फुलांना छिद्रे पाडून खातात. फूलगळीचे हे मुख्य कारण ठरते.

प्रादुर्भावास अनुकूल हवामान व परिस्थिती ः या किडींचा प्रादुर्भाव पीक रोपावस्थेत ते काढणीदरम्यान आढळून येतो. कोरड्या, उष्ण व दमट हवामानात या किडीचा प्रादुर्भाव वाढतो. पीक कळ्या, फुलांवर आल्यापासून शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा मादी पतंग मोठ्या प्रमाणावर अंडी घालण्यास सुरवात करतो.

किडींची आर्थिक नुकसानकारक पातळी ः १० अळ्या प्रति १० झाडे फुलोऱ्याच्या अवस्थेत किंवा २-३ अंडी प्रतिझाड किंवा ५ टक्के शेंगांचे नुकसान.

किडीच्या नियंत्रणासाठीच्या उपाययोजना ः

  • सर्वेक्षणासाठी हेक्टरी १० कामगंध सापळे लावावेत.
  • शेताच्या बांधावरील तुरीच्या शेंगा पोखरणाऱ्या अळ्यांची पर्यायी खाद्यतणे उदा. कोळशी, रानभेंडी, पेटारी ही वेळोवेळी काढून नष्ट करावीत.
  • शेतात पक्ष्यांना बसण्यासाठी मचाण, इंग्रजी टी आकाराचे पक्षिथांबे ५०-६० प्रतिहेक्‍टर उभारावेत.
  • प्रतिहेक्टर एचएएनपीव्ही (HaNPV) ५०० रोगग्रस्त अळ्यांचा अर्क १ मिलि प्रतिलिटर पाणी (१ x १० चा ९ घात तीव्रता) या प्रमाणात फवारणी करावी. विषाणूंच्या फवारणीची कार्यक्षमता अतिनील किरणांत टिकून राहण्यासाठी अर्ध्या लिटर पाण्यात ५० ग्रॅम निळ टाकावी.

(फवारणी प्रमाण ः प्रतिलिटर पाणी)
पहिली फवारणी ः पिकास फूलकळी येताना प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून ५ टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी किंवा कडूनिंबयुक्त कीटकनाशक ॲझाडिरेक्‍टीन ०.०३ टक्के (३०० पीपीएम) ५ मिलि.

दुसरी फवारणी ः पीक ५० टक्के फुलोऱ्यावर असताना, एचएएनपीव्ही (५०० एलई) १ मिलि किंवा बॅसीलस थुरीन्जिएन्सीस २ ग्रॅम.

तिसरी फवारणी ः दुसऱ्या फवारणीनंतर १५ दिवसांनी,
इंडोक्‍झाकार्ब (१४.५ टक्के प्रवाही) ०.७ मिलि किंवा
इमामेक्‍टीन बेंझोएट (५ टक्के दाणेदार) ०.४ ग्रॅम किंवा
क्‍लोरॲन्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ टक्के प्रवाही) ०.२५ मिलि.

टीप ः

  • पहिल्या फवारणीनंतर विलंब झाल्यास व बारीक अळ्या दिसू लागल्यास, फवारणी प्रतिलिटर पाणी     क्विनॉलफॉस (२० टक्के प्रवाही) २ मिलि.
  • मोठ्या अळ्या हाताने वेचून त्यांचा बंदोबस्त करावा. अळ्यांचा प्रादुर्भाव जास्त वाढल्यास तुरीच्या झाडाखाली पोते अंथरून तुरीचे झाड हलवावे व पोत्यावर पडलेल्या अळ्या जमा करून त्यांचा नाश करावा.

संपर्क ः चांगदेव वायळ, ९४०५१८६३६६
(तूर कीटकशास्त्रज्ञ, कडधान्य सुधार प्रकल्प, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी.)

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
उपाय आहेत, इच्छाशक्ती हवी ! पुणे : राज्यात दुधाच्या गडगडलेल्या दरामुळे...
किफायतशीर दुग्ध व्यवसायासाठी...आपण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर दूध उत्पादनात अग्रेसर...
शालेय पोषण आहार, अंगणवाडीत दूध पुरवा :...राज्यात सध्या दूध दराचा प्रश्‍न चव्हाट्यावर आहे....
दूधधंदा मोडून पडल्यास शेतीतील समस्या...शेतकऱ्यांना वस्तुस्थिती न सांगता त्यांच्या...
दूधदर प्रश्‍नी हवी ठोस उपाययोजना : संघदूध भुकटीला मागणीला नसल्याने अतिरिक्त दूध बाजारात...
दूधकोंडी फोडण्यासाठी शासनाचे सर्वतोपरी...दूध उत्पादक शेतकरी दर मिळत नसल्याने अडचणीत आले...
उत्पादकता, गुणवत्ता सुधारणे आवश्‍यकपुणे : भारत दूध उत्पादनात जगात आघाडीवर असला तरी...
दूध उत्पादकांना २८ रुपये दर देणे शक्य...सरकारने जाहीर केलेल्या दरापेक्षा लिटरमागे दररोज...
दूध भुकटीसंदर्भात मुख्यमंत्र्यांनी...देशात दुधाचा ओघ वाढ आहे. इतरवेळी जेवढी मागणी...
दुग्ध व्यवसाय टिकण्यासाठी शाश्वत दर...पुणे ः महत्त्वाचा शेतीपूरक व्यवसाय म्हणून दूध...
दूध पावडर उत्पादनाबाबत सरकार गाफीलपुणे  : राज्यातील दूध उत्पादक शेतकऱ्यांचे...
राज्यात ३० लाख लिटर दूध अतिरिक्तमंचर, जि. पुणे : राज्यात दररोज दोन कोटी वीस लाख...
राज्यात बुधवारपर्यंत कोरडे हवामानपुणे : राज्याच्या तापमानात चढ-उतार होत असून, मध्य...
शक्तिपरीक्षेआधीच येडियुरप्पांची माघार नवी दिल्ली : बी. एस. येडियुरप्पा यांनी बहुमाताचा...
दूध उत्पादकांसाठी ९५:५ फॉर्म्यूला करावा...वाढलेले पशुखाद्याचे दर आणि वैरणीची अडचण अशा...
दूध दराच्या प्रश्नावर संघर्षाचा बिगुललाखगंगा, जि. औरंगाबाद : फुकट दूधवाटप केल्यानंतर...
येडियुरप्पांची आज अग्निपरिक्षानवी दिल्ली  : कर्नाटकात सत्ता स्थापन...
पिकांच्या अवशेषांपासूनही बनणार इथेनॉलनवी दिल्ली ः देशात मोठ्या प्रमाणात होणारी...
निवृत्त शिक्षक झाला प्रयोगशील शेतीतील...वडगाव निंबाळकर (ता. बारामती, जि. पुणे) येथील...
मॉन्सूननिर्मितीसाठी पोषक वातावरणपुणे : समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या वाढलेल्या...