agricultural stories in marathi, crop advice, pigeon pea,helicoverpa armigera | Agrowon

तुरीवरील शेंगा पोखरणारी अळीचे नियंत्रण
चांगदेव वायळ
गुरुवार, 12 ऑक्टोबर 2017

किडीचे सामाईक नाव ः घाटे अळी/ हिरवी अमेरिकन बोंडअळी
शास्त्रीय नाव ः Helicoverpa armigera (Hubner)
गण : Lepidoptera
कूळ : Noctuidae

किडीचे सामाईक नाव ः घाटे अळी/ हिरवी अमेरिकन बोंडअळी
शास्त्रीय नाव ः Helicoverpa armigera (Hubner)
गण : Lepidoptera
कूळ : Noctuidae

नुकसानीचा प्रकार ः पिकाच्या कळी, फुलोऱ्यापासून काढणीपर्यंत या किडींचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होतो. परिणामी तूर पिकाचे सर्वाधिक नुकसान या किडीमुळे होते. लहान अळी सुरवातीस तुरीची कोवळी पाने खाते. फुलोरा लागल्यावर प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील अळ्यांचा प्रादुर्भाव कळी व फुलांवर होतो. नंतरच्या अवस्थेतील अळ्यांचा प्रादुर्भाव शेंगांवर होतो. त्या शेंगा भरताना शेंगातील कोवळे दाणे खातात.

नुकसानीची लक्षणे ः या किडीची अळी शेंगावर अनियमित आकाराचे छिद्र पाडून, अर्धी आत व अर्धी बाहेर राहून शेंगातील अपरिपक्व आणि परिपक्व दाणे खाते. एक अळी साधारणतः २०-२५ शेंगांचे नुकसान करते. तुरीच्या प्रतिझाड एक अळी असल्यास उत्पादनात हेक्‍टरी १३८ किलो इतकी घट येते. लहान अळ्या कळ्या, फुलांना छिद्रे पाडून खातात. फूलगळीचे हे मुख्य कारण ठरते.

प्रादुर्भावास अनुकूल हवामान व परिस्थिती ः या किडींचा प्रादुर्भाव पीक रोपावस्थेत ते काढणीदरम्यान आढळून येतो. कोरड्या, उष्ण व दमट हवामानात या किडीचा प्रादुर्भाव वाढतो. पीक कळ्या, फुलांवर आल्यापासून शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा मादी पतंग मोठ्या प्रमाणावर अंडी घालण्यास सुरवात करतो.

किडींची आर्थिक नुकसानकारक पातळी ः १० अळ्या प्रति १० झाडे फुलोऱ्याच्या अवस्थेत किंवा २-३ अंडी प्रतिझाड किंवा ५ टक्के शेंगांचे नुकसान.

किडीच्या नियंत्रणासाठीच्या उपाययोजना ः

  • सर्वेक्षणासाठी हेक्टरी १० कामगंध सापळे लावावेत.
  • शेताच्या बांधावरील तुरीच्या शेंगा पोखरणाऱ्या अळ्यांची पर्यायी खाद्यतणे उदा. कोळशी, रानभेंडी, पेटारी ही वेळोवेळी काढून नष्ट करावीत.
  • शेतात पक्ष्यांना बसण्यासाठी मचाण, इंग्रजी टी आकाराचे पक्षिथांबे ५०-६० प्रतिहेक्‍टर उभारावेत.
  • प्रतिहेक्टर एचएएनपीव्ही (HaNPV) ५०० रोगग्रस्त अळ्यांचा अर्क १ मिलि प्रतिलिटर पाणी (१ x १० चा ९ घात तीव्रता) या प्रमाणात फवारणी करावी. विषाणूंच्या फवारणीची कार्यक्षमता अतिनील किरणांत टिकून राहण्यासाठी अर्ध्या लिटर पाण्यात ५० ग्रॅम निळ टाकावी.

(फवारणी प्रमाण ः प्रतिलिटर पाणी)
पहिली फवारणी ः पिकास फूलकळी येताना प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून ५ टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी किंवा कडूनिंबयुक्त कीटकनाशक ॲझाडिरेक्‍टीन ०.०३ टक्के (३०० पीपीएम) ५ मिलि.

दुसरी फवारणी ः पीक ५० टक्के फुलोऱ्यावर असताना, एचएएनपीव्ही (५०० एलई) १ मिलि किंवा बॅसीलस थुरीन्जिएन्सीस २ ग्रॅम.

तिसरी फवारणी ः दुसऱ्या फवारणीनंतर १५ दिवसांनी,
इंडोक्‍झाकार्ब (१४.५ टक्के प्रवाही) ०.७ मिलि किंवा
इमामेक्‍टीन बेंझोएट (५ टक्के दाणेदार) ०.४ ग्रॅम किंवा
क्‍लोरॲन्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ टक्के प्रवाही) ०.२५ मिलि.

टीप ः

  • पहिल्या फवारणीनंतर विलंब झाल्यास व बारीक अळ्या दिसू लागल्यास, फवारणी प्रतिलिटर पाणी     क्विनॉलफॉस (२० टक्के प्रवाही) २ मिलि.
  • मोठ्या अळ्या हाताने वेचून त्यांचा बंदोबस्त करावा. अळ्यांचा प्रादुर्भाव जास्त वाढल्यास तुरीच्या झाडाखाली पोते अंथरून तुरीचे झाड हलवावे व पोत्यावर पडलेल्या अळ्या जमा करून त्यांचा नाश करावा.

संपर्क ः चांगदेव वायळ, ९४०५१८६३६६
(तूर कीटकशास्त्रज्ञ, कडधान्य सुधार प्रकल्प, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी.)

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
'सकाळ'चे दिवाळी अंक अॅमेझॉनवर !पुणे : क्लिकवर चालणाऱया आजच्या जगात दिवाळी अंकही...
संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) रविवारी (ता...
डॉ. हद्दाड आणि डाॅ. नॅबार्रो यांना २०१८...पुणे : जगभरातील कुपोषित माता आणि बालकांना...
हुमणीग्रस्त ऊसक्षेत्र चार लाख हेक्टरवरपुणे ः राज्यात दुष्काळामुळे त्रस्त झालेल्या...
पाणीटंचाईने संत्राबागांची होरपळअमरावती ः विदर्भाचा कॅलिफोर्निया अशी ओळख असलेल्या...
उन्हाचा चटका वाढलापुणे : राज्यात पावसाने उघडीप दिल्यानंतर कमाल...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
‘सह्याद्री’ च्या शिवारात हवामान अाधारित...अत्याधुनिक संगणकीय, उपग्रह व डिजिटल या प्रणाली...
द्राक्षपट्ट्याला दुष्काळाचे ग्रहणसांगली ः गेल्यावर्षीपेक्षा यंदा पाऊस कमी झालाय......
पर्यावरण संवर्धन, ग्राम पर्यटनाला चालनापर्यावरण संवर्धन, अभ्यासाच्या बरोबरीने ‘मलबार...
पीक नियोजन, पशुपालनातून शेती केली...चांदखेड (ता. मावळ, जि. पुणे) येथील रूपाली नितीन...
पीक वृद्धीकारक कंपन्या कारवाईमुळे...पुणे: कृषी विभागाकडून अलीकडेच पीक वृद्धीकारके (...
ऊसतोड कामगारांसाठी सामाजिक सुरक्षा...मुंबई  : केंद्र शासनाच्या असंघटित कामगार...
गुलाबी बोंड अळी नुकसानभरपाईस...पुणे : गुलाबी बोंड अळीमुळे नुकसान झालेल्या दहा...
राज्यात कोरड्या हवामानाचा अंदाजपुणे : कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आठवडाभर सुरू...
दूध खरेदी अनुदानाचा तिढा सुटता सुटेनामुंबई : दूध खरेदी अनुदानाचा गुंता काही केल्या...
सेक्‍सेल सिमेन तंत्राने रेडीचा जन्मभिलवडी, जि. सांगली :  येथील चितळे आणि जिनस...
परभणी, राहुरी कृषी विद्यापीठांना पाच...परभणी ः भारतीय कृषी संशोधन परिषदअंतर्गत कृषी...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात हलक्या ते मध्यम...पुणे : पावसाला पोषक हवामान झाल्याने आठवड्याच्या...
‘आरएसएफ’च्या मूळ सूत्रात घोडचूकपुणे: शेतकऱ्यांना हक्काचा ऊसदर मिळवून देणाऱ्या...