agricultural stories in marathi, crop advice, pigeon pea,helicoverpa armigera | Agrowon

तुरीवरील शेंगा पोखरणारी अळीचे नियंत्रण
चांगदेव वायळ
गुरुवार, 12 ऑक्टोबर 2017

किडीचे सामाईक नाव ः घाटे अळी/ हिरवी अमेरिकन बोंडअळी
शास्त्रीय नाव ः Helicoverpa armigera (Hubner)
गण : Lepidoptera
कूळ : Noctuidae

किडीचे सामाईक नाव ः घाटे अळी/ हिरवी अमेरिकन बोंडअळी
शास्त्रीय नाव ः Helicoverpa armigera (Hubner)
गण : Lepidoptera
कूळ : Noctuidae

नुकसानीचा प्रकार ः पिकाच्या कळी, फुलोऱ्यापासून काढणीपर्यंत या किडींचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होतो. परिणामी तूर पिकाचे सर्वाधिक नुकसान या किडीमुळे होते. लहान अळी सुरवातीस तुरीची कोवळी पाने खाते. फुलोरा लागल्यावर प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील अळ्यांचा प्रादुर्भाव कळी व फुलांवर होतो. नंतरच्या अवस्थेतील अळ्यांचा प्रादुर्भाव शेंगांवर होतो. त्या शेंगा भरताना शेंगातील कोवळे दाणे खातात.

नुकसानीची लक्षणे ः या किडीची अळी शेंगावर अनियमित आकाराचे छिद्र पाडून, अर्धी आत व अर्धी बाहेर राहून शेंगातील अपरिपक्व आणि परिपक्व दाणे खाते. एक अळी साधारणतः २०-२५ शेंगांचे नुकसान करते. तुरीच्या प्रतिझाड एक अळी असल्यास उत्पादनात हेक्‍टरी १३८ किलो इतकी घट येते. लहान अळ्या कळ्या, फुलांना छिद्रे पाडून खातात. फूलगळीचे हे मुख्य कारण ठरते.

प्रादुर्भावास अनुकूल हवामान व परिस्थिती ः या किडींचा प्रादुर्भाव पीक रोपावस्थेत ते काढणीदरम्यान आढळून येतो. कोरड्या, उष्ण व दमट हवामानात या किडीचा प्रादुर्भाव वाढतो. पीक कळ्या, फुलांवर आल्यापासून शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा मादी पतंग मोठ्या प्रमाणावर अंडी घालण्यास सुरवात करतो.

किडींची आर्थिक नुकसानकारक पातळी ः १० अळ्या प्रति १० झाडे फुलोऱ्याच्या अवस्थेत किंवा २-३ अंडी प्रतिझाड किंवा ५ टक्के शेंगांचे नुकसान.

किडीच्या नियंत्रणासाठीच्या उपाययोजना ः

  • सर्वेक्षणासाठी हेक्टरी १० कामगंध सापळे लावावेत.
  • शेताच्या बांधावरील तुरीच्या शेंगा पोखरणाऱ्या अळ्यांची पर्यायी खाद्यतणे उदा. कोळशी, रानभेंडी, पेटारी ही वेळोवेळी काढून नष्ट करावीत.
  • शेतात पक्ष्यांना बसण्यासाठी मचाण, इंग्रजी टी आकाराचे पक्षिथांबे ५०-६० प्रतिहेक्‍टर उभारावेत.
  • प्रतिहेक्टर एचएएनपीव्ही (HaNPV) ५०० रोगग्रस्त अळ्यांचा अर्क १ मिलि प्रतिलिटर पाणी (१ x १० चा ९ घात तीव्रता) या प्रमाणात फवारणी करावी. विषाणूंच्या फवारणीची कार्यक्षमता अतिनील किरणांत टिकून राहण्यासाठी अर्ध्या लिटर पाण्यात ५० ग्रॅम निळ टाकावी.

(फवारणी प्रमाण ः प्रतिलिटर पाणी)
पहिली फवारणी ः पिकास फूलकळी येताना प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून ५ टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी किंवा कडूनिंबयुक्त कीटकनाशक ॲझाडिरेक्‍टीन ०.०३ टक्के (३०० पीपीएम) ५ मिलि.

दुसरी फवारणी ः पीक ५० टक्के फुलोऱ्यावर असताना, एचएएनपीव्ही (५०० एलई) १ मिलि किंवा बॅसीलस थुरीन्जिएन्सीस २ ग्रॅम.

तिसरी फवारणी ः दुसऱ्या फवारणीनंतर १५ दिवसांनी,
इंडोक्‍झाकार्ब (१४.५ टक्के प्रवाही) ०.७ मिलि किंवा
इमामेक्‍टीन बेंझोएट (५ टक्के दाणेदार) ०.४ ग्रॅम किंवा
क्‍लोरॲन्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ टक्के प्रवाही) ०.२५ मिलि.

टीप ः

  • पहिल्या फवारणीनंतर विलंब झाल्यास व बारीक अळ्या दिसू लागल्यास, फवारणी प्रतिलिटर पाणी     क्विनॉलफॉस (२० टक्के प्रवाही) २ मिलि.
  • मोठ्या अळ्या हाताने वेचून त्यांचा बंदोबस्त करावा. अळ्यांचा प्रादुर्भाव जास्त वाढल्यास तुरीच्या झाडाखाली पोते अंथरून तुरीचे झाड हलवावे व पोत्यावर पडलेल्या अळ्या जमा करून त्यांचा नाश करावा.

संपर्क ः चांगदेव वायळ, ९४०५१८६३६६
(तूर कीटकशास्त्रज्ञ, कडधान्य सुधार प्रकल्प, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी.)

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
कर्जमाफी मिळत नसेल, तर सरकारी देणी भरू...नागपूर : राज्यातील शेतकऱ्यांना संकटातून बाहेर...
शेतकरी मृत्यूंची माहिती स्थानिक...नागपूर : कापूस आणि सोयाबीन पिकांवर विषारी...
मध्य महाराष्ट्र, कोकणात धुकेपुणे : मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणातील अनेक भागांत...
लातूर जिल्ह्यात सव्वाचारशे शेतकऱ्यांचे...लातूर  ः शासनाने शेतकऱ्यांच्या सोयाबीनला हमी...
विदर्भात सरत्या वर्षात १२०० शेतकरी...नागपूर ः दुष्काळ, नापिकी, कर्जबाजारीपणा यामुळे...
फवारणीप्रकरणी नेटिसांना अधिकाऱ्यांचे...यवतमाळ ः कीटकनाशकांच्या फवारणीप्रकरणी...
कमी पाण्यावरील सीताफळ ठरतेय फायदेशीरनांदेड जिल्ह्यातील नांदूसा (ता. अर्धापूर) या...
कर्जमाफीवरून विधिमंडळ ठप्प नागपूर : हिवाळी अधिवेशनाच्या दुसऱ्या दिवशी...
शेतमाल तारण योजनेत सुपारीचा समावेशदाभोळ, जि. रत्नागिरी  : कोकणातील इतर...
उत्तर महाराष्ट्रात आजपासून धुकेपुणे : जमिनीत पुरेसा ओलावा असून दिवसभर प्रखर...
जाधव बंधूंचा व्यावसायिक शेळीपालनातील...श्रीगोंदा (जि. नगर) तालुक्यातील पिंपळगाव पिसा...
अडीच लाख टनांनी यंदा दूध पावडर साठा...पुणे : देशातील दूध पावडर साठा दिवसेंदिवस वाढत...
कर्जमाफीसाठी १५ हजार कोटींची तरतूदनागपूर : सोमवारपासून (ता.११) येथे सुरू झालेल्या...
सोलापुरात कांद्याचे दर वधारलेलेच सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
सोयाबीनसाठी क्विंटलला अवघे १२ रुपये...अकोला : राज्य शासनाने जाहीर केलेल्या सोयाबीन...
शेतकरीप्रश्नी विधिमंडळात गदारोळनागपूर : राज्य सरकारने शंभर रुपयांच्या स्टॅम्प...
खते, बियाणे विक्री परवान्याचे अधिकार ‘...पुणे : जिल्हा परिषदेच्या कृषी विभागाकडून...
होय, आम्हीच खरे लाभार्थी!राज्यभर झालेल्या मृद संधारणाच्या अनेक कामांवर...
शेतीमाल हमीभाव : एक सापळासरकारने शेतकऱ्यांपुढे लटकवलेले हमीभावाचे एक गाजरच...
थंडी पुन्हा परतण्याची चिन्हेपुणे : गेल्या दहा ते बारा दिवसांपासून गायब झालेली...