agricultural stories in Marathi, fodder and water management for animals in free range system | Agrowon

मुक्त संचार गोठ्यामध्ये गव्हाण, पाण्याची सोय आवश्यक
डॉ. एस. पी. गायकवाड
मंगळवार, 8 जानेवारी 2019

मुक्त संचार गोठ्यात कायमस्वरूपी पाण्याची उपलब्धता करावी. चारा खाण्यासाठी योग्य उंचीची गव्हाण आवश्यक आहे. ज्यामुळे जनावरांना चारा व्यवस्थित खाता येतो,तसेच चारा वाया जात नाही.

 

गव्हाण

मुक्त संचार गोठ्यात कायमस्वरूपी पाण्याची उपलब्धता करावी. चारा खाण्यासाठी योग्य उंचीची गव्हाण आवश्यक आहे. ज्यामुळे जनावरांना चारा व्यवस्थित खाता येतो,तसेच चारा वाया जात नाही.

 

गव्हाण

  •  कमी खर्चात गव्हाण करण्यासाठी काही शेतकरी लाकडाचा वापर करतात तर काही शेतकरी बारदानाच्या पोत्याचा वापर करून गव्हाण करतात.
  •  १० गाईंना सर्वसाधारणपणे ४० फूट लांबीची गव्हाण आवश्यक आहे. अशी बारदानाच्या पोत्याची ४० फूट गव्हाण करण्यासाठी जुनी १० ते १२ पोती लागतील. एका पोत्याचा खर्च सर्वसाधारणपणे ४० रुपये असल्यास एकूण ४०० रुपयांची पोती लागतील.
  • अशी गव्हाण करताना ४० फुटाची दोन लाकडे लागतात. या लाकडांना जमिनीपासून २.५ ते ३ फुटावर ठेवण्यासाठी त्यांना प्रत्येक ५ फुटावर आधार देण्यासाठी ४ फुटाची १६ लाकडे लागतील. या सर्वांचा जर खर्च पाहिला तर तो २०० रुपये एवढा येईल. म्हणजे १० जनावरांसाठी ४० फुटाची बारदानाची गव्हाण करण्यासाठी सर्वसाधारणपणे रुपये ८०० एवढा खर्च येईल.

  खरारा करण्यासाठी ग्रुमिंग ब्रश    
    गव्हाणीप्रमाणेच गोठ्यामध्ये कमी खर्चात ग्रुमिंग ब्रश तयार करता येतो.
    जनावरांना खरारा केल्यामुळे त्यांचे रक्ताभिसरण चांगले राहते. एक ६ ते ८ इंच जाड लाकडी ८ फूट डांब घेऊन तो मुक्त संचार गोठ्यामध्ये रिकाम्या जागेत घट्ट बसवावा. त्याला मधोमध काथ्या गुंडाळावा. अशाप्रकारे कमी खर्चात ब्रश तयार होईल. त्याचा जास्तीत जास्त फायदा गाईंना होऊन दूध उत्पादन व जनावराचे आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते. यामध्ये डांब २०० रुपये, काथ्या ५० रुपये प्रमाणे एकूण २५० रुपये खर्च येतो.

पाणी व्यवस्थापन

  • जनावरांना त्याच्या मनाप्रमाणे पाहिजे त्यावेळेस पाणी देता आले पाहिजे. यासाठी एक ३०० लिटर क्षमतेची सिमेंटची गोलाकर टाकी  गोठ्यात बसवावी.जिची किंमत सर्वसाधारणपणे ६०० रुपयांच्या आसपास आहे.
  •  सिमेंटची टाकी वापरल्याने त्यातील थोडेफार पाणी झिरपते. त्यामुळे बाहेर आलेल्या पाण्याचे बाष्पीभवन होण्यासाठी आतील पाण्याची
  • ऊर्जा वापरल्याने भर उन्हात टाकी ठेऊनसुद्धा त्यातील पाणी थंड राहते. जनावर असे थंड पाणी पितात.
  • अशाप्रकारची एक टाकी दहा जनावरांसाठी पुरेशी होते.  या टाकीला पाइपलाइनच्या साह्याने मुख्य टाकीला जोडले  आणि त्यास पाणी नियंत्रण करण्यासाठी प्लॅस्टिक बॉल बसविला तर वारंवार टाकी भरावी लागणार नाही. जसे पाणी संपेल तसे पाणी या नियंत्रकाच्या साह्याने त्या छोट्या ३०० लिटरच्या टाकीत सोडले जाते.
  • सर्व खर्चाचा विचार केला तर आपणास कमी खर्चात १० गाईंच्या मुक्तसंचार गोठ्याची निर्मिती करण्यासाठी निवारा ८,५४० रुपये, कुंपणासाठी ७,००० रुपये, तसेच ग्रुमिंग ब्रशसाठी २५० रुपये खर्च येतो. पाण्याची व्यवस्था करण्यासाठी ६०० रुपये व चारा खाण्यासाठी गव्हाणीचा खर्च ८०० रुपये येतो. वरील सर्व खर्चाचा विचार केला तर असा गोठा तयार करण्यासाठी सर्वसाधारणपणे १७,१९० रुपये एवढा खर्च येतो.

    - डॉ. एस. पी. गायकवाड, ०२१६६ - २२१३०२
(लेखक गोविंद मिल्क अँड मिल्क प्रॉडक्टस्  प्रा. लि. फलटण, जि. सातारा येथे कार्यरत आहेत.)

टॅग्स

इतर कृषिपूरक
पशूसल्ला    थंड वातावरणामुळे जनावरांच्या...
उसाच्या वाढ्याची पौष्टिकता वाढवाजनावरांच्या आहारात सतत वाढ्याचा समावेश केल्यामुळे...
पशू आजारांवर प्राथमिक उपचारासाठी औषधी...जनावरांच्या आजारामुळे मिळणाऱ्या कमी उत्पादनामुळे...
मुक्त संचार गोठ्यामध्ये गव्हाण,...मुक्त संचार गोठ्यात कायमस्वरूपी पाण्याची उपलब्धता...
शस्त्रक्रियेमुळे बरी होते जनावरांतील...आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे...
गोठ्याचे कुंपण, बांधकामावर नको जास्त...गोठा बांधकामाचे नियोजन करताना लोखंडी वस्तू...
जनावरांच्या चांगल्या आरोग्यासाठी कमी...कमी खर्चाचा मुक्त संचार गोठा करताना आपल्याकडे...
रेशीम कीटक संगोपनगृहात राखा योग्य...थंडीमध्ये वाढ झाल्यामुळे रेशीम कीटकांच्या...
प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावरावर होणारे...प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावर चारा खात नाही व पाणी...
दूध उत्पादन वाढीसाठी उपयुक्त बायपास...प्रथिनांचा आहारात योग्य प्रमाणात वापर केला तर...
दुधाळ गाईची काळजी, व्यवस्थापनगाभण आणि प्रसूती काळात गायीच्या शरिरातील ऊर्जा...
मुक्त संचार कुक्कुटपालनासाठी उपयुक्त :...सर्व प्रकारच्या वातावरणात सहजरीत्या वाढू शकणाऱ्या...
कोंबड्यांसाठी संतुलित खाद्यनिर्मिती...पक्ष्यांना खाद्य देण्यापूर्वी कोणत्या प्रकारचे...
पशू सल्लाशेळ्या व मेंढ्यांना वजनवाढीस हिवाळा हा काळ योग्य...
जनावरांसाठी पाैष्टिक मुरघासज्या ठिकाणी हिरवा चारा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे...
वासरांच्या आहारातील चिकाचे महत्त्वहिवाळ्यामध्ये गायी- म्हशी विण्याचे प्रमाण जास्त...
जनावारांतील विषबाधा कारणे, लक्षणे, उपायविषबाधेमुळे जनावरांच्या शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ...
पशुसल्लासध्या महाराष्ट्रात सर्वच ठिकाणी कमी-जास्त...
कासदाह आजाराची लक्षणे, प्रतिबंध, उपचारदेशी गाईंच्या तुलनेने संकरित गाईंमध्ये पहिल्या...
कोंबड्यांच्या आहार, लिटर व्यवस्थापनात...कमी तापमानात कोंबड्यांची योग्य प्रकारे काळजी न...