agricultural stories in marathi, health during october heat | Agrowon

उष्ण वातावरणात सांभाळा अारोग्य
विनीता कुलकर्णी
गुरुवार, 26 ऑक्टोबर 2017

थंडी सुरू होण्याआधीचा ऋतू म्हणजे ऑक्‍टोबर महिन्यातले तापलेले ऊन. ऑक्‍टोबर हीट म्हणूनच हा महिना ओळखला जातो. या ऋतूत उष्णता प्रचंड वाढते. बऱ्याचदा एखादे लक्षण उष्णतेशी संबंधित आहे हे लक्षातच येत नाही. प्रत्येक वेळी छातीत आग होणे हे लक्षण असेल असे नाही. या सर्व लक्षणांची माहिती असणे अावश्यक अाहे.

वातावरणात बदल झाल्यावर दुपारी प्रखर ऊन, मधेच येणारी परतीच्या पावसाची सर याचा आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ नये म्हणून सुरवातीपासूनच योग्य ती काळजी घ्यावी.

लक्षणे

थंडी सुरू होण्याआधीचा ऋतू म्हणजे ऑक्‍टोबर महिन्यातले तापलेले ऊन. ऑक्‍टोबर हीट म्हणूनच हा महिना ओळखला जातो. या ऋतूत उष्णता प्रचंड वाढते. बऱ्याचदा एखादे लक्षण उष्णतेशी संबंधित आहे हे लक्षातच येत नाही. प्रत्येक वेळी छातीत आग होणे हे लक्षण असेल असे नाही. या सर्व लक्षणांची माहिती असणे अावश्यक अाहे.

वातावरणात बदल झाल्यावर दुपारी प्रखर ऊन, मधेच येणारी परतीच्या पावसाची सर याचा आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ नये म्हणून सुरवातीपासूनच योग्य ती काळजी घ्यावी.

लक्षणे

  • उष्मा वाढल्यानंतर तळहात-तळपाय यांची आग होणे! डोळे गरम होणे, खूप घाम येणे, डोळे लाल होणे, संपूर्ण शरीर स्वतःला गरम असल्याचे भासणे अशी विविध लक्षणे व्यक्तिपरत्वे कमी-जास्त प्रमाणात दिसून येतात.
  • शरीराचा गरमपणा स्वतःला जाणवत असला तरी थर्मामीटरमध्ये ताप दिसत नाही, लघवीला जळजळ होणे, शौचास होताना आग होणे या गोष्टीही उष्णता वाढल्यानेच होतात.
  • काही खाल्ल्यानंतर छातीत जळजळणे, आग होणे, वारंवार तोंड येणे या सर्व लक्षणांचे मूळ कारण उष्णता वाढणे हे अाहे. अर्थात लघवीला जळजळ हे युरिन इन्फेक्‍शनचेही लक्षण असते. त्यामुळे योग्य ठिकाणी आवश्‍यक त्या प्रयोगशालीन तपासण्या करून घेणे आवश्‍यक ठरते,
  • पित्ताच्या उष्ण गुणात वाढ झाल्याने विविध उष्णतेशी संबंधित लक्षणे जाणवतात.

उपचार

  • उन्हामुळे त्वचा कोरडी पडते. त्यासाठी रोज खोबरेल तेल लावून त्यानंतर स्नान करावे. साबण लावणे टाळावे. तेलाने त्वचा मुलायम होते. रात्री झोपताना तळपायास तूप लावावे. ज्यामुळे झोप शांत लागते आणि डोळ्यांचेही आरोग्य सुधारते.
  • विशेषतः उष्णतेचा परिणाम म्हणून डोळे ताणावणे, लाल होणे, ही लक्षणे कमी होतात. कामाहून घरी परत आल्यावर डोळ्यावर थंड दुधात बुडवलेल्या मऊ कापडाच्या घड्या ठेवाव्यात किंवा मऊ कापड गुलाब पाण्यात बुडवून घड्या ठेवाव्यात. लगेच चांगला परिणाम दिसून येतो.
  • पोटात घेण्यासाठी प्रवाळ पिष्टी वटी, कामदुधा वटी योग्य मात्रेत घेतल्यास उष्णता कमी होते. गुलकंद रोज एक चमचा सेवन करावा. अनेकांना तोंड येणे हे लक्षणही आढळते. अशावेळी जाईची पाने चावून त्याचा रस तोंडात धरावा आणि चूळ भरावी अर्थात पाने स्वच्छ धुऊन घेतलेली हवीत.
  • जेष्ठमध पावडर आणि कामदुधा वटी बारीक करून तुपात कालवून तोंड आलेल्या भागावर लावावे नंतर धुवून टाकावे. कामदुधा वटी पोटातही घ्यावी. पण मात्रा तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने ठरवावी.
  • शरीरांतर्गत उष्णता वाढते तेव्हा त्या विविध लक्षणांच्या जोडीला आणखी एक पाहावयास मिळते ते म्हणजे नेहमीचे जेवणही तिखट लागते किंवा छातीत जळजळते. अशावेळी आवळा पावडर जेष्ठमध पावडर समभाग एकत्र करून अर्धा चमचा प्रमाणात पाण्यासह घ्यावी. शिवाय चंद्रकला वटी, प्रवाळ पिष्टी ही औषधे योग्य मात्रेत घेतल्यास परिणाम चांगला होतो.
  • लघवीला जळजळ होत असेल तर धने पाण्यात उकळून ते पाणी प्यावे. प्रयोगशाळेत तपासण्या करून घ्याव्यात. चंद्रकला वटी पोटात घ्यावी. बऱ्याचदा त्या ठिकाणी खाज येते. अशावेळी त्रिफळा चूर्ण पाण्यात उकळून त्या पाण्याने जागा धुवावी.
  • शौचास आग असल्यास जेष्ठमध पावडर धमासा पावडर एकत्र करून तुपासह घ्यावी. त्या ठिकआणी शतधौत धृत लावावे. आपण औषधे पोटात घेतली तरी पथ्य पाळावेच लागते. त्याशिवाय औषधे लागू पडत नाही.

पथ्य व घेण्याची काळजी

  • आहारात फार तिखट चमचमीत पदार्थ टाळावेत. दही टाळावे, त्याऐवजी गोड ताक प्यावे. लोणची, पापड, तळलेले पदार्थ बंद करावेत.
  • पाणी भरपूर प्यावे. कोल्ड्रींक्‍स, ज्युसेस टाळावेत. फळे भरपूर खावीत.
  • बाहेर जाताना रूमाल बांधावा. पाण्याची बाटली बरोबर ठेवावी. चप्पल न घालता फिरणे टाळावे. सनकोट, फूल शेर्टचा उपयोग करावा, ज्यामुळे सूर्यकिरणांपासून बचाव होतो.

    - विनीता कुलकर्णी

इतर अॅग्रो विशेष
आरोग्यदायी आहार हेच हवे लक्ष्य!पहिले आणि दुसरे महायुद्ध संपले, यामध्ये...
तापलेलं ‘दूध’अनिश्‍चित अशा शेतीला शाश्वत मिळकतीची जोड म्हणून...
खडकवासला, कलमोडी धरण भरलेपुणे  : जिल्ह्याच्या बहुतांशी भागात पावसाने...
दुधाचा भडका; सरकारची कोंडी पुणे  : राज्यातील दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या...
दुधाचे टँकर बंदोबस्तात मुंबईकडे रवानानाशिक : स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने पुकारलेल्या...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, पूर्व विदर्भात...पुणे: कोकण, मध्य महाराष्ट्राला सोमवारी (ता. १६)...
दूध आंदोलनाचे विधिमंडळातही पडसादनागपूर: दुधाला लिटरमागे प्रतिलिटर पाच रुपये...
बाजारपेठ ओळखून केळी बागेचे आदर्श नियोजनकठोरा (ता. जि. जळगाव) येथील पांडुरंग मोहन पाटील व...
एकात्मीक शेतीतून खुल्या झाल्या...आत्महत्याग्रस्त अशी ओळख असलेल्या यवतमाळ जिह्यातील...
दूधदर प्रश्नी विधिमंडळ दणाणले; सभेत...नागपूर : राज्यात सुरु असलेल्या दूध दर आंदोलनाचे...
दूध आंदोलन तापले, बहुतांश जिल्ह्यात...पुणे : शेतकऱ्यांना प्रति लिटर थेट पाच रुपये...
कोल्हापूरात दूध संकलन १०० टक्के बंद ! कोल्हापूर- गायीच्या दूधाला प्रतिलिटर पाच...
आंतरराष्ट्रीय सुबाभूळ परिषदेच्या...पोषण हा पशुपालनातील सगळ्यात महत्त्वाचा घटक आहे....
चिंब झाली रान माती...कमी पाऊसमानानंतर उद्भवणारी पाणीटंचाई आणि दुष्काळी...
आंदोलन होणारचकोल्हापूर/ पुणे : अनेक दूध संघ अगोदरच गायीच्या...
काेकण, विदर्भात तुरळक ठिकाणी...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचे क्षेत्र...
साखर कारखान्यांकडे १२ हजार कोटींची...लखनौ ः उत्तर प्रदेशात २०१७-१८ च्या हंगामात...
संघांकडून दूध दरात तीन रुपयांची वाढपुणे ः दूध दरावर ताेडगा काढण्यासाठी राज्य सरकारने...
पीककर्ज वितरण केवळ ३० टक्केचपुणे : शेतकऱ्यांना पीककर्ज वाटपात दिरंगाई...
सेंद्रिय भातशेतीसोबतच राबविली थेट...पुणे जिल्ह्यातील भोयरे (ता. मावळ) येथील रोहिदास...