agricultural stories in Marathi, kadvanchi soil and water conservation work | Agrowon

कडवंची : पाणलोटाचं स्वप्न साकार
अमित गद्रे
रविवार, 21 एप्रिल 2019

कडवंची गावात जल, मृद संधारण, शेती विकासामध्ये लोकसहभाग, कृषी विज्ञान केंद्रातील तज्ज्ञांचा चांगला सहभाग होता. या प्रकल्पाबाबत मराठवाडा शेती सहाय्य मंडळातील साईट सुपरवायझर शिवाजी बागडे यांनी मांडलेले अनुभव...

कडवंची गावात जल, मृद संधारण, शेती विकासामध्ये लोकसहभाग, कृषी विज्ञान केंद्रातील तज्ज्ञांचा चांगला सहभाग होता. या प्रकल्पाबाबत मराठवाडा शेती सहाय्य मंडळातील साईट सुपरवायझर शिवाजी बागडे यांनी मांडलेले अनुभव...

मी १९८५ पासून मराठवाडा शेती साहाय्य मंडळामध्ये साईट सुपरवायझर म्हणून कार्यरत आहे. कडवंची गावात पहिल्यापासून पाण्याची समस्या होती. हे लक्षात घेऊन आम्ही गावकऱ्यांच्या सहकार्याने माथा ते पायथा शास्त्रीय पद्धतीने जल, मृद संधारणाची कामे केली. गावकऱ्यांनी डोंगर उतारावर श्रमदानातून सलग समतल चर घेतले. तेथे वनीकरणही केले. डोंगर उतारावरचे ओहोळ दगडी बंधारे घालून अडविले. त्यामुळे पाण्याच्या बरोबरीने मातीचे संधारण झाले. डोंगरावर केलेल्या जलसंधारणाच्या कामामुळे पाणी मुरले. उन्हाळ्यात गावकऱ्यांनी हंड्याने पाणी वाहून वनीकरणातील रोपे चांगल्या प्रकारे जगविली. पाणलोटाच्या कामामध्ये महिलांचादेखील चांगला सहभाग होता.

  डोंगर उताराच्या कामाबरोबरीने आम्ही प्रत्येक शेतकऱ्याच्या शेतीची बांधबंदिस्ती केली. हे शेती बांध घालताना आम्ही त्याला पाइपचे सांडवे केले. याचा फायदा असा झाला की, गावाच्या डोंगर उताराला असलेल्या शेतीपासून ते गावाच्या दुसऱ्या टोकाला असलेल्या नाल्यापर्यंतच्या शेतीमध्ये टप्प्याटप्प्याने पावसाचे पाणी मुरत जाते. डिसेंबरनंतर तळ गाठणाऱ्या विहिरींमध्ये पाणी टिकून राहू लागले. जलसंधारणाच्या कामाबरोबरीने पीक पद्धतीत बदल, फळबाग लागवडीला चालना मिळाली.

गावकऱ्यांच्या समितीतून निर्णय

पाणलोट कामाच्या नियोजनासाठी गावकऱ्यांची पाणलोट समिती स्थापन केली. त्यामुळे श्रमदान नियोजन, गावकऱ्यांच्या समस्या सोडविणे सोपे गेले. संपूर्ण गावाला जल, मृद संधारणाचे महत्त्व समजाऊन सांगणे शक्य झाले. पाणलोटातील प्रत्येक काम हे समितीला दाखविले जायचे. कामाचा ताळेबंद मांडून समितीची मान्यता घेऊन आम्ही पुढील कामाला सुरवात करायचो. पारदर्शक कारभारामुळे पाणलोटाच्या कामामुळे गती मिळाली.

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
विदर्भात उत्कृष्ट व्यवस्थापन असलेली २३...वर्धा जिल्ह्यात केळी पिकाला पुन्हा गतवैभव प्राप्त...
वर्षभरात पाच हंगामात दर्जेदार कोथिंबीरपाणी व हवामान यांचा विचार करून वर्षभरात सुमारे...
अळिंबी उत्पादनातून केली संकटांवर मातलोणी (जि. जळगाव) येथील अनिल माळी यांच्याकडे कृषी...
पशुपालन, प्रक्रिया उद्योगात नेदरलॅंडची...शास्त्रीय पद्धतीने पशुपालन, दुग्धोत्पादन आणि...
आदिवासी पाड्यावर रुजली कृषी उद्योजकताकोणे (ता. त्र्यंबकेश्वर, जि. नाशिक) येथील आदिवासी...
दोनशे देशी गायींच्या संगोपनासह ...सुमारे दोनशे देशी गायींचे संगोपन-संवर्धन यासह...
अर्थकारण उंचावणारी उन्हाळी मुगाची शेती वाशिम जिल्ह्यातील पांगरी नवघरे येथील दिलीप नवघरे...
शंभर एकरांत सुधारित तंत्राने शेवग्याची...नाशिक जिल्ह्यातील पवारवाडी (ता. मालेगाव) येथील...
निर्धारातून टाकोबाईची वाडीच्या...सातारा जिल्ह्यातील फलटण तालुक्याचा काही भाग...
निसर्गरम्य पन्हाळा तालुक्यात ...कोल्हापूर जिल्ह्यातील डोंगराळ, निसर्गरम्य पन्हाळा...
दुष्काळात स्वयंपूर्ण शेतीचा आदर्श,...नव्वद क्विंटल तूर, ३० क्विंटल ज्वारी व हरभरा, १५०...
उच्चशिक्षित कृषी पदवीधराने उभारला...गोपालपुरा (जि. आणंद, गुजरात) येथील एमएस्सी...
अभ्यासातून शेतीमध्ये करतोय बदलवेंगुर्ला (जि. सिंधुदुर्ग) येथील महाविद्यालयात...
आळिंबी, गव्हांकुर उत्पादनातून बचत गटाची...गोद्रे (ता. जुन्नर, जि. पुणे) गावातील महिलांनी...
कुटुंबाची एकी, सुधारित तंत्र, शिंदे...नांदेड जिल्ह्यातील वसंतवाडी येथील शिंदे परिवाराला...
दुष्काळात बाजरी ठरतेय गुणी, आश्‍वासक... कमी पाणी, कमी कालावधी, अल्प खर्चातील बाजरी...
AGROWON AWARDS : नैसर्गिक, एकात्मिक...ॲग्रोवन महाराष्ट्राचा स्मार्ट शेतकरी पुरस्कार...
रडायचं नाही, आता लढायचं : वैशाली येडे पुणे : सावकाराचे कर्ज डोक्यावर ठेवून पतीने...
विविध उपक्रमांच्या माध्यमातून माणगाव...कोल्हापूर जिल्ह्यातील माणगावच्या ग्रामस्थांनी...
‘जय शिवराय’ गटाची बीजोत्पादनातील कंपनी...सांगली जिल्ह्यातील उरुण इस्लामपूर येथील जय शिवराय...