agricultural stories in Marathi, kadvanchi watershed development work through villagers | Agrowon

कडवंची : लोकसहभाग, पाणी व्यवस्थापन हेच यशाचे सूत्र
संतोष मुंढे
रविवार, 21 एप्रिल 2019

कडवंची गावात द्राक्षातून समृद्धी दिसत असली तर त्यामागे गावकऱ्यांनी जल, मृद संधारणासाठी केलेले श्रमदान, शेतशिवाराची बांधबंदिस्ती, पाण्याचा काटेकोर वापर आणि एकमेकांना केलेली मदत कारणीभूत आहे. शेती विकासाबाबत गावचे माजी सरपंच प्रभाकर क्षीरसागर यांनी मांडलेले मत...

कडवंची गावात द्राक्षातून समृद्धी दिसत असली तर त्यामागे गावकऱ्यांनी जल, मृद संधारणासाठी केलेले श्रमदान, शेतशिवाराची बांधबंदिस्ती, पाण्याचा काटेकोर वापर आणि एकमेकांना केलेली मदत कारणीभूत आहे. शेती विकासाबाबत गावचे माजी सरपंच प्रभाकर क्षीरसागर यांनी मांडलेले मत...

गावात पाणलोटाचे काम होण्यापूर्वी शेतीतून उत्पन्न कमी होतेच, शिवाय प्यायला पाणीही नव्हतं. या दरम्यान खरपुडी कृषी विज्ञान केंद्राच्या माध्यमातून १९९५पासून तंत्रज्ञान प्रसाराचे काम सुरू झाले. याच दरम्यान मी गावचा सरपंच (१९९२ ते १९९७) होतो. जेमतेम भुसार पिके, उडीद, मूग, बाजरी आदी पिकांची लागवड गाव शिवारात असायची. कृषी विज्ञान केंद्राने कडवंची गावाची पाणलोट कामासाठी निवड केली. गावकऱ्यांनीही प्रतिकूल परिस्थिती बदलासाठी चांगले सहकार्य केले. पीक बदलामध्ये कृषी विज्ञान केंद्राने रेशीम शेतीचा पर्याय शेतकऱ्यांसमोर ठेवला. काही शेतकऱ्यांनी रेशीम शेती सुरू केली. पण पुढे पाण्याचा प्रश्न उभा राहिला. इंडो-जर्मन प्रकल्प राबविताना गावकऱ्यांनी अपेक्षेपेक्षाही जास्त श्रमदान केले. पाणलोट कामात अडीअडचणी आल्या, पण सर्वांच्या संमतीने त्या दूर केल्या. समजा आठ महिने निसर्गातून पाणी मिळाले तरी चार महिने काढायचे कसे? हा प्रश्न होता. पाण्याशिवाय पर्यायच नव्हता. त्यामुळे पाणलोटाचे चांगले काम झाले.

शेतशिवारात पाणी जिरविले. कमी पाण्यावर कोणते पीक येईल याचा अभ्यास झाला. डाळिंब, ऊस, मोसंबी आदी पिकांचा अभ्यास केल्यानंतर काटेकोर पाण्यात चांगला आर्थिक नफा देणाऱ्या द्राक्षाची निवड आम्ही केली.  द्राक्ष शेतीकडे वळलो त्या वेळी माझ्याकडे १९ एकर २० गुंठे शेती होती. द्राक्ष दीड एकरावर होते. पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार टप्प्याटप्प्याने द्राक्ष लागवड वाढवत गेलो. सध्या ३८ एकरापैकी २५ एकरावर द्राक्ष बाग आहे. संरक्षित पाण्यासाठी तीन शेततळी आहेत. संरक्षित पाणी असेल तरच उत्तम शेती शक्य होते. त्यामुळे आमच्या गावातील शेतकऱ्यांनी हमखास पावसाच्या भरवशावर न राहता जल, मृद संधारण करत पडलेला पाऊस शेतशिवारात जिरवला. उन्हाळ्याच्या काळात संरक्षित पाण्यासाठी शेततळी तयार केली. शेतीमध्ये ठिबक सिंचन, यांत्रिकीकरणावर भर दिला. यामुळे पिकामध्ये शाश्वता आली, विकासाची दिशा दिसली. आता आम्ही द्राक्षाच्या बरोबरीने पेरू, पपई आणि सीताफळाकडे वळलो आहोत.
-  प्रभाकर क्षीरसागर, ९७६५३४५४८५

इतर अॅग्रो विशेष
जलदारिद्र्य निर्देशांकातही आपली पिछाडीचएखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे मूल्यमापन करणार...
पांढऱ्या सोन्याची काळी कहाणीजागतिक पातळीवर कापसाखाली असलेल्या क्षेत्राच्या एक...
...आवाज कुणाचा? लोकसभा २०१९चा आज निकालनवी दिल्ली : संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून असलेल्या...
कृषी विद्यापीठांना नकोय शिक्षण परिषदेचे...नागपूर : भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने तयार...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे : उन्हाचा चटका वाढल्याने राज्यातील...
राज्यात कृत्रिम पावसाची तयारी सुरूमुंबई : राज्यातील यंदाच्या भीषण दुष्काळाची...
जमिनीच्या आरोग्य कार्डाची उपयुक्तताभारतातील प्रत्येक शेतकऱ्याला त्याच्या जमिनीचे...
संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे जाणून करा...विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा...
सोलापूर : ओसाड रानं अन्‌ जनावरांची पोटं...सोलापूर ः टॅंकरच्या पाण्यासाठी गावोगावी...
कान्हूरपठार, करंदी परिसरात वादळी वा-...टाकळी ढोकेश्वर, जि. नगर  ः पारनेर...
वर्धा : रोजगारासाठी स्थलांतरामुळे गावं...वर्धा : शेतीपूरक दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून...
गावाेगावी पाण्याच्या टॅंकरकडं नजरानगरः तलाव, धरणं कोरडी पडली. कधीच आटल्या नाहीत,...
दुष्काळ निवारणाच्या उपाययोजनांची माहिती...मुंबई : दुष्काळासंदर्भात उत्तर देण्यासाठी...
सत्तर कारखान्यांना बजावली 'आरआरसी'पुणे : राज्यातील १९५ साखर कारखान्यांकडून...
सेवानिवृत्तीनंतर शिक्षकाची शेतीत सेवा...आयुष्यभर नोकरी करताना अनेक गोष्टींचा त्याग करावा...
पतआराखड्याची वाट न बघता खरिपासाठी कर्जपुणे : खरीप पीक कर्जवाटप नियोजनात मुख्य भूमिका...
गिलक्‍याने दिले अर्थकारणाला बळबाजारपेठेची गरज ओळखून कठोरा (ता. जि. जळगाव) येथील...
जरंडीत ‘एक गाव, एक वाण’ योजना फसलीनागपूर ः कापसाचे एक गाव एक वाण लावण्याचा आदर्श...
उन्हाचा चटका कायम राहणार पुणे : विदर्भ, मध्य महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
आया मौसम बदली कामार्च ते मे हे तीन महिने शासकीय अधिकारी-...