agricultural stories in marathi, Technowon, modified bullokcartvegetables | Agrowon

आधुनिक बैलगाडीमुळे होईल बैलांवरील ताण कमी
महेश बर्दापूरकर
रविवार, 15 ऑक्टोबर 2017

उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठातील संशोधक डॉ. जयदीप साळी, प्रा. संजय घोष यांनी २०११ मध्ये विकसित केलेल्या आधुनिक बैलगाडीचे व्यावसायिक उत्पादन होत नसल्याने शेतकऱ्यांपर्यंत आवश्यक तितका प्रसार होऊ शकला नव्हता. मात्र, नुकताच या संशोधनाचा तंत्रज्ञान हस्तांतर करार एका कंपनीसोबत झाला. त्यातून आवश्यक त्या सुधारणांसह शेतकऱ्यापर्यंत पोचण्याचा मार्ग सुकर झाला.

उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठातील संशोधक डॉ. जयदीप साळी, प्रा. संजय घोष यांनी २०११ मध्ये विकसित केलेल्या आधुनिक बैलगाडीचे व्यावसायिक उत्पादन होत नसल्याने शेतकऱ्यांपर्यंत आवश्यक तितका प्रसार होऊ शकला नव्हता. मात्र, नुकताच या संशोधनाचा तंत्रज्ञान हस्तांतर करार एका कंपनीसोबत झाला. त्यातून आवश्यक त्या सुधारणांसह शेतकऱ्यापर्यंत पोचण्याचा मार्ग सुकर झाला.

ग्रामीण भागामध्ये बैलगाडी हेच एकेकाळी वाहतुकीचे साधन होते. कालांतराने अन्य साधने विकसित झाली तरी अद्यापही खेड्यापाड्यातील, चिखलांनी भरलेल्या रस्त्यावरून चालणारी बैलगाडी हीच शेतकऱ्यांची विश्वासाची असते. बैलगाडी म्हटल्याबरोबर आपल्या डोळ्यासमोर येते, ती दोन चाकाची लाकडी गाडी. अशी भरलेली गाडीचे बहुतांश ओझे बैलाच्या खांद्यावर येते. त्यातच हे ओझे ओढण्यासाठीचा ताणही असतो. बैलगाडी चालवणारा शेतकरीही काही आरामात बसलेला असतो असे नाही. मात्र, बैलावरील आणि ती चालवण्यावर येणारा ताण कमी करण्याच्या उद्देशाने २०११ मध्ये जळगाव येथील उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठातील प्रा. डॉ. जयदीप साळी व प्रा. संजय घोष यांनी अत्याधुनिक बैलगाडी विकसित केली होती. राज्य शासनाच्या राजीव गांधी विज्ञान व तंत्रज्ञान आयोगाने केलेल्या लोकोपयोगी संशोधनाच्या आवाहनाला प्रतिसाद म्हणून विकसित केलेल्या या संशोधनाचे व्यावसायिक उत्पादन होत नसल्याने शेतकऱ्यांपर्यंत संशोधन पोचत नव्हते.

तंत्रज्ञान हस्तांतराचा करार ः
डॉ. समाधान पाटील यांनी आयआयटी (मुंबई) येथून पीएचडी केली असून, लिस्बन, पोर्तुगाल आणि ब्रिटनमध्ये अधिक संशोधन केले आहे. नॅनोटेक्‍नोलॉजी, बायो-मेडिकल इंजिनिअरिंग मधील संशोधनाचे व्यावसायिक उत्पादन करण्याच्या उद्देशाने त्यांनी आपला बंधू प्रदीप याच्यासह ‘आय-टेक्‍नोग्लोबल’ या कंपनीची स्थापना केली. उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठातच शिक्षण घेतलेल्या पाटील यांना या अत्याधुनिक बैलगाडी संशोधनाबद्दल माहिती होती. त्यांनी आपल्या कंपनीतर्फे शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त बैलगाडीचे व्यावसायिक उत्पादन करण्याचा निर्णय घेतला. त्यासाठी नुकताच उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. पी. पी. पाटील, बैलगाडीचे संशोधक डॉ. साळी व प्रा. घोष यांच्या उपस्थितीत ‘आय-टेक्‍नोग्लोबल’ या कंपनीशी तंत्रज्ञान हस्तांतराचा करार करण्यात आला.

अशी आहे अत्याधुनिक बैलगाडी ः

  • आधुनिक बैलगाडीला दोनऐवजी लोखंडाची तीन फुटांची चार चाके आहेत. चाकांना शॉकॲब्सॉर्बरची सोय आहे. यामुळे बैलाच्या मानेवरील भार खूपच कमी होतो.
  • बैलगाडीचा आकार, आराखडा, प्रत्येक भागासाठी वापरलेल्या साहित्याचे (चाक, प्लॅटफॉर्म, पूल बीम आदी) "ऍनसिस' या संगणक प्रणालीद्वारे "कॉम्प्युटर स्टिम्युलेशन' करण्यात आले आहे.
  • बैलगाडी ओढण्यासाठी एक अथवा दोन बैलांचा वापर शक्य आहे. बैलाच्या मानेवरील दांड्याचा तिफणीचा किंवा कोळपाचा दांडा म्हणून उपयोग करता येईल.
  • गाडीवानाला बसण्यासाठी स्वतंत्र सीट, बॅटरी चार्जिंग, पुढे व मागे दिवे, रेडिओ या सुविधाही केल्या आहेत.

आवश्यकतेनुसार करण्यात येतील बदल
व्यावसायिक उत्पादन करताना ग्राहकांच्या मागणीनुसार आराखडा, विविध रस्त्यानुसार चाकांमध्ये बदल करण्याचे नियोजन आहे. बैलगाडीचा वाहन म्हणून व अन्य शेती उपयोगी कामांसाठी परिणामकारकपणे वापर करण्यासाठी आवश्यक बदल करण्यात येतील, अशी माहिती डॉ. समाधान पाटील यांनी दिली. या करारानुसार बनविलेले पहिले मॉडेल पुण्यातील कृषी उद्योजक नरेंद्र मुंदडा यांना हस्तांतरित केले आहे.

संपर्क ः
डॉ. जयदीप साळी, ९४२१६०५२७०
प्रा. प्रदीप पाटील, ९८२२७८२८७३

इतर अॅग्रो विशेष
गोंधळलेला शेतकरी अन् विस्कळित नियोजनशेती क्षेत्रात सर्वाधिक महत्त्व हे नियोजनाला आहे...
निराशेचे ढग होताहेत अधिक गडद७  ते १० जूनपर्यंत सर्वत्र चांगला पाऊस   ...
राज्यात नवीन फळबाग लागवड योजना लागूमुंबई : राज्यातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट...
मॉन्सूनचे प्रवाह सुरळीत होऊ लागले...पुणे : राज्यात मॉन्सूनच्या पावसाला सुरवात झाली...
‘एसएमएस’ अटीमुळे हजारो शेतकरी...लातूर : शासनाने राज्यातील चार लाखापेक्षा जास्त...
शेतातील जीवसृष्टी सांभाळल्यास मातीतून...नाशिक : शेतीची उत्पादकता घसरल्यामुळे अडचणीत...
शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसाठी चारसूत्री...नवी दिल्ली ः देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न २०२२...
कांदाप्रश्‍नी ‘करेक्शन’ करण्याच्या...नाशिक : लोकसभेच्या आगामी निवडणुकांकडे लक्ष...
राज्यातील १४५ बाजार ‘ई-नाम’शी जोडणारमुंबई (प्रतिनिधी) : शेतमालाला रास्त भाव मिळवून...
काय आणि कसं पेरावं ?लाखनवाडा, जि. बुलडाणा ः लाखनवाडा येथे एेन खरीप...
जलसंधारण, बहुवीध पीक पद्धतीतून धामणी...अनेक वर्षांपासून दुष्काळी गाव म्हणून ओळख असलेल्या...
भारताला 'बीजी थ्री’कापसाची अद्याप...भारतात बीटी कापसातील ‘बीजी टू’ हे तंत्रज्ञान...
का झाले बीटीचे वाटोळे?राज्यात सुमारे १५० लाख हेक्टरवर खरिपाचा पेरा होतो...
अनधिकृत कापूस बियाणे आणि हतबल सरकारमहाराष्ट्र सरकारच्या कृषी विभागाने ...
नवे संशोधन, नवे वाण ही काळाची गरज...आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या प्रसारास झालेला विलंब...
मुबलक पाणी... पण् पैशाअभावी शेत नापेरजळगाव ः कर्जमाफीच्या यादीत पाच महिन्यांपूर्वी नाव...
एच. टी. तंत्रज्ञानाला मान्यता देऊन...पुणे ः राज्यासह देशभरातील महत्त्वाच्या कापूस...
कोकण, दक्षिण मध्य महाराष्ट्रात आज...पुणे : राज्यात मॉन्सूनच्या पावसाला सुरवात झाली...
'श्रीं'ची पालखी निघाली पंढरीला...शेगाव जि. बुलडाणा ः श्री संत गजानन महाराज...
नाशिककरांना आज मिळणार जमीन समृद्ध... नाशिक ः ‘समृद्ध माती, जमीन सुपीकता आणि पीक...