agricultural stories in marathi, vegetable fruit setting problems | Agrowon

भाजीपाला पिकांतील फळधारणा : समस्या, उपाय
योगेश भगुरे, परमेश्‍वरी पवार
बुधवार, 13 सप्टेंबर 2017

फळवर्गीय भाजीपाला पिकांच्या अपेक्षित उत्पादनासाठी योग्य वेळी लागवड, योग्य वाणाची निवड आदी बाबी महत्त्वाच्या आहेत. योग्य प्रमाणात फळधारणेसाठी इतरही अनेक घटक कारणीभूत असतात. त्यांची माहिती घेऊन लागवडीचे नियोजन व उपाययोजना कराव्यात.

फळवर्गीय भाजीपाला पिकांच्या अपेक्षित उत्पादनासाठी योग्य वेळी लागवड, योग्य वाणाची निवड आदी बाबी महत्त्वाच्या आहेत. योग्य प्रमाणात फळधारणेसाठी इतरही अनेक घटक कारणीभूत असतात. त्यांची माहिती घेऊन लागवडीचे नियोजन व उपाययोजना कराव्यात.

हवामानातील बदल, गारपीट, अन्नद्रव्य व पाणीटंचाई किंवा असमतोल वापर, कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव, अयोग्य परागीभवन आदी कारणांमुळेही फळधारणा कमी होते.  
फळधारणेच्या समस्यांची कारणे व उपाययोजना :
योग्य जातीची निवड ः भाजीपाला पिकाच्या काही जातींची पक्वता लवकर होते. काहींची उशिरा होते. त्यामुळे हंगाम व कालावधीनुसार योग्य जातींची निवड करावी.

लागवडीचा योग्य कालावधी :
वातावरणातील तापमान, आर्द्रता, सूर्यप्रकाशाचा कालावधी, पर्जन्यमान या घटकांचा फुलांच्या निर्मितीवर, परागीभवनावर, फळधारणेवर व वाढीवर परिणाम होत असतो. म्हणून भाजीपाला लागवडीसाठी योग्य कालावधीची निवड करावी.

समतोल अन्नद्रव्याचा अभाव :
अन्नद्रव्यांची कमतरता किंवा असमतोल; तसेच अयोग्य वेळी वापर केल्यास फुलांची निर्मिती, फळधारणा कमी होते. त्यासाठी मातीपरीक्षणानुसार पिकास मुख्य व सूक्ष्मअन्नद्रव्यांचा समतोल पद्धतीने योग्य वेळी व योग्य मात्रेत वापर करावा.

सिंचनाचे अयोग्य नियोजन :  
पीक अवस्थेनुसार योग्य प्रमाणात पाणीपुरवठा करावा. ‍गरजेपेक्षा अधिक किंवा कमी पाणी दिल्यास फलधारणा व उत्पादनावर परिणाम होतो. जमीन कायम वापसा स्थितीत राहील, शेतात पाणी साचणार नाही, याची काळजी घ्यावी. ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर करावा.

परपरागीकरण समस्या :
परपरागीकरण आवश्‍यक असलेल्या पिकात (वेलवर्गीय भाजीपाला) नर व मादी फुलांचे भाग एकत्र नसतात. त्यामुळे परपरागीकरणासाठी मधमाशा, फुलपाखरे मदत करतात.त्यामुळे भाजीपाला उत्पादन क्षेत्रात किंवा जवळपास मधमाशी पालन करावे.

नर व मादी फुलांचे गुणोत्तर :  
वेलवर्गीय भाज्यामध्ये मादी फुलांचे प्रमाण वाढल्यास उत्पादनात वाढ होते. शिफारशीत संजीवकांची पीक २ व ४ पानांच्या अवस्थेत असताना फवारणी केल्यास मादी फुलांची संख्या वाढते.

पीकसंजीवकांचा अभाव :
भाजीपाला पिकांमध्ये फळगळ संजीवकांच्या अभावामुळे होत असते. त्यामुळे फुलगळ व फळगळ थांबविण्यासाठी शिफारशीत संजीवकांचा योग्य त्या मात्रेमध्ये वापर करावा.

योग्य अवस्थेमध्ये काढणी न करणे :
फळांची काढणी योग्य अवस्थेत व योग्य वेळी केल्यास नवीन फुलांच्या निर्मितीसाठी व उपलब्ध फुलांच्या योग्य वाढीसाठी मदत मिळते.

अयोग्य कीडनियंत्रण :
पीक फुलोरा अवस्थेत आल्यानंतर कीडनाशकांचा वापर टाळावा. ते शक्‍य नसल्यास मधमाशांना हानिकारक असलेली कीडनाशके वापरु नयेत किंवा जैविक कीडनाशकांचा वापर करावा.

फुलांमधील विकृती :  
काही भाजीपाला पिकांमध्ये (उदा. वांगी) एकूण फुलोत्पादनापैकी बरीच फुले नैसर्गिक फळधारणा करण्यास अक्षम असतात. या समस्येवर उपाय म्हणून फुलधारणेस सुरवात झाल्यानंतर शिफारशीत वाढ रोधकाची फवारणी केल्यास फायदा होतो.

संपर्क  ः योगेश भगुरे ः ९९२२४१४८७३
(के. के. वाघ कृषी महाविद्यालय, नाशिक)

इतर अॅग्रो विशेष
अभिनेत्री श्रीदेवी यांचे निधनपुणे : आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण अभिनयाने भारतीय...
महिला सक्षमीकरण, शाश्वत शेतीसाठी झटणारी...सातारा जिल्ह्यातील ॲवॉर्ड संस्था शाश्वत शेती...
शेंगालाडू व्यवसायातून नीशाताईंना मिळाले...पंढरपुरात एकादशी तसेच अन्य दिवशी येणाऱ्या...
पाणीटंचाईच्या झळा वाढू लागल्यापुणे : उन्हाचा चटका वाढत असून पाणीटंचाईच्या झळा...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात हवामान अंशतः...पुणे : अरबी समुद्र ते दक्षिण महाराष्ट्र या...
‘मांजरी मेडिका’ द्राक्ष ज्यूस वाण...पुणे : मांजरी येथील राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन...
‘स्वाभिमानी’ आणि ‘रयत क्रांतीत’ संघर्षसोलापूर : माढा दौऱ्यावर असलेले  कृषी...
सदाभाऊंच्या ताफ्यावर गाजर, तूर, मका...सोलापूर : कृषी राज्यमंत्री सदाभाऊ खोत यांच्या...
लहान वृक्षात संधी महानबोन्सायच्या बहुतांश व्याख्येत छोट्या कुंडीत वृक्ष...
शेतकरी मंडळांची दखल घेणार कोण?आम्ही शेतकरी मागील दहा वर्षांपासून कृषी ...
साखर १०० रुपयांनी उतरलीकोल्हापूर : दोन दिवसांपूर्वी साखरेचे वाढलेले दर...
हरभऱ्याच्या किमतीत सुधारणांसाठी सर्व...नवी दिल्ली : हरभऱ्याच्या घसरत्या किमती...
‘चारा छावणी गैरव्यवहारप्रकरणी १४८...सांगली ः दुष्काळी स्थितीत २०१२ ते २०१३ आणि २०१३-...
कापूस गाठींच्या साठ्यासाठी होतोय आटापिटाजळगाव ः गुलाबी बोंड अळीने कापूस उत्पादकांच्या...
प्रश्न हाताळण्याची मुख्यमंत्र्यांची...परभणी : कर्जमाफीनंतरही शेतकरी आत्महत्येचे...
अडीच हजार कोटींची एफआरपी थकलीपुणे : राज्यातील साखर कारखान्यांनी ऊस उत्पादक...
कृषी कार्यालयाच्या शिपायाने घातला...बुलडाणा : कृषी खात्यात कार्यरत असलेल्या एका...
पाणी योजनेच्या वीजबिलात आर्थिक मदत...मुंबई  : ग्रामीण भागातील पाणीपुरवठा...
बीटी बियाणे दराचा केंद्राकडून पुनर्विचारनागपूर ः बीटी दराबाबत पुनर्विचार करण्याच्या...
बियाणेवाटपाच्या नावाखाली शेतकऱ्यांकडून...पुणे : ठेकेदारांशी संगनमत करून निकृष्ट...