agricultural stories in marathi, vegetable fruit setting problems | Agrowon

भाजीपाला पिकांतील फळधारणा : समस्या, उपाय
योगेश भगुरे, परमेश्‍वरी पवार
बुधवार, 13 सप्टेंबर 2017

फळवर्गीय भाजीपाला पिकांच्या अपेक्षित उत्पादनासाठी योग्य वेळी लागवड, योग्य वाणाची निवड आदी बाबी महत्त्वाच्या आहेत. योग्य प्रमाणात फळधारणेसाठी इतरही अनेक घटक कारणीभूत असतात. त्यांची माहिती घेऊन लागवडीचे नियोजन व उपाययोजना कराव्यात.

फळवर्गीय भाजीपाला पिकांच्या अपेक्षित उत्पादनासाठी योग्य वेळी लागवड, योग्य वाणाची निवड आदी बाबी महत्त्वाच्या आहेत. योग्य प्रमाणात फळधारणेसाठी इतरही अनेक घटक कारणीभूत असतात. त्यांची माहिती घेऊन लागवडीचे नियोजन व उपाययोजना कराव्यात.

हवामानातील बदल, गारपीट, अन्नद्रव्य व पाणीटंचाई किंवा असमतोल वापर, कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव, अयोग्य परागीभवन आदी कारणांमुळेही फळधारणा कमी होते.  
फळधारणेच्या समस्यांची कारणे व उपाययोजना :
योग्य जातीची निवड ः भाजीपाला पिकाच्या काही जातींची पक्वता लवकर होते. काहींची उशिरा होते. त्यामुळे हंगाम व कालावधीनुसार योग्य जातींची निवड करावी.

लागवडीचा योग्य कालावधी :
वातावरणातील तापमान, आर्द्रता, सूर्यप्रकाशाचा कालावधी, पर्जन्यमान या घटकांचा फुलांच्या निर्मितीवर, परागीभवनावर, फळधारणेवर व वाढीवर परिणाम होत असतो. म्हणून भाजीपाला लागवडीसाठी योग्य कालावधीची निवड करावी.

समतोल अन्नद्रव्याचा अभाव :
अन्नद्रव्यांची कमतरता किंवा असमतोल; तसेच अयोग्य वेळी वापर केल्यास फुलांची निर्मिती, फळधारणा कमी होते. त्यासाठी मातीपरीक्षणानुसार पिकास मुख्य व सूक्ष्मअन्नद्रव्यांचा समतोल पद्धतीने योग्य वेळी व योग्य मात्रेत वापर करावा.

सिंचनाचे अयोग्य नियोजन :  
पीक अवस्थेनुसार योग्य प्रमाणात पाणीपुरवठा करावा. ‍गरजेपेक्षा अधिक किंवा कमी पाणी दिल्यास फलधारणा व उत्पादनावर परिणाम होतो. जमीन कायम वापसा स्थितीत राहील, शेतात पाणी साचणार नाही, याची काळजी घ्यावी. ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर करावा.

परपरागीकरण समस्या :
परपरागीकरण आवश्‍यक असलेल्या पिकात (वेलवर्गीय भाजीपाला) नर व मादी फुलांचे भाग एकत्र नसतात. त्यामुळे परपरागीकरणासाठी मधमाशा, फुलपाखरे मदत करतात.त्यामुळे भाजीपाला उत्पादन क्षेत्रात किंवा जवळपास मधमाशी पालन करावे.

नर व मादी फुलांचे गुणोत्तर :  
वेलवर्गीय भाज्यामध्ये मादी फुलांचे प्रमाण वाढल्यास उत्पादनात वाढ होते. शिफारशीत संजीवकांची पीक २ व ४ पानांच्या अवस्थेत असताना फवारणी केल्यास मादी फुलांची संख्या वाढते.

पीकसंजीवकांचा अभाव :
भाजीपाला पिकांमध्ये फळगळ संजीवकांच्या अभावामुळे होत असते. त्यामुळे फुलगळ व फळगळ थांबविण्यासाठी शिफारशीत संजीवकांचा योग्य त्या मात्रेमध्ये वापर करावा.

योग्य अवस्थेमध्ये काढणी न करणे :
फळांची काढणी योग्य अवस्थेत व योग्य वेळी केल्यास नवीन फुलांच्या निर्मितीसाठी व उपलब्ध फुलांच्या योग्य वाढीसाठी मदत मिळते.

अयोग्य कीडनियंत्रण :
पीक फुलोरा अवस्थेत आल्यानंतर कीडनाशकांचा वापर टाळावा. ते शक्‍य नसल्यास मधमाशांना हानिकारक असलेली कीडनाशके वापरु नयेत किंवा जैविक कीडनाशकांचा वापर करावा.

फुलांमधील विकृती :  
काही भाजीपाला पिकांमध्ये (उदा. वांगी) एकूण फुलोत्पादनापैकी बरीच फुले नैसर्गिक फळधारणा करण्यास अक्षम असतात. या समस्येवर उपाय म्हणून फुलधारणेस सुरवात झाल्यानंतर शिफारशीत वाढ रोधकाची फवारणी केल्यास फायदा होतो.

संपर्क  ः योगेश भगुरे ः ९९२२४१४८७३
(के. के. वाघ कृषी महाविद्यालय, नाशिक)

इतर अॅग्रो विशेष
विदर्भात स्वनिधी, गटबांधणीतून...जमिनीचे घटते क्षेत्र, विविध कारणांमुळे घटत...
संपूर्ण कर्जमाफीसाठी दिल्लीत दुसऱ्या... नवी दिल्ली ः शेतमालास योग्य दर मिळत नसल्याने...
आज, उद्या पावसाचा अंदाज पुणे : दक्षिण अंदमानच्या समुद्रालगत तयार...
कांदा निर्यातीवर पुन्हा निर्बंध? नाशिक : किरकोळ बाजारातील वाढत्या कांदा दरावर...
ढगाळ वातारणाने रोग-किडींचा प्रादुर्भाव...पुणे : राज्यात गेल्या २-३ दिवसांपासून असलेल्या...
दूध धंद्याला बसले ‘जीएसटी’चे चटके विस्कटलेल्या दूध धंद्याचे भरकटलेले धोरण :...
यवतमाळ मृत्यूकांडामागे तंबाखू असल्याचा...नागपूर  ः जगात सर्वात जास्त तंबाखू खाणारे...
बिगर नोंदणीकृत निविष्ठांच्या विक्रीचा...पुणे : बिगर नोंदणीकृत कृषी निविष्ठांची विक्री...
कीटकनाशकांसाठीही आता ‘प्रिस्क्रिप्शन’!मुंबई ः ज्याप्रमाणे एखादा रोग बरा व्हावा, यासाठी...
राज्यात रब्बीची ५२ टक्के पेरणी पुणे : राज्यात रब्बी पिकांचा पेरा आतापर्यंत ५२...
बारमाही उत्पन्नासाठी फुलशेतीचा अंगीकारबारमाही उत्पन्न देणाऱ्या व मुख्य पारंपरिक...
शेतमालास योग्य हमीभाव; संपूर्ण कर्जमाफी...नवी दिल्ली ः स्वामिनाथन अायोगाच्या शिफारशींनुसार...
वाढत्या पुरवठ्यामुळे ब्रॉयलर्सचा बाजार... सध्या ब्रॉयलर्स पक्ष्यांना थंडीमुळे जोरदार...
रोगग्रस्त कपाशीची पऱ्हाटी पेपर मिलना... जळगाव ः जिल्ह्यात कपाशीवर शेंदरी बोंड अळीचा...
टोमॅटो हंगाम यंदा समाधानकारक औरंगाबाद : गतवर्षी फेकूण द्यायची वेळ आलेल्या...
काेकण, दक्षिण महाराष्ट्रात तुरळक ठिकाणी...पुणे : राज्यात सोमवारी (ता. २०) तुरळक ठिकाणी...
शहरी झाडांच्या वाढीचा वेग ग्रामीण...शहरी भागातील झाडांच्या वाढीचा वेग हा ग्रामीण...
शेततळ्यामधील मत्स्यसंवर्धनासाठी आवश्‍यक...शेततळ्यातील माशांचे उत्पादन अधिक प्रमाणात...
लिटरमागे ९ रुपयांचा तोटा सोसून शेतकरी...विस्कटलेल्या दूध धंद्याचे भरकटलेले धोरण : ...
कर्बवायू साठवणीसाठी करा दक्षिण- उत्तर...पूर्व-पश्चिम लागवडीमध्ये कर्बवायू वाहून गेल्याने...