agricultural stories in Marathi, weed control phases in crop | Agrowon

ओळखा तणांचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ
राजीव साठे
गुरुवार, 13 सप्टेंबर 2018

पिकाच्या तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळात शेत तणविरहित ठेवल्यास उत्पादनामध्ये वाढ मिळू शकते. बहुतांश पिकांसाठी हा कालावधी लागवडीनंतर ३० दिवसांचा असतो.

खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास कोरडवाहू शेतीमधूनही चांगले उत्पन्न मिळण्याची आशा असते. मात्र, या हंगामामध्ये पावसाळी वातावरणामध्ये तणांचे प्रमाण वाढते. त्याच प्रमाणे रोग व किडींचा प्रादुर्भावही वाढतो. या दोन्ही घटकांचे नियंत्रण करण्यामध्ये शेतकऱ्यांचा कस लागतो. तणापासून सर्वात जास्त आर्थिक नुकसान होते.

पिकाच्या तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळात शेत तणविरहित ठेवल्यास उत्पादनामध्ये वाढ मिळू शकते. बहुतांश पिकांसाठी हा कालावधी लागवडीनंतर ३० दिवसांचा असतो.

खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास कोरडवाहू शेतीमधूनही चांगले उत्पन्न मिळण्याची आशा असते. मात्र, या हंगामामध्ये पावसाळी वातावरणामध्ये तणांचे प्रमाण वाढते. त्याच प्रमाणे रोग व किडींचा प्रादुर्भावही वाढतो. या दोन्ही घटकांचे नियंत्रण करण्यामध्ये शेतकऱ्यांचा कस लागतो. तणापासून सर्वात जास्त आर्थिक नुकसान होते.

केवळ तण काढून टाकणे म्हणजे तण नियंत्रणाचा एक प्रकार झाला. त्या सोबतच या पुढे तण कसे होणार नाही, याबाबत विचार करण्याची आवश्यकता असते. पिकांना कोणतीही इजा न होता तण कमी करण्याकडे लक्ष दिले पाहिजे. यासाठी पिकांच्या वाढीच्या अवस्था व तण नियंत्रण यांची सांगड घालावी लागते.

तणांची पिकांसोबत स्पर्धा :
तण हे मुख्य पिकांसोबत स्वतःच्या वाढीसाठी पाणी, हवा, सूर्यप्रकाश, कार्बन डाय ऑक्साईड व जागा यासाठी स्पर्धा करत असते. यातून पिकाला उपलब्ध होणारी अन्नद्रव्ये व वाढीसाठी लागणाऱ्या मूलभूत घटक स्वतःसाठी घेतात.

तणांचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ :
हा कालावधी एकूण पीकवाढीच्या कालावधीच्या तुलनेत कमी असतो. या कालावधीत शेत तणमुक्त ठेवल्यास पुढे पिकांच्या उत्पादनावर फारसा परिणाम होत नाही. या काळात तण नियंत्रण करण्यासाठी खुरपणी, कोळपणी वा तणनाशकाचा शिफारशीप्रमाणे वापर करावा लागतो. हे उपाय वेळीच योजल्यास आपले पीक पूर्ण हंगामामध्ये तणविरहित ठेवल्यासारखी स्थिती तयार होते. परिणामी उत्पादनामध्ये चांगली वाढ मिळते.
-हा काळ बहुतांश पिकांमध्ये पीकवाढीच्या सुरवातीच्या टप्प्यात असतो. लागवड ते लागवडीनंतरचे ३० दिवस तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ असतो.
- पिकांचा पूर्ण कालावधी १०० दिवसांचा असल्यास, लागवडीपासून ३५ दिवस हे पीक तणविरहित ठेवल्यास फायदा होतो.

तण नियंत्रणाचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ

 
 

पिके संवेदनशील काळ (पेरणी नंतरचे दिवस) उत्पन्नात घट (%)
तृणधान्ये    
पेरणी केलेला (भात) १५-४५  १५-९०
पुनर्लागवड केलेला (भात) ३०-४५ १५-४०
गहू ३०-४५  २०-४०
मका १५-४५ ४०-६०
ज्वारी १५-४५ १५-४०
बाजरी ३०-४५ १५-६०
कडधान्ये    
तूर १५-६० २०-४०
मुग १५-३० २५-५०
उडीद १५-३० ३०-५०
चवळी ३०-६० १५-२५
हरभरा ३०-४५ २०-३०
वाटाणा ३०-४५ २०-३०
मसूर ३०-६० २०-३०
गळीतधान्ये    
सोयाबीन २०-४५ ४०-६०
भुईमूग ३०-५०  ४०-५०
सूर्यफुल ३०-४५  ३०-५०
एरंडी ३०-६० ३०-३५
करडई १५-४५ ३५-६०
तीळ १५-४५ १५-४०
मोहरी १५-४० १५-३०
जवस २०-४५ ३०-४०
भाजीपाला पिके    
कोबी ३०-४५ ५०-६०
फुलकोबी ३०-४५  ५०-६०
भेंडी १५-३० ४०-५०
टोमॅटो ३०-४५ ४०-७०
कांदा ३०-७५ ६०-७०
नगदी पिके    
ऊस ३०-१२० २०-३०
बटाटा २०-४० ३०-६०
कापूस १५-६० ४०-५०
ताग ३०-४५ ५०-८०

राजीव साठे, ९४२३७२१८९४
(लेखक महात्मा फुल कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कृषी विद्या विभागामध्ये आचार्य पदवी घेत आहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
काकडी, दोडका, कारल्याच्या दरात सुधारणापुणे : गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
‘गिरणा‘च्या पाण्यासाठी वाळूचा बंधाराजळगाव : गिरणा नदीतून पिण्यासह शेतीच्या पाण्याचे...
‘समृद्धी’च्या उभारणीसाठी रॉयल्टीत देणार...नाशिक   : मुंबई-नागपूर समृद्धी महामार्गाच्या...
व्याजासह एफआरपी दिल्याशिवाय...पुणे  : राज्यातील साखर कारखान्यांनी थकीत...
कोल्हापुरात पहिल्या टप्प्यात गूळदरात वाढकोल्हापूर  ः यंदाच्या गूळ हंगामाला सुरवात...
सरुड येथील गुऱ्हाळघरमालक उसाला देणार...कोल्हापूर : गुऱ्हाळघर व्यवसायात व्यावसायिकपणा...
नगर जिल्ह्यात १७८ टॅंकरद्वारे पाणीपुरवठानगर   : जिल्ह्यात यंदा गंभीर पाणीटंचाई जाणवत...
पुणे बाजार समितीत हापूस आंब्यांची आवकपुणे  ः कोकणातील हापूस आंब्यांची या...
सातारा जिल्ह्यात पाणीटंचाई वाढलीसातारा   ः जिल्ह्याच्या पूर्व भागात...
नागपूर जिल्ह्यात रब्बीची २१ टक्के पेरणीनागपूर   ः पाणी उपलब्धतेची अडचण, जमिनीत...
राज्यकर्ते दूध भेसळ का थांबवत नाहीत :...पुणे : राज्यात राजरोस दुधात भेसळ सुरू असून, अन्न...
आर. आर. पाटील यांचे स्मारक युवकांना...सांगली   ः आर. आर. पाटील यांनी ग्रामविकास,...
जळगाव जिल्हा परिषद पाणी योजनांचे वीज...जळगाव : पाणी योजनांचे बिल भरण्यात आले नसल्याने...
जमीन सुपीकतेसाठी सेंद्रिय कर्बाचे...जमिनीच्या सुपीकतेमध्ये सेंद्रिय कर्ब हे अत्यंत...
खानदेशात कांदा लागवड निम्म्याने...जळगाव : खानदेशात यंदा उन्हाळ कांद्याची लागवड...
सटाणा, मालेगावसाठी सोडणार चणकापूर...नाशिक : सटाणा व मालेगावला भेडसावणाऱ्या...
पुणे विभागात ४८ हजार हेक्टरवर कांदा...पुणे   ः पुणे विभागात आत्तापर्यंत ४८ हजार...
वीजदरवाढीचा शॉक, अनुदानाची फक्त घोषणाचजळगाव ः वस्त्रोद्योगाला चालना मिळावी, उद्योजकांचा...
महिलांनी नाचणीपासून बनवले सत्तरहून अधिक...कोल्हापूर   : नाचणीची आंबील, नाचणीच्या...
बुलडाणा जिल्ह्यात रब्बीची ५६ हजार...बुलडाणा  ः कमी व अनियमित पावसामुळे संपूर्ण...