agricultural success stories agrowon, Mansuli, Dist. Belgaon | Agrowon

ज्वारी पिकावर श्रद्धा ठेऊन केली नेटकी शेती; घरूनच मिळवले मार्केट
राजकुमार चौगुले
बुधवार, 7 मार्च 2018

अनेक शेतकरी नफा वाढवण्यासाठी फळपिके किंवा अन्य नगदी पिकांकडे वळतात. सांगली जिल्ह्यातील मिरज शहरापासून सुमारे २५ किलोमीटरवरील मंगसुळी (जि. बेळगाव, राज्य कर्नाटक) येथील युवा शेतकरी मनीष प्रकाश पट्टणशेट्टी यांनी मात्र ज्वारी याच पिकावर मुख्य भिस्त ठेवली आहे. उत्कृष्ट व्यवस्थापनातून चांगले उत्पादन घेताना आपल्या दर्जेदार ज्वारीला घरूनच बाजारपेठ तयार करण्यात त्यांना यश आले आहे.

अनेक शेतकरी नफा वाढवण्यासाठी फळपिके किंवा अन्य नगदी पिकांकडे वळतात. सांगली जिल्ह्यातील मिरज शहरापासून सुमारे २५ किलोमीटरवरील मंगसुळी (जि. बेळगाव, राज्य कर्नाटक) येथील युवा शेतकरी मनीष प्रकाश पट्टणशेट्टी यांनी मात्र ज्वारी याच पिकावर मुख्य भिस्त ठेवली आहे. उत्कृष्ट व्यवस्थापनातून चांगले उत्पादन घेताना आपल्या दर्जेदार ज्वारीला घरूनच बाजारपेठ तयार करण्यात त्यांना यश आले आहे.

कर्नाटक राज्यात पिकांची विविधता दिसून येते. महाराष्ट्राप्रमाणेच तेथील पीक पद्धतीतही साधर्म्य दिसून येते. याच राज्यातील बेळगाव जिल्ह्यात येणारा मंगसुळी, अथणी हा परिसर मिश्र पिकांसाठी प्रसिद्ध आहे. तसा हा भाग महाराष्ट्र राज्याच्या सिमेपासून फार दूर नाही. सांगली जिल्ह्यातील मिरजपासून सुमारे २५ किलोमीटरवर मंगसुळी आहे. ऊस, द्राक्ष, मका आदी पिके या भागात घेतली जातात. नगदी पिके घेवून शेतीचे फायदेशीर अर्थकारण करणारे अनेक शेतकरी या भागात आहेत. रब्बी हंगामात ज्वारी देखील सुमारे चाळीस टक्के क्षेत्रावर घेतले जाते. पावसाच्या अनियमिततेनुसार ज्वारीचे क्षेत्र कमी जास्त प्रमाणात होत राहते.

ज्वारी पिकावर संपूर्ण भिस्त

कोणत्याही प्रतिकूल परिस्थित प्रत्येक वर्षी ज्वारीचे पीक घेण्याचे सातत्य मंगसुळी येथील मनीष पट्टणशेट्टी यांनी घेतले आहे. मनीष (वय ३५) हे कला शाखेचे पदवीधर. त्यांची वडिलोपार्जित सुमारे साडेसात एकर शेती आहे. ते इतरांचीही शेतीही भाडेतत्त्वावर करतात. त्यांचे गावात स्टेशनरीचे दुकानही आहे. शेतीकडे लक्ष देऊन ते हा व्यवसायही पाहतात. सुमारे चार एकरांत ऊस तर अडीच एकर क्षेत्रात ज्वारी असते. गेल्या पंधरा वर्षांपासून ज्वारीचे पीक घेणे त्यांनी शक्यतो चुकविलेले नाही.

जमीन सुधारणेला प्राधान्य

  • ज्वारीची कापणी झाल्यानंतर पावसाळ्यापर्यंत रान तापवले जाते.
  •  कापणीनंतरचे सड तसेच जमिनीत ठेवले जातात. नांगरणीच्या वेळी ते जमिनीत गाडले जातात
  •  जमिनीला अधिक काळ विश्रांती दिल्याने जमिनीची प्रत सुधारण्यास मदत

घरूनच मिळविली बाजारपेठ

कापणीनंतर तातडीने मळणी केली जाते. याच वेळी वजन काटा शेतात नेऊन प्रत्येक पोत्याचे वजन केले जाते. मार्करने संबंधित पोत्यावर वजन लिहिले जाते. अनेक वर्षांपासून उत्पादन सातत्य व त्याचा दर्जाही चांगला असल्याने ग्राहकांकडून मनीष यांच्या ज्वारीला चांगली मागणी असते. कुणी एक क्विंटल, कुणी चार ते पाच क्विंटल अशी ज्वारी घरूनच नेतात. त्यामुळे व्यापाऱ्यांना विक्री करण्याची शक्यतो गरज भासत नाही. ज्या वेळी बाजारात क्विंटलला २२०० रुपये दर असतो, त्या वेळी मनीष ती ग्राहकांना २५०० रुपये दराने विकतात. म्हणजेच क्विंटलला तीनशे रुपये अधिक दर मिळवणे व वाहतूक, हमाली, तोलाई आदी खर्च वाचवणे त्यांना शक्य झाले                                                                                 आहे.  
 
कडब्यातून होतो उत्पादन खर्च कमी

धान्यासोबत ज्वारीचा कडबाही मुबलक म्हणजे एकरी १२०० ते १४०० पेंढ्यांपर्यंत मिळतो. दोन हजार रुपये प्रतिशेकडा दराने त्याची विक्री सद्यःस्थितीत केली जाते. पाणी व खतांचे व्यवस्थापन चांगले केल्याने कडब्याचाही दर्जा चांगला राहतो. अलीकडील काही वर्षांत कडब्याच्या दरात वाढच होत असल्याने मिळणाऱ्या रकमेतही वाढ झाली आहे. कडबा विक्रीतून उत्पादन खर्च कमी होतो.

उसापेक्षा फायदेशीर ठरतेय ज्वारी

मनीष यांची उसाचीही शेती आहे. मात्र ज्वारीचे उत्पादन उसापेक्षा नेहमीच फायदेशीर ठरत असल्याचा त्यांना अनुभव आहे. व्यावसायिक दृष्टिकोन ठेवूनच ते ज्वारी घेतात. कोणत्याही परिस्थितीत ज्वारीची प्रत खराब होऊ नये यासाठी खते, कीडनाशकांचा वापर हे त्यांच्या व्यवस्थापनाचे वैशिष्ट्य ठरले आहे.
ते सांगतात की उसाचे एकरी ४० ते ५० टनांच्या दरम्यानच उत्पादन होते. साखर कारखाना दरही अपेक्षेप्रमाणे देतोच असे नाही. त्या तुलनेत ज्वारीचे एकरी १० क्विंटल किंवा त्याही पुढे उत्पादन मिळाले तरी एकरी २० हजार रुपये खर्च वजा जाता सुमारे साडेचार ते पाच महिन्यांमध्ये चांगली रक्कम हाती पडते. शिवाय कडब्यातून मिळणारे पैसे बोनसच असते. पुढील काळात ज्वारीचे उत्पादन वाढवण्याचे ध्येय ठेवले आहे. मक्‍याचेही एकरी ४० क्विंटल उत्पादन ते घेतात.  

ज्वारीची नेटकी शेती - ठळक बाबी

  • सुरवातीची काही वर्षे उपलब्ध होईल ते बियाणे वापरले. त्या वेळी पुरेसे पाणी नसल्याने जिरायती क्षेत्र होते. त्या वेळी एकरी चार ते पाच क्विंटल एवढेच उत्पादन मिळायचे. आज टप्प्याटप्प्याने वाढ करताना एकरी सुमारे १० ते १५ क्विंटलपर्यंत मजल मारण्याचा त्यांचा प्रयत्न राहिला आहे.   
  • रब्बी ज्वारी घेण्याआधी मका, उडदाचे पीक
  • ज्वारीची काढणी झाल्यानंतर तीन महिने रान वाळविले जाते. त्यानंतर मशागत केली जाते.
  • अडीच फुटी सरीत लागवड
  • एकरी साधारण सात ते नऊ किलो बियाण्यांचा वापर
  • जास्त दाट उगवणी झाल्यास विरळणी
  •  रानातील तुटाळी भरून काढण्यासाठी जादा उगवून आलेल्या रोपांची तुटाळीच्या ठिकाणी पुनर्लागवड
  • पेरणीच्या वेळेपासून रासायनिक खतांच्या मात्रा
  • पेरणीनंतर पंचविसाव्या दिवशी व चाळीसाव्या दिवशी दुसरी कीडनाशक फवारणी
  • सुमारे १३० दिवसांच्या कालावधीत सहा वेळा पाणी. यातील उगवणीच्या वेळी पहिले तर शेवटचे पाणी १०० दिवसांनी.
  • सध्या पाटपाण्याचे नियोजन असले तरी भविष्यात ठिबक सिंचनाकडे वळण्याचा प्रयत्न आहे.  

 संपकर् : मनीष पट्टणशेट्टी, ०९९४५०२७९८२

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
दहशतवादी आणि त्यांच्या पाठिराख्यांना...पांढरकवडा : आपल्या लष्कराबद्दल आपल्याला गर्व आहे...
शेतीतूनच होते औद्योगिक विकासाची पायाभरणीची नमधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या राज्यकर्त्यांनी...
कसा टळेल मानव-वन्यप्राणी संघर्ष? अलीकडे वन्यप्राण्यांकडून शेतपिकांचे होणारे नुकसान...
'मंडळात एकच छावणी'च्या निकषात बदल नगर  : दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यात...
पंधरा एकरांत उत्कृष्ठ हरभरा नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा)...
विविध प्रयोगांमधून वाढवले उत्पन्नाचे...यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या...
परभणीतील शेतकऱ्यांचे कोल्हापुरात आंदोलनकोल्हापूर ः परभणी जिल्ह्यातील नुकसानग्रस्त...
किमान विक्री मूल्यवाढीने साखर उद्योगात...कोल्हापूर : साखरेचे किमान विक्री मूल्य २९००...
जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।।जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।। पंढरीचा...
शहीद जवानांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी...तासगाव, जि. सांगली ः छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ....
दीड हजार कोटींचा दुसरा हप्ता...मुंबई  ः गेल्या वर्षी खरीप हंगामात अपुऱ्या...
राज्यात गारठा पुन्हा वाढण्याची शक्यतापुणे : उत्तरेकडून थंड वाऱ्याचे प्रवाह येऊ...
पंतप्रधान मोदी आज करणार महिला बचत...यवतमाळ ः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शनिवारी (ता...
पदव्युत्तर कृषी अभ्यासक्रमात पुढील...नागपूर ः कृषी अभ्यासक्रमात आजची परिस्थिती आणि...
दुष्काळात पीकविम्याचा आधारमुंबई ः यंदाच्या भीषण दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर...
पाकच्या मुस्क्या आवळणार; विशेष राष्ट्र...नवी दिल्ली: पुलवामा हल्ल्याच्या निषेधार्थ...
चीनमधील शेतीची विस्मयकारक प्रगतीविसाव्या शतकाच्या मध्यावर भारताला स्वातंत्र्य...
सेस, सेवाशुल्क आणि संभ्रमप्रक्रियायुक्त शेतमाल, फळे-भाजीपाला आणि शेवटी...
कृषी पथदर्शक राज्य साकारण्याची संधी :...पुणे : “शेतकऱ्यांपर्यंत आधुनिक शेती तंत्र...
डिजिटल परवान्यासाठी लढा देणार : राजू...पुणे : कृषी आयुक्तालयाच्या गुणनियंत्रण विभागाकडून...