Agricultural success stories, agrowon, vishwanath bobade | Agrowon

एकाच एकरात वर्षभरात सात पिकांची शेती 
दत्ता देशमुख
शुक्रवार, 8 सप्टेंबर 2017

पारंपरिक पिकांमध्ये अडकून राहण्यापेक्षा व्यावसायिक पद्धतीची वर्षभराची भाजीपाला शेती फायदेशीर ठरते. खचून जाण्यापेक्षा शेतकऱ्यांनी प्रयोगांची आस धरावी.

दुष्काळ, निसर्गाची अवकृपा, नापिकी, दर आदी विविध कारणांमुळे शेतीत अनेक शेतकरी हतबल झालेले दिसतात. या पार्श्वभूमीवर बीड शहराजवळील बहिरवाडी येथील विश्वनाथ बोबडे यांनी सर्व प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत एक एकरातून उन्नती साधली आहे. वर्षभरातले तीन हंगाम व त्यात सुमारे सहा ते सात पिके कुशलतेने घेत आर्थिक उत्पन्नाची घडी त्यांनी सुस्थितीत नेली आहे. 

बीड हा दुष्काळी जिल्हाच समजला जातो. बीड शहराच्या परिसरातील बहिरवाडी येथील विश्वनाथ बोबडे यांची बीडलगतच साडेपाच एकर जमीन होती. मात्र नवीन बाजार समितीच्या उभारणीसाठी त्यांची चार एकर जमीन गेली. त्यामुळे तिथे एक एकरच जमीन राहिली. बाजार समितीकडून संपादीत जमिनीच्या मोबदल्यातून त्यांनी शिरापूर (ता. शिरूर कासार) येथे तीन एकर जमीन खरेदी केली. मात्र बीडमध्ये घर असल्याने तेथील जमीन कसण्याची वेगळी कसरत सुरू झाली. अर्थात कष्ट व प्रयोगशील वृत्ती जपल्याने ते अशक्य नव्हते.  

एक एकरातील भाजीपाला शेती 
शहरानजिक असलेल्या एक एकरात मात्र नवीन काय करता येते का याचा विचार बोबडे यांच्या मनात घोळू लागला. क्षेत्र मर्यादीत असले तरी एकावेळी जादा पिके घेता यावीत, असे नियोजन त्यांनी केले. त्यासाठी २०१३ मध्ये संपूर्ण शेतीला लोखंडी अँगल आणि तारेचे ‘फाउंडेशन’ तयार केले. 

पाण्याची व्यवस्था 
बीड शहरातून बिंदूसरा नदीचे पाणी वाहते. त्याचाच उपयोग बोबडे यांनी केला. नदीपासूनच अगदी जवळ त्यांनी विहीर घेतली. तेथून दोन किलोमीटर अंतरावर पाइपलाइन करून त्याचे पाणी शेतात आणले. पाण्याची शाश्वती झाल्याने विविध पिकांचा विचार करणे शक्य झाले. ठिबकच्या माध्यमातून पिकांना हे पाणी देण्याची व्यवस्था केली. त्यामुळे कडक उन्हाळ्यात आणि दुष्काळातही बोबडे यांची शेती भाजीपाला पिकांनी बहरलेली असते. 

असे आहे वर्षभराचे पीक नियोजन 

  • वर्षभरातील तीन हंगामात सुमारे सहा ते सात पिके
  • यात मेमध्ये टोमॅटो, दोडका, कारली यांची लागवड. ही पिके आॅगस्टनंतर सुरू होतात. 
  • सप्टेंबर, आॅक्टोबरमध्ये भेंडी, कारले आदी पिके. 
  • जानेवारी-फेब्रुवारीत खरबूज, कलिंगड 
  • दोन हंगामात फ्लॉवर

नियमित उत्पन्न देणारी शेती 
बोबडे यांनी मार्केट अोळखून त्यानुसार पिकांची आखणी केली आहे. बहुतांश पिकांसाठी बेड (गादीवाफा) पद्धतीचा व पॉली मल्चिंगचा वापर केला जातो. दोन बेडमधील अंतर सहा फुटांचे असते. बेडवर टोमॅटो, दोडका अशी पिके असतात. तर मधल्या जागेत फ्लॉवरसारखे पीक असते. त्यात या पिकाची सुमारे पाच हजार झाडे बसतात. यंदा या पिकापासून त्यांना ५५ हजार रुपयांचे उत्पन्न मिळाले आहे.

टोमॅटोचे एकरी एकहजार क्रेट पर्यंत उत्पादन मिळते. वर्षभरात सर्व पिकांचे मिळून सुमारे पाच ते सहा लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते. कलिंगडाचे एकरी ३० टनांपर्यंत उत्पादन मिळते. कलिंगड व खरबूज पीकपद्धतीतून अडीच लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते. अन्य कोणत्याही पिकांमधून या भाजीपाला पीकपद्धतीप्रमाणे उत्पन्न शक्य नसल्याचे बोबडे म्हणाले. कारली, दोडका ही पिके हिवाळ्यात येत असल्याने त्यांना दर चांगले मिळतात. उदा. भेंडी, कारले यांना किलोला ५० रुपये तर दोडक्याला किलोला ३० रुपयांपासून ६० ते ७० रुपयांपर्यंत दर मिळतो. 

 बाजारपेठ केवळ दोन किलोमीटवरवर असल्याचा फायदा असा होतो, की तोडणी केलेला ताजा माल केवळ काही कालावधीत पोचता करता येतो. ताज्या व दर्जेदार मालाला किलोमागे काही रुपये जास्तीचेही मिळतात. वेगवेगळ्या हंगामात पिके असल्याने प्रत्येक हंगामात ताजे उत्पन्न हाती येते. प्रत्येक पिकासाठी साधारणतः ५० हजार रुपयांचा खर्च होतो. फ्लॉवरचे डिसेंबरच्या काळात उत्पादन जास्त येते. मात्र या काळात मागणी कमी राहते. याउलट दुसऱ्या हंगामात त्याचे उत्पादन कमी मात्र मागणी चांगली राहते असा बोबडे यांचा अनुभव आहे. 

ठिबकद्वारे खतमात्रा 
ठिबकद्वारेच खते दिली जातात. त्याचबरोबर एचटीपी पंप, स्प्रे गन यांचा वापर केला जातो. बोबडे दांपत्य पूर्णवेळ भाजीपाला शेतीत राबते. केवळ दोन मजुरांचे साह्य घेतले जाते. त्यामुळे शेतातील खर्च कमी करणे शक्य झाले आहे.   

अॅग्रोवनमधून भेटते माहिती 
बोबडे यांचे वाचन आणि गणित पक्के आहे. ते अॅग्रोवनचे नियमित वाचन करतात. त्यातून बाजारपेठ, दर आणि तंत्रज्ञानाची माहिती होते. त्याचा उपयोग शेती नियोजनात होतो. 

संपर्क : विश्वनाथ बोबडे- ९७६३३७२८५७

 

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
प्रश्न जादा साखरेचादेशात पुढच्या वर्षी साखर उत्पादनात वाढ अपेक्षित...
दक्षिण ब्राझीलमधील साखर उत्पादनात घट नवी दिल्ली ः ब्राझील देश साखर उत्पादनात जगात...
दुष्काळग्रस्त लातूर जिल्हा ५० टक्के `... लातूर ः जिल्ह्यात गेल्या दोन वर्षांत जलयुक्त...
नांदेड जिल्ह्यात २५० गावांत शेतकऱ्यांचा...नांदेड : पुणे जिल्ह्यातील कानगाव (ता. दौंड)...
बैलांच्या सजावटीला बचत गटाचा साजनशिराबाद (जि. जळगाव) येथील दुर्गाबाई शांताराम नाथ...
खाद्यतेल अायात शुल्कात दुप्पट वाढमुंबई : देशांतर्गत तेलबियांच्या दरात होणारी...
पीकेव्ही हायब्रीड-२ कापूस वाणास...जिरायती शेतीसाठी वाण; २०१९ च्या हंगामात होईल...
‘आनंद निकेतन`ने घेतला शिक्षण,...स्वावलंबनातून शिक्षण तसेच सहिष्णुता, समता,...
अंदमानलगत कमी दाबाचे क्षेत्र; पावसाची...पुणे : अंदमान निकाेबारलगत नवीन कमी दाबाचे क्षेत्र...
विलीनीकरण नको, पुनर्रचना कराएकोणीसाव्या शतकाच्या अखेरच्या अघोऱ्या ...
प्रकल्प पूर्णत्वाचा मार्ग खडतरविदर्भ, मराठवाड्यासह उत्तर व पश्चिम...
पाशा पटेल यांना राज्यमंत्रिपदाचा दर्जामुंबई : राज्य कृषी मूल्य आयोगाचे अध्यक्ष पाशा...
ज्वारी, करडई, सूर्यफूल, कापूस पीक सल्लारब्बी ज्वारी : खोडकिडा : (पोंगेमर) लक्षणे...
चारा घोटाळ्यातील दोषींवर कारवाई कधी?मुंबई : काँग्रेस आघाडी सरकारच्या काळात चारा...
यंदाचा हंगाम गेलाच, पुढच्याची चिंताऔरंगाबाद : मुख्य नगदी पीक कपाशीवर यंदा शेंदरी...
बारा हजार ट्रॅक्टर्सला मिळणार अनुदान !मुंबई : उन्नत शेती, समृद्ध शेतकरी अभियानांतर्गत...
कीटकनाशक विभागात मुख्य गुणवत्ता...गुणनियंत्रण विभागाची दैना : भाग ४ पुणे :...
मृद्संधारणात १०० कोटींच्या कामांत घोटाळापुणे : कृषी खात्यातील अलिबाबाची गुहा म्हणून ओळख...
पाचट आच्छादन करा, सुपीकता वाढवाएक हेक्‍टर ऊस क्षेत्रातून सुमारे ८ ते १२ टन पाचट...
दुष्काळात द्राक्ष पट्ट्यात फुलवले सीताफळमांजर्डे (जि. सांगली) येथील भानुदास मोहिते अनेक...