agricultural success story in marathi, agrowon, crop advice, pigeon pea, Helicoverpa armigera | Agrowon

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे नियंत्रण
डॉ. उत्तम होले, डॉ. अंकुश चोरमुले, डॉ. संजय पाटील
रविवार, 12 नोव्हेंबर 2017

 सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था
तुरीचे पीक फुलोऱ्यात तसेच शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत आहे. पीक हिरवेगार, लुसलुशीत आणि दाट पानांचे असल्यामुळे त्याकडे अनेक किडी आकर्षित होतात. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, धुळे, जळगाव या जिल्ह्यात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. ही कीड तुरीवर नोव्हेंबर ते मार्चपर्यंत क्रियाशील असते.

किडीची नेमकी ओळख

 सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था
तुरीचे पीक फुलोऱ्यात तसेच शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत आहे. पीक हिरवेगार, लुसलुशीत आणि दाट पानांचे असल्यामुळे त्याकडे अनेक किडी आकर्षित होतात. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, धुळे, जळगाव या जिल्ह्यात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. ही कीड तुरीवर नोव्हेंबर ते मार्चपर्यंत क्रियाशील असते.

किडीची नेमकी ओळख

  • किडीचा पतंग पिवळसर. पुढील पंख तपकिरी रंगाचे. त्यावर काळे ठिपके. मागील पंखाच्या कडा धुरकट रंगाच्या.
  • मादी पतंग कोवळी पाने, देठ अथवा कळ्या फुले तसेच शेंगांवर अंडी घालते. अंडी घालण्याची प्रक्रिया बहुधा संध्याकाळी सुरू होते.

नुकसान कसे करते?

  • एक मादी सरासरी ६०० ते ८०० अंडी घालते. अंड्यातून बाहेर पडलेल्या अळ्या सुरवातीस कोवळी पाने व देठ कुरतडून खातात.
  • पूर्ण विकसित झालेली अळी पोपटी रंगाची असून विविध रंगछटा असणाऱ्या अळ्यासुद्धा दृष्टीस पडतात.
  •  सहसा पानावरील प्रादुर्भाव आर्थिकदृष्ट्या नुकसानकारक नसतो.
  • प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील अळी कळी व फुलांवर तर नंतरची अवस्था फुलांपेक्षा शेंगावर जास्त प्रमाणात आढळून येते.
  • अळी शेंगावर अनियमित आकाराचे मोठे छिद्र पाडून अर्धी आत व बाहेर राहून शेंगातील अपरिपक्व दाणे खाते. एक अळी सात ते १६ तुरीच्या शेंगाचे नुकसान करते.

असे करावे नियंत्रण

  • तूर पीकविरहीत ठेवावे. तसेच मोठ्या अळ्या हाताने वेचून त्यांचा नायनाट करावा.
  • शेतात हेक्‍टरी ५० पक्षी थांबे उभारल्यामुळे अळ्यांची संख्या कमी होण्यास मदत होते.
  • किडीच्या सर्वेक्षणासाठी हेक्‍टरी १० कामगंध सापळे लावावेत.
  • ८ ते १० पतंग प्रति सापळा २ ते ३ दिवस किंवा एक अळी प्रति झाड किंवा ५ टक्के शेंगाचे नुकसान दिसून येताच नियंत्रणाचे उपाय योजावेत.

जैविक उपाय
फवारणी

  • सुरवातीच्या काळात प्रतिबंधक उपाय म्हणून पाच टक्के निंबोळी अर्क किंवा अझाडिरेक्‍टिन दहा हजार पीपीएम १० मिली प्रति १० लिटर पाण्यातून
  • एचएएनपीव्ही ५०० रोगग्रस्त अळ्यांचा अर्क एक मिली प्रति लिटर पाण्यातून

रासायनिक नियंत्रण

  • आर्थिक नुकसान पातळी अोलांडल्यास...खालीलपैकी रासायनिक कीटकनाशकाची फवारणी
  • (प्रमाण प्रति १० लिटर पाणी)
  • इमामेक्‍टीन बेंझोएट (५ एस जी) ४ ग्रॅम
  • किंवा क्‍लोरॲंन्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ एससी)- ३ मिली
  • स्पिनोसॅड (४५ एससी) २.५ मिली

संपर्क-  डॉ. अंकुश चोरमुले - ८२७५३९१७३१
(लेखक कीटकनाशक विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कार्यरत आहेत.)

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
कोरडवाहू शेतजमिनीमध्ये सेंद्रिय कर्बाची...सोलापूर ः महात्मा फुले कृषी विद्यापीठांतर्गत...
बीजी - ३ चे घोडे अडले कुठे?आगामी हंगाम धोक्‍याचा सन २०१७ च्या खरीप हंगामात...
आव्हान पाणी मुरविण्याचेठिबक सिंचन अनुदानासाठी यावर्षी विक्रमी निधी...
भारतातील १ टक्का श्रीमंतांकडे ७३ टक्के...दावोस  ः गेल्या वर्षभरात देशात निर्माण...
किमान तापमानात घट; नगर ९.४ अंशांवरपुणे ः विदर्भाच्या काही भागांत किमान तापमानात...
नागपुरात तुरीच्या दरात घसरणनागपूर : येथील कळमणा बाजारात आठवड्याच्या...
देशात खालावत आहे जमिनीचे आरोग्यनागपूर : खोल मशागत, नियंत्रित खत व्यवस्थापनाला...
बोंड अळी भरपाईसाठी सुनावणी आजपासूनपुणे : राज्यात शेंदरी बोंड अळीमुळे...
तूर खरेदी अडकली नोंदणीतचलातूर ः तेलंगणा, कर्नाटक राज्याने हमीभावाप्रमाणे...
कष्ट, अभ्यासातून जोपासलेली देवरेंची...नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक सटाणा तालुक्याचा परिसर...
लसीकरणाअभावी दाेन काेटी पशुधनाचे...पुणे ः सुमारे ३० काेटींची निविदा मिळविण्यासाठी...
सिद्धेश्‍वर यात्रेतील बाजारात खिलार बैल...सोलापूरचे ग्रामदैवत श्री. सिद्धेश्‍वर...
जिरायती शेती विकासातून थांबेल स्थलांतरमराठवाडा आणि विदर्भ विभागातील जिरायती शेतकरी...
संभ्रम दूर करामागील खरीप हंगामात चांगल्या पाऊसमानाच्या...
मुद्रा योजनेच्या १० लाखांपर्यंतच्या...कोल्हापूर : तरुणांना स्वावलंबी आणि आत्मनिर्भर...
रब्बीचा ६१.८ दशलक्ष हेक्टरवर पेरानवी दिल्ली ः भारतातील रब्बी क्षेत्रात यंदा गेल्या...
प्रशिक्षणांना दांड्या मारणाऱ्या...अकोला : अधिकारी, कर्मचाऱ्यांची कार्यक्षमता...
ठिबक अनुदानासाठी ७६४ कोटींचा निधीपुणे: राज्यात ठिबक संच बसविलेल्या शेतकऱ्यांना...
मराठवाड्यात ४३ टक्‍के जमीन चुनखडऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील जमिनीचा पोत दिवसेंदिवस...
दशकातील सर्वांत मोठ्या कापूस आयातीचे...जळगाव ः महाराष्ट्रासह काही प्रमुख कापूस उत्पादक...