agricultural success story in marathi, agrowon, crop advice, pigeon pea, Helicoverpa armigera | Agrowon

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे नियंत्रण
डॉ. उत्तम होले, डॉ. अंकुश चोरमुले, डॉ. संजय पाटील
रविवार, 12 नोव्हेंबर 2017

 सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था
तुरीचे पीक फुलोऱ्यात तसेच शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत आहे. पीक हिरवेगार, लुसलुशीत आणि दाट पानांचे असल्यामुळे त्याकडे अनेक किडी आकर्षित होतात. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, धुळे, जळगाव या जिल्ह्यात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. ही कीड तुरीवर नोव्हेंबर ते मार्चपर्यंत क्रियाशील असते.

किडीची नेमकी ओळख

 सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था
तुरीचे पीक फुलोऱ्यात तसेच शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत आहे. पीक हिरवेगार, लुसलुशीत आणि दाट पानांचे असल्यामुळे त्याकडे अनेक किडी आकर्षित होतात. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, धुळे, जळगाव या जिल्ह्यात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. ही कीड तुरीवर नोव्हेंबर ते मार्चपर्यंत क्रियाशील असते.

किडीची नेमकी ओळख

  • किडीचा पतंग पिवळसर. पुढील पंख तपकिरी रंगाचे. त्यावर काळे ठिपके. मागील पंखाच्या कडा धुरकट रंगाच्या.
  • मादी पतंग कोवळी पाने, देठ अथवा कळ्या फुले तसेच शेंगांवर अंडी घालते. अंडी घालण्याची प्रक्रिया बहुधा संध्याकाळी सुरू होते.

नुकसान कसे करते?

  • एक मादी सरासरी ६०० ते ८०० अंडी घालते. अंड्यातून बाहेर पडलेल्या अळ्या सुरवातीस कोवळी पाने व देठ कुरतडून खातात.
  • पूर्ण विकसित झालेली अळी पोपटी रंगाची असून विविध रंगछटा असणाऱ्या अळ्यासुद्धा दृष्टीस पडतात.
  •  सहसा पानावरील प्रादुर्भाव आर्थिकदृष्ट्या नुकसानकारक नसतो.
  • प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील अळी कळी व फुलांवर तर नंतरची अवस्था फुलांपेक्षा शेंगावर जास्त प्रमाणात आढळून येते.
  • अळी शेंगावर अनियमित आकाराचे मोठे छिद्र पाडून अर्धी आत व बाहेर राहून शेंगातील अपरिपक्व दाणे खाते. एक अळी सात ते १६ तुरीच्या शेंगाचे नुकसान करते.

असे करावे नियंत्रण

  • तूर पीकविरहीत ठेवावे. तसेच मोठ्या अळ्या हाताने वेचून त्यांचा नायनाट करावा.
  • शेतात हेक्‍टरी ५० पक्षी थांबे उभारल्यामुळे अळ्यांची संख्या कमी होण्यास मदत होते.
  • किडीच्या सर्वेक्षणासाठी हेक्‍टरी १० कामगंध सापळे लावावेत.
  • ८ ते १० पतंग प्रति सापळा २ ते ३ दिवस किंवा एक अळी प्रति झाड किंवा ५ टक्के शेंगाचे नुकसान दिसून येताच नियंत्रणाचे उपाय योजावेत.

जैविक उपाय
फवारणी

  • सुरवातीच्या काळात प्रतिबंधक उपाय म्हणून पाच टक्के निंबोळी अर्क किंवा अझाडिरेक्‍टिन दहा हजार पीपीएम १० मिली प्रति १० लिटर पाण्यातून
  • एचएएनपीव्ही ५०० रोगग्रस्त अळ्यांचा अर्क एक मिली प्रति लिटर पाण्यातून

रासायनिक नियंत्रण

  • आर्थिक नुकसान पातळी अोलांडल्यास...खालीलपैकी रासायनिक कीटकनाशकाची फवारणी
  • (प्रमाण प्रति १० लिटर पाणी)
  • इमामेक्‍टीन बेंझोएट (५ एस जी) ४ ग्रॅम
  • किंवा क्‍लोरॲंन्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ एससी)- ३ मिली
  • स्पिनोसॅड (४५ एससी) २.५ मिली

संपर्क-  डॉ. अंकुश चोरमुले - ८२७५३९१७३१
(लेखक कीटकनाशक विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कार्यरत आहेत.)

फोटो गॅलरी

इतर कृषी सल्ला
कोय, भेट पद्धतीने फळझाडांचे कलमीकरणआंब्याची अभिवृद्धी कोय कलम, पाचर कलमांद्वारे केली...
दर्जेदार कलमांसाठी दाब, गुटी कलम पद्धतफळबाग उत्पादन हा दीर्घकाळ व्यवसाय असल्याने...
भुरी, डाऊनी रोगांचा धोका वाढू शकतोसर्व द्राक्ष विभागांमध्ये येत्या आठवड्यामध्ये...
पानवेल लागवडीसाठी जोमदार बेणे निवडापानवेल लागवडीसाठी सुपीक, उत्तम निचरा होणारी, रेती...
कृषी सल्ला : भात, आंबा, काजू, चिकू,...भात ः भात खाचरातील अतिरिक्त पाणी काढून...
फळबाग लागवडीची पूर्वतयारी...फळबाग लागवडीसाठी उत्तम निचरा होणारी, भरपूर...
पानमळ्यासाठी योग्य जातींची निवड...पानमळा लागवडीसाठी सद्यस्थितीत अनुकूल काळ आहे....
डाळिंब पीक सल्ला डाळिंब बागेतील कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव...
सीताफळातील शारीरिक विकृती टाळासीताफळाचे अधिक आणि चांगले उत्पादनासाठी बहर...
नवीन आंबा बागेची लागवड करताना...आंबा लागवडीसाठी पाण्याचा निचरा होणारी जमीन...
भाजीपाला रोपवाटिका तयार करताना...रोपवाटिकानिर्मिती करताना जागेची निवड खूप...
हरितगृहातील जरबेरा लागवड...हरितगृहातील जरबेरा लागवडीसाठी पाण्याचा उत्तम...
सोयाबीनवर दिसतोय खोडमाशीचा प्रादुर्भावराज्यामध्ये सोयाबीनवर खोडमाशीचा प्रादुर्भाव आढळत...
रुंद वरंबा सरी पद्धतीने सोयाबीनची पेरणीसोयाबीनच्या ३ किंवा ४ ओळी आणि वरंब्याच्या दोन्ही...
खरीप पिकांवरिल किडींना वेळीच रोखा...खरीप पिकांना पेरणीनंतर खूरपडीचा प्रादुर्भाव होतो...
कांदा-लसूण पीक सल्लासद्यःस्थितीत खरीप कांद्यासाठी रोपवाटिका निर्मिती...
लागवड गोड ज्वारीची...गोड ज्वारीच्या ताटांमध्ये शर्करा व प्रथिनांचे...
भूजल प्रदूषण निवारणासाठी प्रयत्न आवश्यकजलप्रदूषण रोखणे हा जल व्यवस्थापनाचाच एक भाग आहे....
तंत्र नाचणी लागवडीचे...नाचणीचे अपेक्षित उत्पादन मिळविण्यासाठी सुधारित...
काजू कलमांना द्या योग्य खतमात्रासुरवातीच्या तीन वर्षांत कलमांना योग्य वळण...