agricultural success story in marathi, agrowon, crop advice, pigeon pea, Helicoverpa armigera | Agrowon

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे नियंत्रण
डॉ. उत्तम होले, डॉ. अंकुश चोरमुले, डॉ. संजय पाटील
रविवार, 12 नोव्हेंबर 2017

 सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था
तुरीचे पीक फुलोऱ्यात तसेच शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत आहे. पीक हिरवेगार, लुसलुशीत आणि दाट पानांचे असल्यामुळे त्याकडे अनेक किडी आकर्षित होतात. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, धुळे, जळगाव या जिल्ह्यात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. ही कीड तुरीवर नोव्हेंबर ते मार्चपर्यंत क्रियाशील असते.

किडीची नेमकी ओळख

 सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था
तुरीचे पीक फुलोऱ्यात तसेच शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत आहे. पीक हिरवेगार, लुसलुशीत आणि दाट पानांचे असल्यामुळे त्याकडे अनेक किडी आकर्षित होतात. पुणे, नाशिक, अहमदनगर, धुळे, जळगाव या जिल्ह्यात तुरीवर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. ही कीड तुरीवर नोव्हेंबर ते मार्चपर्यंत क्रियाशील असते.

किडीची नेमकी ओळख

  • किडीचा पतंग पिवळसर. पुढील पंख तपकिरी रंगाचे. त्यावर काळे ठिपके. मागील पंखाच्या कडा धुरकट रंगाच्या.
  • मादी पतंग कोवळी पाने, देठ अथवा कळ्या फुले तसेच शेंगांवर अंडी घालते. अंडी घालण्याची प्रक्रिया बहुधा संध्याकाळी सुरू होते.

नुकसान कसे करते?

  • एक मादी सरासरी ६०० ते ८०० अंडी घालते. अंड्यातून बाहेर पडलेल्या अळ्या सुरवातीस कोवळी पाने व देठ कुरतडून खातात.
  • पूर्ण विकसित झालेली अळी पोपटी रंगाची असून विविध रंगछटा असणाऱ्या अळ्यासुद्धा दृष्टीस पडतात.
  •  सहसा पानावरील प्रादुर्भाव आर्थिकदृष्ट्या नुकसानकारक नसतो.
  • प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील अळी कळी व फुलांवर तर नंतरची अवस्था फुलांपेक्षा शेंगावर जास्त प्रमाणात आढळून येते.
  • अळी शेंगावर अनियमित आकाराचे मोठे छिद्र पाडून अर्धी आत व बाहेर राहून शेंगातील अपरिपक्व दाणे खाते. एक अळी सात ते १६ तुरीच्या शेंगाचे नुकसान करते.

असे करावे नियंत्रण

  • तूर पीकविरहीत ठेवावे. तसेच मोठ्या अळ्या हाताने वेचून त्यांचा नायनाट करावा.
  • शेतात हेक्‍टरी ५० पक्षी थांबे उभारल्यामुळे अळ्यांची संख्या कमी होण्यास मदत होते.
  • किडीच्या सर्वेक्षणासाठी हेक्‍टरी १० कामगंध सापळे लावावेत.
  • ८ ते १० पतंग प्रति सापळा २ ते ३ दिवस किंवा एक अळी प्रति झाड किंवा ५ टक्के शेंगाचे नुकसान दिसून येताच नियंत्रणाचे उपाय योजावेत.

जैविक उपाय
फवारणी

  • सुरवातीच्या काळात प्रतिबंधक उपाय म्हणून पाच टक्के निंबोळी अर्क किंवा अझाडिरेक्‍टिन दहा हजार पीपीएम १० मिली प्रति १० लिटर पाण्यातून
  • एचएएनपीव्ही ५०० रोगग्रस्त अळ्यांचा अर्क एक मिली प्रति लिटर पाण्यातून

रासायनिक नियंत्रण

  • आर्थिक नुकसान पातळी अोलांडल्यास...खालीलपैकी रासायनिक कीटकनाशकाची फवारणी
  • (प्रमाण प्रति १० लिटर पाणी)
  • इमामेक्‍टीन बेंझोएट (५ एस जी) ४ ग्रॅम
  • किंवा क्‍लोरॲंन्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ एससी)- ३ मिली
  • स्पिनोसॅड (४५ एससी) २.५ मिली

संपर्क-  डॉ. अंकुश चोरमुले - ८२७५३९१७३१
(लेखक कीटकनाशक विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कार्यरत आहेत.)

फोटो गॅलरी

इतर कृषी सल्ला
डाळिंबाला द्या काटेकोर पाणीडाळिंब या पिकाला पाण्याची गरज ही मुळातच खूप कमी...
असा घ्यावा मातीचा नमुना मातीचा नमुना तीन ते चार वर्षांनंतर एकदा घेतला...
अधिक पाण्यामुळे द्राक्ष घडनिर्मितीवर...द्राक्ष वेलीपासून चांगल्या प्रतीच्या...
अतिरिक्त पाण्यामुळे उसाची प्रतिकारशक्ती... अधिक पाण्यामुळे जमिनीमध्ये क्षारांचे प्रमाण...
भाजीपाल्यास द्या गरजेइतकेच पाणीभाजीपाला पिकास योग्य प्रमाणात पाणी मिळण्यासाठी...
हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित...हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून...
शिफारशीत मूग जातींची निवड महत्त्वाची...गेल्या काही वर्षांमध्ये मुगाचे दर वाढते असल्याने...
पिंक बेरी, भुरी, क्रॅकिंग टाळण्यासाठी...सध्याच्या वाातावरणामध्ये द्राक्ष बागेमध्ये पिंक...
कृषी सल्ला : रब्बी भुईमूग, मोहरी, आंबा...भुईमूग ः  रब्बी उन्हाळी भुईमूग लागवडीसाठी...
वाटाणा पीक सल्लारब्बी हंगामात भरपूर आर्थिक उत्पन्न देणारे वाटाणा...
दर्जेदार कांदा उत्पादनासाठी फर्टिगेशन...कांदा उत्पादनासाठी पाणी आणि खताचे नियोजन अत्यंत...
वाटाणा पीक सल्लारब्बी हंगामात भरपूर आर्थिक उत्पन्न देणारे वाटाणा...
फळपीक सल्ला : मोसंबी, पेरु, केळीमोसंबी : नवीन लागवड केलेल्या फळझाडांना...
गव्हावरील तांबेरा रोगाचे नियंत्रण...गहू पिकावर काळा किंवा नारंगी तांबेरा या रोगांचा...
जाणून घ्या जमिनीचे जलधारणाविषयक गुणधर्मशेतीमध्ये पाण्याची उपलब्धता आणि योग्य वापर अत्यंत...
डाळिंब सल्लाहस्त बहर बागांचे व्यवस्थापन : छाटलेल्या,...
उन्हाळी भुईमूग लागवडीसाठी निवडा योग्य...उन्हाळी हंगामासाठी योग्य शिफारशीत भुईमूग जातींची...
क्रॅकिंग टाळण्यासह भुरी नियंत्रणाकडे...सध्या सर्वच द्राक्ष विभागांमध्ये थंडीची लाट आलेली...
कमी तापमानातील द्राक्षबागांचे नियोजनसध्या द्राक्षबागेत वाढीच्या वेगवेगळ्या अवस्था...
उसावरील तांबेरा,तपकिरी ठिपके रोगांचे...गेल्या काही दिवसांपासून राज्यात थंडीचा प्रभाव...