agricultural success story in marathi, agrowon, organic farmig story of sachin yevale | Agrowon

सेंद्रिय, बहुवीध पीकपद्धतीने क्षारपड समस्येवर मात
अभिजित डाके
बुधवार, 4 जुलै 2018

सांगली जिल्ह्यातील पडवळवाडी (ता. वाळवा) येथील सचिन तानाजी येवले या तरुण कृषी पदवीधराने केवळ एकाच पिकावर अवलंबून राहण्याऐवजी फळबागेसह भाजीपाला पिकांची बहुविध लागवड केली आहे. क्षारपड जमीन सेंद्रिय घटकांच्या पुनर्वापरातून सुपीक बनवली आहे. सेंद्रिय उत्पादने विक्रीसाठी कृषीदूत ब्रँड तयार केला असून, विविध मार्गाने विक्री वाढवत आहेत.

सांगली जिल्ह्यातील पडवळवाडी (ता. वाळवा) येथील सचिन तानाजी येवले या तरुण कृषी पदवीधराने केवळ एकाच पिकावर अवलंबून राहण्याऐवजी फळबागेसह भाजीपाला पिकांची बहुविध लागवड केली आहे. क्षारपड जमीन सेंद्रिय घटकांच्या पुनर्वापरातून सुपीक बनवली आहे. सेंद्रिय उत्पादने विक्रीसाठी कृषीदूत ब्रँड तयार केला असून, विविध मार्गाने विक्री वाढवत आहेत.

सांगली-इस्लामपूर महामार्गालगतच्या पडवळवाडी (ता. वाळवा) गावातील जमिनी मुळातच हलक्या. त्यात अतिरिक्त खत, पाण्याच्या वापरामुळे जमिनी पानथळ आणि क्षारपड झाल्या आहेत. वाळवा तालुक्याची ओळखच विक्रमी ऊस उत्पादनासाठी आहे. त्यामुले क्षारपड जमिनी सुपीक करून विक्रमी उत्पादन घेण्याकडे शेतकऱ्यांचा कल असतो. येथील सचिन येवले यांनी कृषी पदवीधर व कृषी व्यवसाय व्यवस्थापनाची (एबीएम) पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे. त्यांची वडिलोपार्जित चार एकर शेती आहे. सचिन यांनी सुरवातीला चार वर्षे पुणे येथे नोकरी केली. त्यानंतर २०१७ मध्ये गावी येऊन पूर्ण वेळ शेती करू लागले. स्वतःच्या शेतीमध्ये हळूहळू बदल सुरू केले.

चार वर्षांपासून संपूर्ण सेंद्रिय...

  • क्षारपड जमीन असल्याने उसाचे एकरी केवळ ३० टन उत्पादन मिळायचे. उसामध्ये पाला व पाचट माती आड करणे, सेंद्रिय खतांचा वापर करणे अशा उपाययोजनांमध्ये सातत्य ठेवले. त्यातून गेल्या वर्षी २० गुंठ्यात ३८ टन ऊस उत्पादन मिळाले.
  • ऊस पीक हे अठरा महिन्यांचे आहे. त्यात वर्षभर खर्च करावा लागतो. ऊस पिकातून कष्टाच्या मानाने अपेक्षित उत्पन्न मिळत नसल्याचे त्यांच्या लक्षात आले. परिणामी उसाचे क्षेत्र कमी करत फळ बाग आणि भाजीपाला पिकाकडे वळले.
  • सध्या त्यांच्याकडे ऊस, शेवगा, भेंडी, गवार, कारली, टॉमेटो, चवळी, वांगी, दोडका, मिरची, घेवडा, पावटा, पेरू अशी पिके आहेत. मधमाशीपालन (दोन पेट्या), गुळ पावडर, मशरूम, देशी बी-बियाणे उत्पादन असे प्रयोग येवले यांनी केले आहेत.
  • परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी सेंद्रिय शेतीचे मोफत प्रशिक्षण व प्रात्यक्षिकेही ते करतात. दोन बॅरलमध्ये पाचट कुजवणाऱ्या जिवाणूंची वाढ करून स्वतः वापरण्यासोबतच अन्य शेतकऱ्यांना वाटपही करतात. जिवामृत, दशपर्णी अर्क, निमार्क अशा सेंद्रिय घटकांची निर्मिती येवले दांपत्य करते.

शेवगा -
सन २०१२-१३ मध्ये २० गुंठ्यात देशी शेवगा पिकाची ८ फूट बाय ५ फूट अंतरावर लागवड केली. उत्पादनही सुरू झाले. व्यापारी थेट बांधावर येऊन खरेदी करू लागले. मात्र, खोडकिडीचा प्रादुर्भाव वाढल्याने गेल्या वर्षी शेवगा बाग काढली. या आठवड्यामध्ये घरच्या शेवगा बियांची टोकण केली आहे.

पेरू ः
दोन वर्षांपूर्वी ३० गुंठे शेतात पेरूच्या लाल आणि पांढरा गर असलेल्या जातींची लागवड केली. ८ फूट बाय ५ फूट अंतराप्रमाणे ८६० झाडे बसली. त्यातून या वर्षी उत्पादन सुरू झाले असून, ३०० ते ५६० ग्रॅम वजनाची प्रतिझाड १५ ते २० फळे मिळत आहेत.

सचिन येवले म्हणाले, ‘‘नोकरीमध्ये मी स्वतः सेंद्रिय शेतीविषयक ऑडिटर म्हणून काम करत होतो, पण आमच्याकडे सेंद्रिय शेती नव्हती. एखाद्या शेतकऱ्याच्या प्रश्नाचे उत्तर अनुभवातूनच देता येईल, या उद्देशाने शेतात प्रयोग सुरू केले. आमच्या घरातही लोकांनाही हळूहळू समजावत सेंद्रिय शेतीकडे वळवले. गेल्या चार वर्षांपासून संपूर्ण सेंद्रिय शेती करतो. त्याचे फायदे दिसत आहेत. शेतात वडील तानाजी येवले, आई अलका येवले, भाऊ प्रवीण येवले, आजी शालन येवले, चुलते संजय येवले, पत्नी वर्षा येवले, चुलती वैजयंता येवले यांचा मोठा हातभार असतो. जरी चुलते व आम्ही राहायला विभक्त असलो तरी शेतात एकत्रच राबतो. यामुळे वेगळपणा कधीच वाटत नाही. शेतात काम करण्याची ऊर्जा मिळते.’’

सचिन यांच्या पत्नी सौ. वर्षा येवले यांनीही कृषी पदवी घेतली आहे. त्यामुळे त्यांचे शेतीतील प्रत्येक गोष्टीवर बारीक लक्ष असते. सध्या दोन मधमाशी पेट्या असून, त्या वाढवण्याचे नियोजन आहे. त्याचप्रमाणे घरातील सर्व सदस्यांच्या मदतीने बचत गटाकडून विकत आणलेल्या शेतीमालाची प्रतवारी व पॅकिंगचे काम सौ. वर्षा या पाहतात.
एका कंपनीशी करार करत ओयस्टर अळिंबीच्या (मशरुम) दोन बॅचेस घेतल्या. पहिल्या बॅचमधून ड्राय २५ किलो अळिंबी कंपनीला दिली असून, सुमारे २० किलो ओली अळिंबीही स्थानिक मागणीनुसार विकली.

क्षारपड जमीन केली सुपीक

  • शेणखताचा वापर
  • पाचट आच्छादन करणे व कुजवणे
  • जिवामृताचा वापर
  • गांडुळ खत आणि व्हर्मीवॉश
  • आंतर पिकांचे अवशेष माती आड करणे
  • सलग चार वर्षांपासून या उपाययोजनांमध्ये सातत्य.

सन २०१७-१८ मध्ये मातीपरीक्षणानुसार जमिनीचे आरोग्य
सामू ः ८.३० (पूर्वी ९.५), क्षारता ः ०.४०, सेंद्रिय कर्ब ः १.५७, नत्र, स्फुरद, पालाश भरपूर आहेत.

एकूण चार एकर शेती

  • ऊस ः ११० गुंठे
  • शेवगा ः २० गुंठे. (शेवग्यामध्ये आंतरपीक -१० गुंठ्यामध्ये तीन प्रकारचा भुईमूग, १० गुंठे झेंडू व बाजूने खाण्याचा सोयाबीन लागवड)
  • पेरू ः ३० गुंठे (आंतरपीक-२५ प्रकारचा भाजीपाला)

जिल्ह्यातील २६ शेतकरी गटांशी संपर्कात

  • कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणेअंतर्गत (आत्मा) जिल्ह्यात सेंद्रिय शेतीचे २६ गट आहेत. प्रत्येक गटामध्ये विविध भाजीपाला, धान्याचे उत्पादन होते. मात्र, नेटक्या विक्रीव्यवस्थेचा अभाव होता. या २६ सेंद्रिय बचत गटांशी संपर्क करून त्यांच्या शेतीमालाच्या विक्रीसंदर्भात प्रस्ताव दिला. मालाचा खात्रीशीर पुरवठा आणि योग्य दर या घटकांच्या भांडवलावर आपल्या दुकानातून विक्री सुरू केली. प्रतवारी व पॅकिंग केली जाते.
  • कृषीदूत या नावाने सेंद्रिय उत्पादनांची ब्रँड तयार केला आहे. त्यासाठीचे सर्व परवाने मिळवले आहेत.
  • विक्रीसाठी यंत्रणा ः संपूर्ण सेंद्रिय उत्पादने विक्रीसाठी स्वतःची यंत्रणा उभारली आहे. शेताच्या बाजूला भाजीपाला विक्रीचे दुकान थाटले असून, फिरते विक्री केंद्रही सुरू आहे. नुकतेच या दुकानाचे कृषी राज्यमंत्र्यांच्या हस्ते उद्घाटन झाले. इस्लामपूर, सांगली आणि आष्टा येथे प्रत्येकी एक दिवस गाडी पाठवली जाते. सांगली येथील एका दुकानामध्ये मागणीनुसार दर आठवड्याला भाजीपाला पोचवला जातो.

सचिन येवले, ८५३०८१५२५९, ८८८८१५८५५३

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
बदलत्या काळात बनली कलिंगड शेती...पाण्याची उपलब्धता असताना चितलवाडी (जि. अकोला)...
संघर्ष, चिकाटी, एकोप्यातूनच लाभले...बलवडी (भाळवणी) (ता. खानापूर, जि. सांगली) जोतीराम...
‘सह्याद्री’ च्या शिवारात हवामान अाधारित...अत्याधुनिक संगणकीय, उपग्रह व डिजिटल या प्रणाली...
पर्यावरण संवर्धन, ग्राम पर्यटनाला चालनापर्यावरण संवर्धन, अभ्यासाच्या बरोबरीने ‘मलबार...
पीक नियोजन, पशुपालनातून शेती केली...चांदखेड (ता. मावळ, जि. पुणे) येथील रूपाली नितीन...
चला मिरचीच्या आगारात राजूरा बाजारात...मिरचीचे आगार अशी ओळख अमरावती जिल्ह्यातील राजूरा...
‘एसआरटी’ तंत्राने मिळाली उत्पादनासह...पेंडशेत (ता. अकोले, जि. नगर) या कळसूबाई शिखराच्या...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...
दुष्काळ, मजूरटंचाई समस्येवर सीताफळ,...अौरंगाबाद जिल्ह्यातील कुंभेफळ येथील श्रीराम शेळके...
नर्सरी मॅन ऑफ वरुड- जावेद खान अमरावती जिल्‍ह्यातील वरुड मोर्शी या प्रसिद्ध...
दुष्काळातही विस्तारला देशी गोवंश व्यवसायकायम दुष्काळी खानापूर तालुक्यातील अडसरवाडी (जि....
महिला बचत गटाने सुरू केली बियाणे बँकपाटीलवाडी (धामणवन) (ता. अकोले, जि. नगर) या...
शेती अन् ग्रामविकासासाठी आलो एकत्रअकोला शहरात विविध क्षेत्रांत काम करणाऱ्यांनी...
दुर्गम सातपुड्यात नवतंत्रज्ञानाचा...नंदुरबार जिल्ह्यात सातपुडा पर्वतातील दुर्गम धनाजे...
‘ब्रॉयलर’ संगोपनासोबत भक्कम विक्री...नांदेड जिल्ह्यातील झरी (ता. लोहा) येथील मारुतीराव...
‘दीपक’ सोसायटीचा  ‘टेस्ट आॅफ कोल्हापूर...गुऱ्हाळांचे माहेरघर कोल्हापूर जिल्ह्यातील गूळ...
‘केकतउमरा’ गावाचा  कापूस बीजोत्पादनात...बीजोत्पादनाची शेती अनेकेवेळा शेतकऱ्यांना...
एकोप्यातून दूर केले जलसंकट शेतीही केली...नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता.शहादा)...
सोयाबीन प्रक्रिया उद्योगाची ‘साधना’लातूर जिल्ह्यातील मुरूड येथे राहणाऱ्या साधना...