agricultural success story in marathi, agrowon, pachegaon, nagar | Agrowon

तुवर पाटील कुटुंबाकडून आरोग्यवर्धक नैसर्गिक गूळ निर्मिती
संदीप नवले
मंगळवार, 16 जानेवारी 2018

पॅकिंग लेबलवर उपयुक्त माहिती
तुवर यांनी आपल्या गुळाच्या पॅकींग पॅकिंग लेबलवर महत्त्वाच्या तपशिलासह एक उपयुक्त माहितीही छापली आहे. नैसर्गिक शेती पद्धतीने शेती केल्यास पिकात कोणकोणत्या अन्नघटकांची वाढ होते, अशी अमेरिकेतील अभ्यासाच्या संदर्भाने त्यांना माहिती मिळाली. नैसर्गिक गुळाचे महत्त्व वाढवण्यासाठी त्यांनी लेबलवर त्याचा योग्य वापर केला.

नगर जिल्ह्यातील पाचेगाव येथील तुवर पाटील कुटुंबाने १९९८ मध्ये नैसर्गिक शेतीला सुरवात केली. आज सुमारे १९ वर्षे त्यांनी या शेतीत सातत्य ठेवले. तर २००६ मध्ये नैसर्गिक ऊसशेतीमधून नैसर्गिक गूळनिर्मिती सुरू केली. वर्षाला गूळ व काकवीचा एकूण २० ते २५ टन विक्रीचा टप्पा त्यांनी आज पार केला आहे. वरद हा दर्जेदार गुळाचा ब्रॅंड त्यांनी लोकप्रिय केला आहे.

नगर जिल्ह्यात नेवासा-श्रीरामपूर रस्त्यावर पाचेगाव हे सुमारे चार-पाच हजार लोकसंख्येचे गाव आहे. जवळून भंडारदरा धरणाचा कॅनाल असल्याने परिसर बागायती अाहे. कांदा, तसेच मोठ्या प्रमाणात उसाचे क्षेत्र आहे. अलीकडील वर्षांपासून येथील शेतकरी नवनवीन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करू लागले आहेत.

नैसर्गिक शेतीला दिली चालना
अलीकडील काळात शेतकरी काळाची व ग्राहकांची मागणी अोळखून त्यानुसार शेतमाल उत्पादन घेऊ लागले आहेत. पाचेगावातील प्रगतशील शेतकरी गंगारामजी तुवर हे त्यातीलच एक शेतकरी आहेत. त्यांना मोहन, निरंजन, श्रीरंग, किशोर अशी चार मुले आहेत. पैकी त्यातील मोठे मोहनराव ऊसशेती व गूळनिर्मितीची महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळतात. विशेष म्हणजे पूर्ण ऊसशेती नैसर्गिक पद्धतीनेच केली जाते.

मोहनरावांची शेती दृष्टिक्षेपात

  • एकूण क्षेत्र- बारा एकर
  • पूर्वी भाजीपाला, केळी, गुलाब, कलिंगड अशी पिके होती. यशस्वी शेतीतून गावातील प्रगतशील शेतकरी म्हणून या कुटुंबाने ओळख मिळविली.

नैसर्गिक शेती

  • ऊस पाच एकर. नैसर्गिक शेतीला १९९८ पासून सुरवात. या शेतीत सातत्य सुमारे १९ वर्षांचे

गूळनिर्मिती

  • नैसर्गिक शेतीत ज्याप्रमाणे कोणतेही रासायनिक घटक वापरले जात नाही, त्याचप्रमाणे कोणतीही रसायने न वापरता रानभेंडीचा वापर करून गूळनिर्मितीला सुरवात
  • गुळव्या घरचाच असतो. त्यावरील खर्चही वाचवला.
  • स्वतःच्या शेतीव्यतिरिक्त गरज भासेल तसा अन्य शेतकऱ्यांकडील दोन ते तीन एकर क्षेत्रावरील सेंद्रिय ऊस घेतला जातो.

विक्रीव्यवस्था

  • पॅकिंगमधूनच विक्री
  • गुळाचा ब्रॅंड- वरद
  • काकवीचा ब्रॅंड- अमृत संजीवनी
  • थेट ग्राहक विक्रीवर अधिक भर
  • उदा. शहरातून ग्राहक फोन करून गूळ मागवून घेतात. मग एसटी पार्सलमधून तो पाठविला जातो.
  • असे नियमित ग्राहक आहेत.

स्टॉल उभारणी

  • नेवासा-श्रीरामपूर रस्त्यावरील लोखंडी फाॅल या नावाने अोळखल्या जाणाऱ्या एका पुलाच्या परिसरात
  • स्टाॅल- सुरवातीला स्टॉलला ग्राहकांचा प्रतिसाद कमी मिळायचा, परंतु गुळाची गुणवत्ता, चव, स्वच्छता, नैसर्गिक पद्धतीने निर्मिती या बाबी लक्षात आल्याने हळूहळू मागणीत वाढ होत गेली.
  • सध्या या ठिकाणी माल जातो- श्रीरामपूर, नाशिक, पुणे, मुंबई, नागपूर
  • वर्षाला सुमारे २० टन विक्री (गूळ व काकवीसह). मागील वर्षी हीच विक्री २५ टनांपर्यंत पोचली.
  • यंदाचे टार्गेट पन्नास टनांचे आहे.
  • दर- पूर्वी या गुळाची प्रतिकिलो २५ रुपये दराने विक्री व्हायची. सध्या जागेवर हीच विक्री ८० रुपये, तर उर्वरित ठिकाणी १०० रुपये दराने होते.

नैसर्गिक पद्धतीने ऊस उत्पादन
नैसर्गिक शेतीला सुरवात केली त्या काळात सुरवातीला उसाचे एकरी ३० ते ३५ टन उत्पादन मिळायचे. त्यानंतर हळूहळू वाढ होत गेली. आज ४० ते ५० टन उत्पादनापर्यंत तुवर पोचले आहेत. गूळप्रकियेसाठी साधारणपणे प्रतिटनाला वीस हजार रुपयांपर्यंत निर्मिती खर्च येतो. खर्च वजा जाता दरवर्षी काही लाख रुपयांपर्यंत उत्पन्न मिळते.

देशी गायीचे संगोपन
नैसर्गिक शेती करायची, तर शेणखताची मोठ्या प्रमाणात गरज भासते. त्या दृष्टीने प्रत्येकी दोन गीर आणि खिलार गायींचे संगोपन केले जाते. मोहनराव म्हणाले, की गोमूत्र व शेण यांच्यापासून रामबाण या नावाने आम्ही द्रावण तयार केले आहे. त्यामध्ये प्रतिदोनशे लिटर पाणी, दहा ते वीस लिटर गोमूत्र, दहा ते वीस किलो शेण, प्रत्येकी पाच लिटर ताक आणि गूळ हे सर्व एकत्रित केले जाते. ते दोन ते तीन दिवस ठेवून त्याचा वापर ऊस व भाजीपाला पिकांसाठी केला जातो. त्याचा अनुभव पिकांसाठी चांगला मिळाला आहे.

सेंद्रिय कर्ब
पूर्वी मातीपरीक्षण विविध ठिकाणांहून करून घेतले. मात्र प्रत्येक अहवालात बराच फरक आढळायचा. मग गोंधळून जायला व्हायचे. मात्र आता परीक्षण करून घेणेच बंद केले आहे. मात्र अनेक वर्षांपासून केवळ नैसर्गिक शेती करीत असल्याने सेंद्रिय कर्ब ०.७ ते त्यापुढे असावा, असे मोहनराव म्हणाले.

नैसर्गिक भाजीपाला उत्पादन
नैसर्गिक पद्धतीच्या उसाबरोबर आता त्याच पद्धतीने काही भाजीपाला पिकांच्या उत्पादनास सुरवात केल्याचे मोहनराव म्हणाले. सध्या दहा गुंठ्यात दहा भाज्यांचे उत्पादन घेतले जात आहे. त्यांची विक्री
पुणे, मुंबई येथे केली जाते.
 

ठळक बाबी

  • नैसर्गिक गूळनिर्मिती २००६ पासून. अर्थात गूळनिर्मितीमध्ये यापूर्वीचाही अनुभव आहे.
  • नैसर्गिक शेतीत जीवामृत, शेणखत, हिरवळीच्या खतांचा वापर
  • उसाचे वाण-को ८६०३२, एकरी उत्पादन- ५० टनांपर्यंत

संपर्क- मोहनराव तुवर- ९३२६९३२६१५

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी पीक नुकसानीचा...नाशिक : दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी केंद्र सरकारची...
मुंबईत १५ ला सर्वपक्षीय मेळावा ः नवलेकोल्हापूर: किसान सभेच्या पुढाकाराने १५...
दुष्काळ जाहीर करण्याबाबत टोलवाटोलवी ः...पुणे : राज्यात अनेक ठिकाणी दुष्काळी स्थिती असूनही...
नव्या दुष्काळी संहितेमुळे राज्यातील...मुंबई: राज्यावर १९७२ च्या दुष्काळापेक्षाही...
हुमणी रोखण्यासाठी कृती आराखडा : कृषी...पुणे : राज्यात उसाच्या क्षेत्रावर मोठ्या प्रमाणात...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे: राज्यात ‘ऑक्टोबर हीट’चा चटका सातत्याने...
नव्या हंगामात ऊस गाळपासाठी ३१ साखर...पुणे : राज्यात नव्या गाळप हंगामासाठी आतापर्यंत ३१...
चौदा हजार गावांमधील भूजल पातळी चिंताजनकमुंबई : राज्य सरकारच्या भूजल सर्वेक्षण व...
बदलत्या काळात बनली कलिंगड शेती...पाण्याची उपलब्धता असताना चितलवाडी (जि. अकोला)...
संघर्ष, चिकाटी, एकोप्यातूनच लाभले...बलवडी (भाळवणी) (ता. खानापूर, जि. सांगली) जोतीराम...
'सकाळ'चे दिवाळी अंक अॅमेझॉनवर !पुणे : क्लिकवर चालणाऱया आजच्या जगात दिवाळी अंकही...
संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) रविवारी (ता...
डॉ. हद्दाड आणि डाॅ. नॅबार्रो यांना २०१८...पुणे : जगभरातील कुपोषित माता आणि बालकांना...
हुमणीग्रस्त ऊसक्षेत्र चार लाख हेक्टरवरपुणे ः राज्यात दुष्काळामुळे त्रस्त झालेल्या...
पाणीटंचाईने संत्राबागांची होरपळअमरावती ः विदर्भाचा कॅलिफोर्निया अशी ओळख असलेल्या...
उन्हाचा चटका वाढलापुणे : राज्यात पावसाने उघडीप दिल्यानंतर कमाल...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
‘सह्याद्री’ च्या शिवारात हवामान अाधारित...अत्याधुनिक संगणकीय, उपग्रह व डिजिटल या प्रणाली...
द्राक्षपट्ट्याला दुष्काळाचे ग्रहणसांगली ः गेल्यावर्षीपेक्षा यंदा पाऊस कमी झालाय......
पर्यावरण संवर्धन, ग्राम पर्यटनाला चालनापर्यावरण संवर्धन, अभ्यासाच्या बरोबरीने ‘मलबार...