agricultural success story in marathi, agrowon, ramesh jadhav, vagad, yavatmal, | Agrowon

कापूस पट्ट्यात रेशीम धाग्यांची शेती
विनोद इंगोले
शुक्रवार, 27 ऑक्टोबर 2017

आमची साडेपाच एकर शेती आहे. पण रेशीम व्यवसायच अधिक परवडतो आहे. पत्नीदेखील माझ्या बरोबरीने राबते. आम्ही मजुरांवरील अवलंबत्व कमी केले आहे. प्रतिबॅचचा खर्च साधारण २५ ते ३० हजार रुपयांपर्यंत जातो. उन्हाळ्याचे दिवस सोडले तर वर्षभर ही शेती सुरू ठेवतो. ताजे व हमखास उत्पन्न हाती पडते.

रमेश जाधव

यवतमाळ जिल्ह्यात महागाव तालुक्‍यातील मुख्य पीक म्हणजे कापूस. मात्र तालुक्यातील वागद येथील रमेश जाधव यांना मात्र या पिकापेक्षा रेशीमशेतीच अधिक भावली आहे. वर्षांत रेशीम कोष निर्मितीच्या सुमारे पाच बॅचेस घेत त्यांनी ताजे उत्पन्न घेण्यावर भर दिला आहे. परिसरातील अन्य शेतकऱ्यांनी त्यांच्यापासून प्रेरणा घेत रेशीमशेतीची वाट धरली आहे.

यवतमाळ जिल्ह्यातील वागद (ता. महागाव) येथील रमेश जाधव यांना शेती तशी कमीच. दोन ठिकाणची मिळून साडेपाच एकर जाधव दांपत्याचे क्षेत्र आहे.

मुलाने दाखवली रेशीम वाट
जाधव यांचा मुलगा अजिंक्‍य एम.टेक.च्या अभ्यासक्रमासाठी राहुरी येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठात शिकत होता. त्यानिमित्ताने त्याला परिसरातील विविध प्रयोग पाहण्याची संधी मिळाली.
एकदा तो गावी आला. वडील-मुलात संवाद घडला.

वडील(रमेश जाधव)- पोरा, आता काही कापूस पीक परवडेनासे झाले आहे. किडींचा त्रास वाढलाय. खर्चही वाढलाय. काही नवा पर्याय शोधावा म्हणतो.

अजिंक्य- अहो बाबा, तुम्हाला तेच सांगणार होतो. पश्चिम महाराष्ट्रात मी बरेच प्रयोग पाहिले. त्यातला रेशीमशेतीचा प्रयोग आपल्यासाठी फारच चांगला वाटला. चांगलं व्यवस्थापन केलं तर आपल्याला परवडेल ही शेती.

वडील- असं म्हणतोस? तशी आपल्या गाव परिसरात रेशीमशेती कोणी करीत नाही. आपणच पहिलं पाऊल टाकूया, ठरलं मग!

रेशीम शेतीतील बारकावे जाणले
वडील- आपल्या जिल्ह्यातल्या काही चांगल्या रेशीम उत्पादकांची नावं शोधून काढलीत मी!

अजिंक्य- अगदी चांगलं केलंत. त्यांची शेती प्रत्यक्ष पाहिली, बारकावे जाणले म्हणजे आत्मविश्वास वाढेल.

दिलेली भेट
विडूळ- महेश बिच्चेवार,
ढाणकी- श्री. मामीनवार, सुनील राठोड

रेशीम शेतीला सुरवात
निविष्ठा खरेदी
बेणे- पुसद येथून एक रुपया प्रतिनगाप्रमाणे सुमारे साडेबारा हजार बेण्यांची खरेदी
अंडीपूंज- यवतमाळ येथील रेशीम विकास अधिकारी यांच्याकडून घेतले. १७५ रुपयांना प्रति १०० नग असा दर होता; परंतु नवा प्रयोग असल्याने सुरवातीला ५० अंडीपूंजच खरेदी केले.

शेड उभारणी

  • सुरवातीला भांडवल उपलब्ध नसल्याने बांबू, लाकडी ताट्यांपासून कच्चे शेड तयार केले.
  • आज मात्र ३० बाय ६० फूट आकाराचे पक्के शेड आहे. त्यासाठी सुमारे चार लाख ३० हजार रुपयांचा खर्च झाला. सुरवातीच्या उत्पन्नातून भांडवल उपलब्ध झालं. शेड उभारणारी व्यक्‍ती ओळखीची असल्याने त्यानेही टप्प्याटप्प्याने पैसे स्वीकारण्यास सहमती दर्शविली.

व्यवस्थापन व उत्पादन

  • अळ्यांना पाला टाकणे व अन्य कामे जाधव दांपत्यानेच केली. त्यामुळे मजुरीवरील खर्चही वाचला.
  • सुरवातीच्या काळात ५० अंडीपूंजापासून ५५ किलो चांगल्या प्रतीचे कोष उत्पादन
  • सिकंदराबाद येथे २३० रुपये प्रतिकिलो दराने विक्री केली.

स्थळ सिकंदराबाद ( संवाद)

अजिंक्‍य- बाबा, इथं तर दोन-तीनच व्यापारी दिसतात. मग अपेक्षित दर कसा मिळणार? कर्नाटकातलं रामनगर हे कोषांसाठी मोठं मार्केट आहे. तिथं माल घेऊन गेलो तर?
वडील- होय, मलाही तसंच वाटतं. आपण अनुभवी लोकांचा सल्लापण घेऊ.

पहिला कटू अनुभव
जाधव रामनगरला कोष घेऊन गेले. पण पहिला अनुभव, त्यात भाषेची अडचण त्यामुळे फसवणुकीचा कटू अनुभव आला. व्यापाऱ्यांनी दिलेले चेक बाउन्स झाले. फोनवरून विचारणा केली तर व्यापारी नोटाबंदीचे कारण सांगू लागले. तब्बल तीन वेळा असा प्रकार घडला. अखेरीस तेथील व्यवस्थापनाकडे तक्रार केली. मग मात्र व्यापाऱ्यांनी थेट रोखीने व्यवहार करण्यास सुरवात केली. आता त्यांच्याशी ओळख झाल्याने कोणता अडसर उरलेला नाही.

जाधव यांची रेशीमशेती दृष्टिक्षेपात

  • सुमारे तीन वर्षांचा झाला अनुभव
  • दोन एकर तुती लागवड
  • टप्प्याटप्प्याने अंडीपुंजांची संख्या २००, २५० अशी वाढवली. आज ३०० अंडीपूंज घेतात.
  • आता वर्षभरात सुमारे पाच बॅचेस. सुमारे एक महिन्यात बॅच पूर्ण होते.
  • प्रतिशंभर अंडीपुंजांमागे कोष उत्पादन- ८० किलो

विक्रीसाठी वाहतूक

  • वागद ते नांदेड- बस
  • नांदेड ते बंगळूर- रेल्वे
  • तिकिटाव्यतिरिक्त १७५ रुपये प्रतिक्‍विंटल रेल्वे मालासाठी शुल्क आकारते.

प्रेरणा

रमेश जाधव यांच्या रेशीमशेतीची प्रेरणा काही अंतरावर असलेल्या काळी दौलत खान येथील शेतकर्यांना मिळाली आहे. त्यातून दोन रेशीम युनीटस उभारली आहेत.
 
मुलांना उच्च शिक्षण
अजिंक्य- एम.टेक.- सध्या अौरंगाबाद येथे लेक्चरर
वीरेंद्र- नागभीड (जि. चंद्रपूर) येथील खासगी संस्थेत शिक्षक

रमेश जाधव- ९७६७९४६८६९

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
‘रेसिड्यू फ्री’ शेतीतून गुणवत्ताप्राप्त...स्थावर मालमत्ता व्यावसायिक उद्योगातील दोन...
प्रतिष्ठा जपण्यासाठी शेतकऱ्यांच्या...नाशिक : यवतमाळमधील साहित्य संमेलनाचे उद्‌घाटन...
शेतकऱ्यांच्या परदेश अभ्यास दौऱ्यास अखेर...पुणे  ः गेल्या तीन वर्षांपासून बंद...
संत्रा निर्यातीला कृषी विभाग देणार...नागपूर : अपेडाने संत्रा क्‍लस्टरला पहिल्यांदाच...
विदर्भात गुरुवारपासून तुरळक पावसाचा...पुणे   : राज्यातील गारठा कमी झाल्यांनतर...
चढ्या दराचा फायदा कोणाला?मागील दोन दिवसांपासून सोयाबीनचे दर वाढत आहेत....
अतिखोल भूजलाचा उपसा घातकचपर्यावरणाचा नाश कोणी केला? या एका प्रश्नाला अनेक...
निफाड तालुक्‍यात द्राक्ष काढणीला सुरवातनिफाड, जि. नाशिक  ः तालुक्‍यातील उगाव,...
पशुगणनेकरिता आता महिनाअखेरपर्यंत मुदतनागपूर   ः पशुगणनेसाठी पूरक साहित्याचा...
ट्रायकोकार्ड निर्मिती प्रशिक्षण प्रकल्प...नागपूर ः कृषी विभाग आणि कृषी विद्यापीठातील...
राज्य वित्त आयोगाच्या अध्यक्षांनी जाणून...औरंगाबाद :  राज्य वित्त आयोगाचे अध्यक्ष व्ही...
दराअभावी कांदापट्टा सुन्ननाशिक : कांद्याला अगदी मोड फुटेस्तोवर वाट...
वनशेतीसह आंतरपिके ठरतोय फायद्याचा सौदाशाश्वत उत्पादनासाठी पारंपरिक पिकांसोबत वनशेतीचा...
अर्थसंकल्पीय कृषी कर्ज तरतूदीत १० टक्के...नवी दिल्ली : आगामी २०१९-२०च्या अर्थसंकल्पात शेती...
राज्यात शुक्रवारपासून पावसाचा अंदाजपुणे : वायव्य भारतातील पश्चिमी चक्रावाताची...
औरंगाबाद येथील आंतरराष्ट्रीय सुक्ष्म...औरंगाबाद : औरंगाबाद येथे आयोजित नवव्या...
शेतीपूरक उद्योगातून बचत गट झाले सक्षमचिखली (जि. बुलडाणा) येथील हिरकणी महिला उत्कर्ष...
गोरक्षणासोबतच जपला व्यसनमुक्‍तीचा वसालाठी (ता. मंगरुळपीर, जि. वाशीम) येथील दिलीप बाबा...
अप्रमाणित रोपांमुळे ‘फेल' बागांवर...पुणे : दुष्काळात जीवापाड जपलेल्या बागा अप्रमाणित...
सोयाबीन दराचा आलेख चढताच; लातूरला ३८११...लातूर : येथील उच्चत्तम कृषी उत्पन्न बाजार...