agricultural success story in marathi, agrowon, shekharwadi, walwa, sangli | Agrowon

दर्जेदार कांदा रोपे हवीत? चला शेखरवाडीला...
अभिजित डाके
बुधवार, 17 जानेवारी 2018

अशी करतो रोपनिर्मिती
आमच्या भागातील शेती केवळ पावसावर होते. विहीर हा आणखी एक स्राेत. फेब्रुवारी महिन्यापासून शेतीला पाणीच मिळत नाही. त्यामुळे या कालावधीच्या आत कांदा रोप निर्मिती उरकावी लागते. माझ्या आजोबांच्या काळापासून सुरू असलेली रोपनिर्मितीची परंपरा मी कायम ठेवली आहे. मार्केटमधील मागणीनुसार देशी, लोणंद कांदा वाण वापरले जाते. बियाणे आम्हीच तयार करतो.
-अजित शेखर
संपर्क- ९८२३४६९९७५

सांगली जिल्ह्यातील शेखरवाडी (ता. वाळवा) हे गाव कांदा रोपनिर्मितीसाठी पंचक्रोशीत प्रसिद्ध आहे. गावातील सुमारे ८० टक्के शेतकरी या व्यवसायात गुंतले आहेत. आजोबांच्या काळापासून अनेकांनी ही परंपरा जोपासली आहे. दोन टप्प्यांत रोपनिर्मिती, आठवडी बाजारात थेट विक्री आदींच्या प्रयत्नांतून केवळ कांदा रोपविक्रीतूनही अर्थकारण कसे उंचावता येते हेच या गावच्या शेतकऱ्यांनी सिद्ध केले आहे.
 

सांगली जिल्ह्यात वाळवा तालुक्यातील शेखरवाडी हे तसं तीनशे कुटुंबाचं गाव. लोकसंख्या सुमारे चौदाशेपर्यंत आहे. इथली शेती जवळपास पावसावरच अवलंबून आहे. या भागात कोणतीही उपसा सिंचन योजना नाही. दुष्काळी भाग असं संबोधलं तरी वावगं ठरणार नाही.

अनेक वर्षांची परंपरा
शेखरवाडी गावाचं खास वैशिष्ट्य काय सांगाल? असं कुणी विचारलं तर ते आहे इथल्या गावचे शेतकरी कांदारोप शेतीसाठी पंचक्रोशीत प्रसिद्ध आहे. अगदी सुरवातीच्या काळात गावातील मोजक्याच शेतकऱ्यांनी या शेतीला सुरवात केली. मग हळूहळू इतरांना त्याचे अर्थकारण उमगू लागले. त्यानंतर मग सारं गावच या शेतीकडे वळलं. आज एक नाही, दोन नाही तब्बल ३० ते ४० वर्षांपासून किंवा फारच मागे जायचे तर अनेकांच्या घरी आजोबांच्या काळापासून कांदा रोप विक्री सुरू आहे. विशेष म्हणजे नव्या पिढीने ही परंपरा कायम ठेवली आहे.

शेखरवाडी- रोपनिर्मिती दृष्टिक्षेपात

  • कुटुंब संख्या- २८०
  • लोकसंख्या- १४२०
  • गावाचे एकूण क्षेत्र-२८० हे.
  • कांदा रोप लागवडीखालील क्षेत्र- २०० एकर
  • गावातील सुमारे ८० टक्के शेतकरी कांदारोप लागवडीत

रोपनिर्मितीसाठी अनुकूल जमीन

  • मध्यम प्रतीची.
  • माळरान असेल तर उत्तम रोपनिर्मिती होते.

हंगाम कालावधी

  • ऑगस्ट ते फेब्रुवारी
  • पेरणी झाल्यापासून सुमारे दीड महिन्यात रोपे काढणीसाठी येतात.
  • यादरम्यान प्रत्येक शेतकरी पाच गुंठ्यापासून अर्धा ते एक एकर क्षेत्रावर रोप निर्मिती.
  • पाच ते दहा गुंठ्यापासून ते अगदी दोन एकरांपर्यंत सरासरी क्षेत्र.

दोन हंगामही साधतात

  •  आॅगस्टमध्ये पेरणी. सुमारे दीड महिन्याने काढणी
  • पुन्हा लगेचच पेरणी. दीड महिन्याने काढणी
  • मागणीनुसार टप्प्याटप्प्याने लागवडीस प्राधान्य
  • लागवडीत वाफा पद्धतीचा अवलंब

दहा गुंठ्यांतील अर्थकारण

  • सुमारे ७० ते७५ वाफे
  • त्यातील उत्पादन- आठ हजार ते नऊ हजार पेंडी
  • प्रति पेंडीत- ३० ते ४० रोपे
  • उत्पन्न २४ हजारांपर्यंत मिळाले तर त्यातील खर्च आठ ते नऊ हजार रुपयांपर्यंत

कोठे होते रोपविक्री?

  • शक्यतो आठवडी बाजारात शेतकरी थेट विक्री करतात. यामुळे दोन पैसे अधिक मिळतात.
  • सांगली जिल्हा
  • सांगली शहर, वाळवा, तासगाव, पलूस, शिराळा तालुका.

    कोल्हापूर जिल्हा

  • शाहूवाडी तालुका
  • कोल्हापूर शहरातील पापाची तिकटी- सुमारे दररोज १५ हजार पेंड्यांची विक्री
  • येथे व्यापारी रोपे विकत घेतात. या ठिकाणी कर्नाटक भागातील व्यापारी देखील येतात. त्यामुळे मागणी चांगली राहते. अर्थात आठवडा बाजारात नफ्याचे मार्जीन निश्चितच चांगले राहते.

असे असतात दर (सरासरी)

  • प्रति पेंडी- अडीच ते तीन रुपये सरासरी दर.
  • बाजारपेठेत मागणी अधिक किंवा आगाप लागवड असल्यास -हेच दर ४ ते १० रुपयांपर्यंत.

देशी वाण हवेत का कुणाला?
कोल्हापूर व सांगली जिल्ह्यातील बहुतांश गावांत घरगुती खाण्यासाठी कांद्याची लागवड केली जाते. कांद्याचे देशी वाण हवे असेल तर शेखरवाडीला जा असे सांगितले जाते. साहजिकच या रोपांना अधिक मागणी राहते.

प्रतिक्रिया
आमचे सारे कुटुंब शेतीत राबते. माझ्याकडे कांदा रोपे काढण्याची जबाबदारी असते. त्यामुळे बाजाराच्या दिवशी सकाळी लवकर शेतात येऊन काढणी केली जाते. तरू विक्रीला गेल्यानंतर येताना माझा दादला चार पैसे घेऊन येतो. हे पैसे मिळाल्याचा आनंदच काही वेगळाच मिळतो.
-सौ. सुमन शेखर

पाणी कमी. यामुळे विविध पिके घेण्याला मर्यादा येतात. आमच्याकडे वडिलांच्या काळात कांदा तरूंची लागवड दरवर्षी श्रावणात २५ ते ३० गुंठ्यावर करतो. यात पाच किंवा दहा गुंठे याप्रमाणे टप्प्याटप्प्याने बियाणे वाफ्यात टाकण्याची पद्धत वापरली जाते.
-पांडुरंग शेखर

गावात कांदानिर्मिती करणाऱ्या शेतकऱ्यांचे २१ गट तयार केले आहेत. त्या माध्यमातून सेंद्रिय पद्धतीने रोपनिर्मिती करण्यासाठी पुढाकार घेतला आहे. कृषी विभागातर्फे त्याचे प्रशिक्षण सुरू केले आहे. सेंद्रिय असल्याचे रोपांना अधिक दर मिळेल अशी आशा आहे.
-शीतल निंबाळकर
कृषी सहायक, शेखरवाडी
संपर्क- ९४२२२१८७९४

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
फेरवाटपातून वाढतोय जलसंघर्षमहाराष्ट्र देशी जलसंघर्षांच्या संख्येत व तीव्रतेत...
शेतकरी सक्षमतेचा ‘करार’भारतीय शेतकऱ्यांसमोर आजची सर्वांत मोठी अडचण कोणती...
शेतकरी आत्महत्या थांबविण्यासाठी...दापोली, जि. रत्नागिरी : शेतकऱ्यांच्या...
‘त्या’ कृषी पर्यवेक्षकांना ‘मॅट’चा...अकोला ः अमरावती विभागीय कृषी सहसंचालकाकडून सन...
भुईमुगालाही हमीभाव मिळेनाअकोला ः या हंगामात लागवड झालेल्या भुईमुगाची काढणी...
जैन इरिगेशनला विदर्भातील सूक्ष्म सिंचन...जळगाव : जगातील अग्रगण्य सिंचन कंपनी जैन इरिगेशन...
कडधान्याचा पेरा वाढण्याची शक्यतानवी दिल्ली ः भारतीय हवामान खत्याने यंदा मॉन्सून...
माॅन्सून उद्या अंदमानातपुणे : माॅन्सूनसाठी अंदमानाच्या दक्षिण भागात...
ढगाळ हवामानामुळे पारा घसरला पुणे : मध्य महाराष्ट्राच्या उत्तर भागात व परिसरात...
‘राष्ट्रीय गोकूळ मिशन’मध्ये पश्चिम...मुंबई :  केंद्र पुरस्कृत‘राष्ट्रीय...
राज्यात कांदा १०० ते ९०० रुपये...नाशिकला ३०० ते ९०० रुपये प्रतिक्विंटल नाशिक...
धुळे जिल्ह्यात तृणधान्यासह कापूस...धुळे : जिल्ह्यात सुमारे चार लाख ४० हजार हेक्‍टरवर...
पीक लागवडीची अचूक वेळ साधणे महत्त्वाचेअशोक बारहाते यांची ९ एकर शेती. मात्र खरीपात...
तूर, उडीद लागवडीवर सर्वाधिक भरआमच्या भागात खरिपात सहसा पिके घेत नाहीत, रब्बी हा...
बियाणे, लागवड तंत्रात केला बदलसातारा जिल्ह्यातील उडतरे (ता. वाई) येथील सुनील...
‘पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन अॅग्री...पुणे ः ॲग्रिकल्चर सेक्टरमधील खते, बी - बियाणे,...
उत्पादकांना मिळावा उत्पादनवाढीचा लाभदेशातील काही भागांत विशेषत: कर्नाटक, तमिळनाडू व...
सेसवसुली नव्हे; सर्रास लूटजळगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीद्वारे आवाराबाहेर...
कर्नाटकच्या मुख्यमंत्रिपदी कुमारस्वामी...बंगळूर : जेडीएसचे नेते एच. डी. कुमारस्वामी यांनी...
पाणलोट गैरव्यवहार; चौघांचे निलंबन शक्यपुणे : पाणलोट खात्यातील भ्रष्टाचारप्रकरणी कृषी...