agricultural success story in marathi, agrowon, spain | Agrowon

मातीचे नैसर्गिक निर्जंतुकीकरण, सेन्सर्स सांगतात पाण्याची गरज
मंदार मुंडले
शुक्रवार, 3 ऑगस्ट 2018

सेन्सर्स सांगतात पाण्याची गरज
कोकोपीट असलेल्या कंनेटरमध्ये जिथे चेरी टोमॅटोची झाडे असतात, त्याच्या बाजूला छोटे कॅनॉल (खोलगट भाग), टेन्शिओमीटर व सेन्सर्स अशी यंत्रणा असते. . झाडांची मुळे पाणी घेऊ लागली, की कॅनॉलमधील पाण्याची पातळी खाली जाऊ लागते. पिकाला पाण्याची त्वरित गरज असल्याचा अॅलर्ट सेन्सर्सद्वारे मिळतो. संगणक त्याची नोंद घेतो. त्यानुसार ‘ड्रीप अॅटोमेशन’द्वारे सिंचन सुरू केले जाते.

स्पेनमधील अल्मेरिया येथील लोला गोमेज फेरॉन यांच्या ग्रीनहाऊस शेतीची काही माहिती आपण कालच्या भागात घेतली.

त्यांच्या शेतीची काही वैशिष्ट्ये

  • चेरी टोमॅटो, सॅलड टोमॅटो, रंगीत ढोबळी मिरची यांचे असंख्य प्रकार
  • अल्मेरियात सुमारे १४ रोपवाटिका व्यवसायातील कंपन्या. त्यांच्याकडून रोपेखरेदी.
  • दर वर्षी दोन वेळा माती परीक्षण. पहिले रोपे लावण्यापूर्वी व दुसरे काढणीनंतर. मातीचा पीएच ७.२, तर पाण्याचा पीएच ८.३ च्या आसपास.
  • अल्मेरिया भागात सुमारे २९ हजार हेक्‍टरवर मातीमध्ये, तर दोन ते तीन हजार हेक्‍टरवर हायड्रोपोनीक्‍स पद्धतीचा वापर. लोला दोन्ही प्रकारांत भाजीपाला घेतात.
  • वर्षाला तीन हजार तास सूर्यप्रकाश मिळतो.
  • वर्षातले ८० ते १०० दिवस वारे वाहतात. ज्या आठवड्यात वारे नसतील त्या कालावधीत पीकवाढीवर परिणाम होऊन उत्पादनावर परिणाम होतो.
  • रोपे जे पाणी मुळांद्वारे शोषतात त्यातील ९० टक्के पाण्याचे बाष्पीभवन होते. मग पॉलिहाऊसमधील आर्द्रता वाढते. वारे असताना पॉलिहाउसच्या खिडक्‍या उघडल्या जातात. वारे या आर्द्रतेला बाहेर काढते. कार्बन डायऑक्‍साईड आत येतो व झाडांचे कार्य चांगले होते.

उत्पादन, दर (प्रातिनिधिक)

  • चेरी टोमॅटो- प्रतिचौरस मीटर- २० ते २५ किलो उत्पादन. प्रतिकिलो उत्पादन खर्च ५५ ते ६० सेंट्‌स. व्यापाऱ्यांसोबत दरांसाठी करार- ८० सेंट्‌स (प्रति किलो)
  • एक सेंटस म्हणजे १०० युरो.
  • ढोबळी मिरची- उत्पादन- ६ किलोपासून ते ११ किलोपर्यंत- प्रतिचौरस मीटर- ११ महिन्यांत
  • (उत्पादकता वाणांवर अवलंबून)

प्लॅस्टिकचे रिसायकलिंग

  • पॉलिहाउसचे प्लॅस्टिक दर तीन वर्षांनी बदलले जाते. त्याचे ‘रिसायकलिंग’ करणे स्थानिक सरकारकडून बंधनकारक
  • तशी प्रक्रिया करणारे दोन स्थानिक सहकारी प्रकल्प. रिसायकलिंग’ करून घेण्यासाठी ८ ते १० सेंट्‌स प्रतिकिलो रक्कम पर्यावरण पूरक प्रोत्साहन कार्य म्हणून सरकारतर्फे.

मातीचे नैसर्गिक निर्जंतुकीकरण
मातीचे निर्जंतुकीकरण करण्याची सुलभ, मात्र अत्यंत प्रभावी पद्धत इथले शेतकरी वापरतात. पीक काढणीनंतर ग्रीनहाऊस सर्व बाजूंनी पूर्ण बंद करून दीड-दोन महिने ठेवले जाते. त्यामुळे आतील तापमान ६५ अंश सेल्सिअसपर्यंत जाते. पाणी देऊन माती योग्य प्रमाणात ओलावून घेतलेली असते. संपूर्ण मातीवर प्लॅस्टिकचे आच्छादन केले जाते. उष्णतेमुळे प्लॅस्टिकखालील तापमान ७० ते ७५ अंशांपर्यंत जाते. साहजिकच पाण्याची गरम वाफ होऊन किंवा बाष्पजल प्रक्रिया होऊन मातीतील कीडी-रोगांचे नियंत्रण कोणत्याही रसायनांविना (नैसर्गिकरीत्या) होते.

संरक्षित शेतीचा फायदा
युरोपात सर्वत्र उन्हाळ्यात भाजीपाला होतो. अल्मेरियात मात्र हिवाळ्यात तो घेत असल्याने प्लॅस्टिकचा उपयोग महत्त्वाचा ठरतो. किडींना रोखण्यासाठी नेटही उपयुक्त ठरते. लोला सांगतात, की ५४ वर्षांत बर्फ पडलेला फारसा अनुभव नाही. एका जानेवारीत बर्फ पडला. सुमारे सात हजार हेक्‍टर पिके गोठून गेली. फेब्रुवारीत आलेल्या मोठ्या गारपिटीत पंधरा मिनिटांत १२०० हेक्‍टरवरील ग्रीनहाऊसेस उद्‌ध्वस्त झाली. मात्र, असे क्वचितच घडते.

मेंढ्या शेतात बसवताना ‘हायजेनिक’ पद्धती
बहुतांश शेतकरी वनस्पतींचे अवशेष, लेंडीखत यांचा प्रामुख्याने वापर करतात. सेंद्रिय घटकांचा वापर तीन ते चार वर्षांनी होतो. शेतात मेंढ्या बसवण्यासाठी हायजेनिक पध्दती वापरली जाते. यात अनोळखी स्त्रोत न वापरता अोळखीच्या मेंढपाळांकडूनच मेंढ्या आणल्या जातात. त्यांना येथे खुल्या जागेत चरायला सोडले जात नाही. कारण त्याद्वारे ग्रीनहाऊसमध्ये दूषित घटकांचा संसर्ग होण्याची भीती असते. म्हणून शेतात बसवण्याच्या आदल्या दिवशी त्यांना बंद खोलीत ठेवले जाते. तेथेच संरक्षित खाद्य दिले जाते.

‘व्हाईट व्हॉश’चा वापर
फेबुवारी-मार्च ते सप्टेंबर या काळात पॉलिहाऊसला "व्हाइटवॉश (विशिष्ट रसायनाचे पांढरे कोटिंग) केले जाते. त्यामुळे बाहेरील व आतील तापमानात १० ते १२ अंश सेल्सिअसचा फरक पडू शकतो, असे लोला म्हणाल्या. हिवाळ्यात पिकांना सूर्यप्रकाशाची अधिक गरज असल्याने हे कोटिंग काढले जाते.

सेन्सर्स सांगतात पाण्याची गरज
कोकोपीट असलेल्या कंनेटरमध्ये जिथे चेरी टोमॅटोची झाडे असतात, त्याच्या बाजूला छोटे कॅनॉल (खोलगट भाग), टेन्शिओमीटर व सेन्सर्स अशी यंत्रणा असते. कॅनॉलमध्ये पाण्याची ठरावीक पातळी ठेवली जाते. यंत्रात दोन इलेक्‍ट्रोडस असतात. झाडांची मुळे पाणी घेऊ लागली, की कॅनॉलमधील पाण्याची पातळी खाली जाऊ लागते. एका वेळेस पाण्याचा या इलेक्‍ड्रॉट्‌ससोबतचा संपर्क तुटतो. म्हणजेच पिकाला पाण्याची त्वरित गरज असल्याचा ॲलर्ट मिळतो. संगणक त्याची नोंद घेतो. त्यानुसार ‘ड्रीप ॲटोमेशन’द्वारे सिंचन सुरू केले जाते.

रासायनिक अवशेष मुक्त उद्दिष्ट कसे साध्य?

  • भुरीसाठी गंधक, तर बोट्रायटिस रोगासाठी कॉपरचा अशा मिनरल बुरशीनाशकांचा वापर
  • कीडी रोखण्यासाठी ‘डबल प्रोटेक्‍शन. ग्रीनहाऊसला दोन प्रवेशद्वारे. एक बंद केल्यानंतरच दुसरे उघडण्यात येते. पहिले द्वार उघडल्यानंतर या छोट्या लॉबीतही रंगीत चिकट सापळे. चपला, बुटांद्वारेही संसर्ग होऊ नये, यासाठी निर्जंतुक रसायनयुक्त मॅट
  • कीडींच्या नियंत्रणासाठी मित्रकीटक, परभक्षी मित्रकोळ्यांचे कल्चर. लोला सांगतात की आमच्या सल्लागाराने ७० ते ८० मित्रकीटक प्रतिचौरस मीटर असे प्रसारण सांगितले, तर परिस्थिती पाहून आम्ही ते १००-१५० संख्येपर्यंतही करतो.

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर  ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे   : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...