agricultural success story in marathi, agrowon, spain | Agrowon

मातीचे नैसर्गिक निर्जंतुकीकरण, सेन्सर्स सांगतात पाण्याची गरज
मंदार मुंडले
शुक्रवार, 3 ऑगस्ट 2018

सेन्सर्स सांगतात पाण्याची गरज
कोकोपीट असलेल्या कंनेटरमध्ये जिथे चेरी टोमॅटोची झाडे असतात, त्याच्या बाजूला छोटे कॅनॉल (खोलगट भाग), टेन्शिओमीटर व सेन्सर्स अशी यंत्रणा असते. . झाडांची मुळे पाणी घेऊ लागली, की कॅनॉलमधील पाण्याची पातळी खाली जाऊ लागते. पिकाला पाण्याची त्वरित गरज असल्याचा अॅलर्ट सेन्सर्सद्वारे मिळतो. संगणक त्याची नोंद घेतो. त्यानुसार ‘ड्रीप अॅटोमेशन’द्वारे सिंचन सुरू केले जाते.

स्पेनमधील अल्मेरिया येथील लोला गोमेज फेरॉन यांच्या ग्रीनहाऊस शेतीची काही माहिती आपण कालच्या भागात घेतली.

त्यांच्या शेतीची काही वैशिष्ट्ये

  • चेरी टोमॅटो, सॅलड टोमॅटो, रंगीत ढोबळी मिरची यांचे असंख्य प्रकार
  • अल्मेरियात सुमारे १४ रोपवाटिका व्यवसायातील कंपन्या. त्यांच्याकडून रोपेखरेदी.
  • दर वर्षी दोन वेळा माती परीक्षण. पहिले रोपे लावण्यापूर्वी व दुसरे काढणीनंतर. मातीचा पीएच ७.२, तर पाण्याचा पीएच ८.३ च्या आसपास.
  • अल्मेरिया भागात सुमारे २९ हजार हेक्‍टरवर मातीमध्ये, तर दोन ते तीन हजार हेक्‍टरवर हायड्रोपोनीक्‍स पद्धतीचा वापर. लोला दोन्ही प्रकारांत भाजीपाला घेतात.
  • वर्षाला तीन हजार तास सूर्यप्रकाश मिळतो.
  • वर्षातले ८० ते १०० दिवस वारे वाहतात. ज्या आठवड्यात वारे नसतील त्या कालावधीत पीकवाढीवर परिणाम होऊन उत्पादनावर परिणाम होतो.
  • रोपे जे पाणी मुळांद्वारे शोषतात त्यातील ९० टक्के पाण्याचे बाष्पीभवन होते. मग पॉलिहाऊसमधील आर्द्रता वाढते. वारे असताना पॉलिहाउसच्या खिडक्‍या उघडल्या जातात. वारे या आर्द्रतेला बाहेर काढते. कार्बन डायऑक्‍साईड आत येतो व झाडांचे कार्य चांगले होते.

उत्पादन, दर (प्रातिनिधिक)

  • चेरी टोमॅटो- प्रतिचौरस मीटर- २० ते २५ किलो उत्पादन. प्रतिकिलो उत्पादन खर्च ५५ ते ६० सेंट्‌स. व्यापाऱ्यांसोबत दरांसाठी करार- ८० सेंट्‌स (प्रति किलो)
  • एक सेंटस म्हणजे १०० युरो.
  • ढोबळी मिरची- उत्पादन- ६ किलोपासून ते ११ किलोपर्यंत- प्रतिचौरस मीटर- ११ महिन्यांत
  • (उत्पादकता वाणांवर अवलंबून)

प्लॅस्टिकचे रिसायकलिंग

  • पॉलिहाउसचे प्लॅस्टिक दर तीन वर्षांनी बदलले जाते. त्याचे ‘रिसायकलिंग’ करणे स्थानिक सरकारकडून बंधनकारक
  • तशी प्रक्रिया करणारे दोन स्थानिक सहकारी प्रकल्प. रिसायकलिंग’ करून घेण्यासाठी ८ ते १० सेंट्‌स प्रतिकिलो रक्कम पर्यावरण पूरक प्रोत्साहन कार्य म्हणून सरकारतर्फे.

मातीचे नैसर्गिक निर्जंतुकीकरण
मातीचे निर्जंतुकीकरण करण्याची सुलभ, मात्र अत्यंत प्रभावी पद्धत इथले शेतकरी वापरतात. पीक काढणीनंतर ग्रीनहाऊस सर्व बाजूंनी पूर्ण बंद करून दीड-दोन महिने ठेवले जाते. त्यामुळे आतील तापमान ६५ अंश सेल्सिअसपर्यंत जाते. पाणी देऊन माती योग्य प्रमाणात ओलावून घेतलेली असते. संपूर्ण मातीवर प्लॅस्टिकचे आच्छादन केले जाते. उष्णतेमुळे प्लॅस्टिकखालील तापमान ७० ते ७५ अंशांपर्यंत जाते. साहजिकच पाण्याची गरम वाफ होऊन किंवा बाष्पजल प्रक्रिया होऊन मातीतील कीडी-रोगांचे नियंत्रण कोणत्याही रसायनांविना (नैसर्गिकरीत्या) होते.

संरक्षित शेतीचा फायदा
युरोपात सर्वत्र उन्हाळ्यात भाजीपाला होतो. अल्मेरियात मात्र हिवाळ्यात तो घेत असल्याने प्लॅस्टिकचा उपयोग महत्त्वाचा ठरतो. किडींना रोखण्यासाठी नेटही उपयुक्त ठरते. लोला सांगतात, की ५४ वर्षांत बर्फ पडलेला फारसा अनुभव नाही. एका जानेवारीत बर्फ पडला. सुमारे सात हजार हेक्‍टर पिके गोठून गेली. फेब्रुवारीत आलेल्या मोठ्या गारपिटीत पंधरा मिनिटांत १२०० हेक्‍टरवरील ग्रीनहाऊसेस उद्‌ध्वस्त झाली. मात्र, असे क्वचितच घडते.

मेंढ्या शेतात बसवताना ‘हायजेनिक’ पद्धती
बहुतांश शेतकरी वनस्पतींचे अवशेष, लेंडीखत यांचा प्रामुख्याने वापर करतात. सेंद्रिय घटकांचा वापर तीन ते चार वर्षांनी होतो. शेतात मेंढ्या बसवण्यासाठी हायजेनिक पध्दती वापरली जाते. यात अनोळखी स्त्रोत न वापरता अोळखीच्या मेंढपाळांकडूनच मेंढ्या आणल्या जातात. त्यांना येथे खुल्या जागेत चरायला सोडले जात नाही. कारण त्याद्वारे ग्रीनहाऊसमध्ये दूषित घटकांचा संसर्ग होण्याची भीती असते. म्हणून शेतात बसवण्याच्या आदल्या दिवशी त्यांना बंद खोलीत ठेवले जाते. तेथेच संरक्षित खाद्य दिले जाते.

‘व्हाईट व्हॉश’चा वापर
फेबुवारी-मार्च ते सप्टेंबर या काळात पॉलिहाऊसला "व्हाइटवॉश (विशिष्ट रसायनाचे पांढरे कोटिंग) केले जाते. त्यामुळे बाहेरील व आतील तापमानात १० ते १२ अंश सेल्सिअसचा फरक पडू शकतो, असे लोला म्हणाल्या. हिवाळ्यात पिकांना सूर्यप्रकाशाची अधिक गरज असल्याने हे कोटिंग काढले जाते.

सेन्सर्स सांगतात पाण्याची गरज
कोकोपीट असलेल्या कंनेटरमध्ये जिथे चेरी टोमॅटोची झाडे असतात, त्याच्या बाजूला छोटे कॅनॉल (खोलगट भाग), टेन्शिओमीटर व सेन्सर्स अशी यंत्रणा असते. कॅनॉलमध्ये पाण्याची ठरावीक पातळी ठेवली जाते. यंत्रात दोन इलेक्‍ट्रोडस असतात. झाडांची मुळे पाणी घेऊ लागली, की कॅनॉलमधील पाण्याची पातळी खाली जाऊ लागते. एका वेळेस पाण्याचा या इलेक्‍ड्रॉट्‌ससोबतचा संपर्क तुटतो. म्हणजेच पिकाला पाण्याची त्वरित गरज असल्याचा ॲलर्ट मिळतो. संगणक त्याची नोंद घेतो. त्यानुसार ‘ड्रीप ॲटोमेशन’द्वारे सिंचन सुरू केले जाते.

रासायनिक अवशेष मुक्त उद्दिष्ट कसे साध्य?

  • भुरीसाठी गंधक, तर बोट्रायटिस रोगासाठी कॉपरचा अशा मिनरल बुरशीनाशकांचा वापर
  • कीडी रोखण्यासाठी ‘डबल प्रोटेक्‍शन. ग्रीनहाऊसला दोन प्रवेशद्वारे. एक बंद केल्यानंतरच दुसरे उघडण्यात येते. पहिले द्वार उघडल्यानंतर या छोट्या लॉबीतही रंगीत चिकट सापळे. चपला, बुटांद्वारेही संसर्ग होऊ नये, यासाठी निर्जंतुक रसायनयुक्त मॅट
  • कीडींच्या नियंत्रणासाठी मित्रकीटक, परभक्षी मित्रकोळ्यांचे कल्चर. लोला सांगतात की आमच्या सल्लागाराने ७० ते ८० मित्रकीटक प्रतिचौरस मीटर असे प्रसारण सांगितले, तर परिस्थिती पाहून आम्ही ते १००-१५० संख्येपर्यंतही करतो.

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...
उन्हाचा चटका पुन्हा वाढण्याची शक्यतापुणे : मागील आठवड्यात झालेला पूर्वमोसमी वादळी...
सूर्य तळपताना छत करा दुरुस्तआठवड्यापूर्वी आलेल्या चांगल्या पावसाच्या अंदाजाने...
आयोगाचा कारभार प्रश्‍नचिन्हांकितप्रत्येक निवडणुकीची रीत न्यारी असते,...
पाणी व्यवस्थापनातून वाढविली कापसाची...आत्महत्याग्रस्त यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा (ता....
पाणी व्यवस्थापनातून नळावणे गावाची...अनेक वर्षांच्या पाणीटंचाईतून मुक्त होण्यासाठी...
डेरे यांनी उभारली अत्याधुनिक सिंचन...सातारा जिल्ह्यातील कवठे येथील अतुल डेरे यांनी...
‘आर्टिफिशियल इंटिलिजन्स’कडे आयटी...‘आर्टिफिशियल इंटिलिजन्स’ हेच येत्या काळातील...
पाणी व्यवस्थापनातून ग्रामविकासपाण्यासाठी कायम संघर्ष करीत असलेल्या कान्होळ (जि...
अवघी कारभारवाडी झाली ठिबकमयकोल्हापूर जिल्ह्यातील कारभारवाडी (ता. करवीर) येथे...
सर्वाधिक ६५० शेततळ्यांचं अजनाळेसोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला तालुका दरवर्षीच...
अल्पभूधारकांच्या आयुष्यात जलश्रीमंती बुलडाणा जिल्ह्यात जानेफळ परिसरात शासनाच्या...
सत्तावीस गटांच्या बळातून घडली किमयासंगमनेर (जि. नगर) तालुक्यातील सावरगाव तळ...
वाघाड पाणीवापर संस्थांनी शेतीतून उभारले...नाशिक जिल्ह्यात वाघाड प्रकल्पस्तरीय पाणीवापर...