agricultural success story in marathi, agrowon,gavrai,badnapur, jalna | Agrowon

बैलांसाठी गेवराईचा बाजार सर्वदूर प्रसिद्ध
संतोष मुंढे
शुक्रवार, 9 मार्च 2018

जालना जिल्ह्यात बदनापूर तालुक्‍यातील गेवराई येथील जनावरे बाजार सर्वदूर प्रसिद्ध आहेत. पूर्वी त्याचे स्वरूप केवळ आठवडी बाजारापुरते मर्यादित होते. भाजीपाला, गृहपयोगी साहित्यासोबतच विविध जातींचे बैल, गायी, म्हशी, कोंबड्या, बकऱ्या आदींचा बाजार सुरू झाला. आज मोठ्या प्रमाणात येथे विविध जातींच्या जनावरांची खरेदी-विक्री करण्याची संधी शेतकऱ्यांना मिळते. त्यातून मोठी उलाढालही घडते आहे.

जालना जिल्ह्यात बदनापूर तालुक्‍यातील गेवराई येथील जनावरे बाजार सर्वदूर प्रसिद्ध आहेत. पूर्वी त्याचे स्वरूप केवळ आठवडी बाजारापुरते मर्यादित होते. भाजीपाला, गृहपयोगी साहित्यासोबतच विविध जातींचे बैल, गायी, म्हशी, कोंबड्या, बकऱ्या आदींचा बाजार सुरू झाला. आज मोठ्या प्रमाणात येथे विविध जातींच्या जनावरांची खरेदी-विक्री करण्याची संधी शेतकऱ्यांना मिळते. त्यातून मोठी उलाढालही घडते आहे.

सन १९५२ मध्ये गेवराईला (ता. बदनापूर, जि. जालना) ग्रामपंचायत अस्तित्वात आली. या बाजाराला निजामकालीन इतिहास असल्याचे गावकरी सांगतात. दर आठवड्याच्या प्रत्येक गुरुवारी भरणारा गेवराईचा बाजार विशेषतः कोकणी, लालकंधार व त्यातही बैलांसाठी प्रसिद्ध आहे.

गेवराईच्या बाजाराचे स्वरूप

  • दहा रुपयांची प्रत्येक जनावरांसाठी पावती फाडून बाजारात प्रवेश मिळतो.
  • बाजाराचे ठिकाण- आरोग्य उपकेंद्राला लागून असलेल्या जागेत. ग्रामपंचायतीचे नियंत्रण असलेली ही जागा ग्रामपंचायतीकडून कुंपणाद्वारे संरक्षित करण्यात आली आहे.
  • चिखल होऊ नये म्हणून बाजाराच्या जागेवर मोठ्या प्रमाणात मुरूम भरण्यात आला आहे.
  • खरेदी केलेले जनावर वाहनात चढविण्यासाठी ग्रामपंचायतीच्या वतीने धक्‍के बनविण्यात आले आहेत.

जनावरांची आवक-जावक

  • एप्रिल ते जून यादरम्यान बैलांची खरेदी-विक्री मोठ्या प्रमाणात, बुलडाणा जिल्ह्यातूनही शेतकरी खरेदीसाठी येतात.
  • कमीतकमी ३० हजार ते सव्वा लाख रुपयांपर्यंतची बैलजोडी विक्रीसाठी
  • आठवड्याला व्यापाऱ्यांचेच किमान दीड ते दोन हजार बैल. त्याव्यतिरिक्‍त शेतकऱ्यांचेही बैल.

बैलाच्या बदल्यात बैल
बाजाराचे वैशिष्ट्य म्हणजे थोडी रक्‍कम देऊन शेतकऱ्यांना उधारीवर बैलजोडी मिळण्याची सोय आहे. बैलात 'बट्‌टा' असल्यास ठरल्यानुसार बैलाच्या बदल्यात बैल देण्याची संधी मिळत असल्याचे शेतकरी सांगतात. त्यामुळे पंचक्रोशीतील शेतकरी वर्षानुवर्षे या बाजाराला पसंती देतात.

उलाढाल

  • प्रति २५ हजार ते ८० हजार रुपयांपर्यंत किमती असणाऱ्या शंभर ते दीडशे ते दोनशे म्हशी. साधारण ५० म्हशींची विक्री.
  • पाचशे ते दोन हजारांपर्यंत शेळ्या. चार हजारांपासून सात हजारांपर्यंत प्रतिशेळीला दर.
  • साधारणत: दीडशे बैलजोडींची सरासरी प्रत्येक आठवड्याला तर दुपारी एक वाजेपर्यंत एक हजारावर शेळ्यांची विक्री
  • गायी साधारणत: तीस ते चाळीसपर्यंत विकल्या जातात. संख्येने शंभरापासून हजारपर्यंत मेढ्यांची प्रत्येक आठवड्याला विक्री. प्रतिसरासरी चार हजारांपर्यंत दर. किमान सहाशे कोंबड्या सरासरी दोनशेप्रमाणे विकल्या जातात.
  • झुला, घुंगर, घंटा, विळे, पोळ्याचा साज, गाडीबैलांचे जू आदींच्या विक्रीचीही दुकाने असतात. बैलांची शिंगे साळणाऱ्या व्यक्‍तीचेही चालते फिरते दुकान पाहण्यास मिळते.

शेळ्या, मेंढ्या, कोंबड्यांनाही मागणी
मराठवाड्यातील विविध भागांतून शेळ्या, मेंढ्या आणल्या जातात. गावरान, उस्मानाबादी जातींचा समावेश अधिक असतो. सकाळी साडेसात ते साडेबारा एकपर्यंत हा बाजार भरतो. गिरिराज तसेच अलीकडे अनेकांकडून मागणी असलेल्या कडकनाथ कोंबड्यांचीही काही प्रमाणात आवक होते.

प्रतिक्रिया
अनेक वर्षांपासून या बाजाराशी नाळ जुळली आहे. शेतकऱ्यांकडून विविध जातींचे बैल विकत घेऊन ती शेतकऱ्यांनाचा विकण्याचा व्यवसाय करतो.
-शहानूर पठाण, बैलाचे व्यापारी

आमच्याकडे मोठ्या प्रमाणात चाऱ्याची कायम व्यवस्था असते. अनेक वर्षांपासून गेवराईच्या बाजारातून बैलांची खरेदी करतो.
-परशराम नवपुते.
शेतकरी चिकलठाणा, जि. औरंगाबाद

या बाजारात पूर्वीपासून येतो. अनेक वर्षांपासून त्याची सर्वदूर ख्याती आहे.
-रामेश्वर ढगे, खंडू वीर
खोडेगाव, ता. जि. औरंगाबाद.
-शेख रुस्तम, भाकरवाडी, ता. बदनापूर, जि. जालना.
जनार्दन परांडे, गाढेजळगाव, जि. औरंगाबाद

बैलांच्या खरेदी-विक्रीच्या निमित्ताने अनेक बाजार गेल्या चाळीस वर्षांत फिरलो; परंतु गेवराई बाजारात
एकही तक्रार करण्याची वेळ इथल्या व्यवस्थापनाने येऊ दिलेली नाही.
-रामदास कदम
शेलू चाठा, ता. फुलंब्री, जि. औरंगाबाद.

एप्रिल ते जुलै या काळात शेतकऱ्यांची बाजारात बैल, गायी, म्हशी, कोंबड्या, बकऱ्या आदींच्या खरेदीसाठी धूम असते. ऑक्‍टोबर ते डिसेंबर शेतकरी आपल्याकडील जनावरांची विक्री करण्याला पसंती देतात. सहा महिने चांगल्या चालणाऱ्या बाजारात सहा महिने संख्या बऱ्यापैकी घटलेली असते.
-सय्यद वसी जैदी.
बाजाराचे कंत्राटदार
गेवराई बाजार, जि. जालना.

व्याप्ती वाढल्याने आधीच्या ठिकाणाहून बाजार दुसऱ्या ठिकाणी जवळपास दहा वर्षांपूर्वी हलविण्यात आला. ग्रामपंचायतीकडून स्वच्छतेच्या कामांसोबतच पाण्याची, धक्‍क्‍यांचीही व्यवस्था करण्यात आली अाहे. कंत्राटातून मिळणाऱ्या रकमेतून विकासकामे पूर्ण केली जातात.
-सुरेश लहाने-९५४५३९६८४१
ग्रामपंचायत सदस्य

पाच वर्षे सरपंच म्हणून काम पाहताना बाजाराच्या एकूणच व्यवस्थेशी जवळून संबंध आला. या बाजारात औरंगाबाद, जालना जिल्ह्यांतील शेतकरी व खरेदीदार मोठ्या प्रमाणात येतात.
-रुंजाजी होर्शीळ
माजी सरपंच, गेवराई

आमच्या गावासह आसपासच्या गावांतील वादाचे निवाडे आमच्याच गावात होत असत. आधी गुढीपाडव्याला गावात जत्राही भरायची. आता जत्रेचं स्वरूप छोटं झालयं. पणं पूर्वापार चालत आलेल्या व मोठ्या झालेल्या बाजारानं गावाचं नावही आता गेवराई बाजार असं झालं आहे.
-गणेश जोशी
प्रयोगशील युवा शेतकरी, गेवराई
 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
दहशतवादी आणि त्यांच्या पाठिराख्यांना...पांढरकवडा : आपल्या लष्कराबद्दल आपल्याला गर्व आहे...
शेतीतूनच होते औद्योगिक विकासाची पायाभरणीची नमधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या राज्यकर्त्यांनी...
कसा टळेल मानव-वन्यप्राणी संघर्ष? अलीकडे वन्यप्राण्यांकडून शेतपिकांचे होणारे नुकसान...
'मंडळात एकच छावणी'च्या निकषात बदल नगर  : दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यात...
पंधरा एकरांत उत्कृष्ठ हरभरा नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा)...
विविध प्रयोगांमधून वाढवले उत्पन्नाचे...यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या...
परभणीतील शेतकऱ्यांचे कोल्हापुरात आंदोलनकोल्हापूर ः परभणी जिल्ह्यातील नुकसानग्रस्त...
किमान विक्री मूल्यवाढीने साखर उद्योगात...कोल्हापूर : साखरेचे किमान विक्री मूल्य २९००...
जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।।जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।। पंढरीचा...
शहीद जवानांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी...तासगाव, जि. सांगली ः छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ....
दीड हजार कोटींचा दुसरा हप्ता...मुंबई  ः गेल्या वर्षी खरीप हंगामात अपुऱ्या...
राज्यात गारठा पुन्हा वाढण्याची शक्यतापुणे : उत्तरेकडून थंड वाऱ्याचे प्रवाह येऊ...
पंतप्रधान मोदी आज करणार महिला बचत...यवतमाळ ः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शनिवारी (ता...
पदव्युत्तर कृषी अभ्यासक्रमात पुढील...नागपूर ः कृषी अभ्यासक्रमात आजची परिस्थिती आणि...
दुष्काळात पीकविम्याचा आधारमुंबई ः यंदाच्या भीषण दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर...
पाकच्या मुस्क्या आवळणार; विशेष राष्ट्र...नवी दिल्ली: पुलवामा हल्ल्याच्या निषेधार्थ...
चीनमधील शेतीची विस्मयकारक प्रगतीविसाव्या शतकाच्या मध्यावर भारताला स्वातंत्र्य...
सेस, सेवाशुल्क आणि संभ्रमप्रक्रियायुक्त शेतमाल, फळे-भाजीपाला आणि शेवटी...
कृषी पथदर्शक राज्य साकारण्याची संधी :...पुणे : “शेतकऱ्यांपर्यंत आधुनिक शेती तंत्र...
डिजिटल परवान्यासाठी लढा देणार : राजू...पुणे : कृषी आयुक्तालयाच्या गुणनियंत्रण विभागाकडून...