agricultural success story in marathi, anjangaon surji dist.amravati , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

एकात्‍मिक बहुवीध शेतीतून आर्थिक सक्षमतेकडे वाटचाल
विनोद इंगोले
बुधवार, 13 जून 2018

केळी पिकातून समृद्धीची वाट चोखाळणाऱ्या अंजनगाव सुर्जी (जि. अमरावती) येथील येऊल बंधूंनी एकात्‍मिक शेतीचा मार्ग स्वीकारला आहे. लिंबू, भाडेतत्त्वावर भाजीपाला शेती, पोल्ट्री, शेळीपालन आदींच्या माध्यमातून उत्पन्नाचे स्त्रोत वाढवत आर्थिक वहिवाट प्रशस्त करण्यात यश आले आहे.
 

केळी पिकातून समृद्धीची वाट चोखाळणाऱ्या अंजनगाव सुर्जी (जि. अमरावती) येथील येऊल बंधूंनी एकात्‍मिक शेतीचा मार्ग स्वीकारला आहे. लिंबू, भाडेतत्त्वावर भाजीपाला शेती, पोल्ट्री, शेळीपालन आदींच्या माध्यमातून उत्पन्नाचे स्त्रोत वाढवत आर्थिक वहिवाट प्रशस्त करण्यात यश आले आहे.
 

अमरावती जिल्ह्यातील अंजनगावसूर्जी परिसरात कधीकाळी पानमळे मोठ्या संख्येने होते. एकूण वहितीखाली असलेल्या क्षेत्राच्या सुमारे ४० टक्‍के क्षेत्रावर या पिकाचे क्षेत्र होते. पुढे मर रोगाचा प्रादुर्भाव होऊ लागल्याने हे क्षेत्र आज २० टक्‍क्‍यांवर आले आहे. उत्पादित पानाची विक्री भुसावळमध्ये व्हायची. आजही भुसावळला येथून माल जातो. त्यासोबतच औषधी गुणधर्म असलेल्या पानपिंपरीचेही या भागात उत्पादन होते.

येऊल बंधूंची शेती

  • गावातील प्रमोद आणि शाम या येऊल बंधूंची १६ एकर शेती आहे. त्यांचे मुख्य व जुने पीक म्हणजे अडीच एकरांत असलेली केळी. तीन वर्षे झालेली सहा एकर लिंबूबागही आता व्यावसायिक उत्पन्नासाठी सज्ज होईल. साडेसात एकरांवर केळीची नवी लागवड केली जाणार अाहे.
  • अकोट (जि. अकोला) येथील नरनाळा फार्मर्स प्रोड्यूसर कंपनीच्या माध्यमातून यावर्षी अकोला व अमरावती जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांकडील केळी इराणला निर्यात करण्याचा प्रयत्न झाला.  येऊन बंधूंनीही ४५ टन केळी त्या माध्यमातून परदेशात पाठवली. या माध्यमातून देशांतर्गत बाजारभावापेक्षा दीड रुपया जास्तीचा म्हणजे साडेअकरा रुपये प्रतिकिलो दर मिळाला.
  • काही वर्षांपासून हे कुटुंब वांगी, फ्लॉवर, कोबी घ्यायचे. हिरव्या वांग्यांना नागपूर बाजारात मागणीही असायची. अलीकडील काळात सुमारे ४० एकरांवर भाडेतत्त्वावर भाजीपाला घेण्यात येतो.
  • यंदा व्यापाऱ्याला बाग देण्याऐवजी लिंबाच्या थेट विक्रीचा पर्याय ठेवला. तो फायदेशीर ठरत पहिल्यावर्षी एक लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळाले.  
  • झेंडू लागवडीत गेल्या सात वर्षांपासून सातत्य आहे. सन २०१३ मध्ये भाडेतत्त्वावरील शेतीत सुमारे १२ एकरांवर झेंडू होता. आता सुमारे दोन एकर क्षेत्र असते. गणपती, दसरा या काळात विक्रीसाठी लागवडीचे नियोजन केले जाते. नवरात्रीच्या सुमारास किलोला ५० रुपये या दराने दर बांधून घेण्यात येतो. ही फुले नजीकच्या संस्थानाला दिली जातात.  
  • विविध पिकांची लागवड पाहाता १६ एकरांवरील व्यवस्थापनासाठी तीन विहिरी आहेत.
  • संपूर्ण क्षेत्र ठिबकखाली आणले आहे.  
  • जमिनीचा पोत राखण्यासाठी शेणखताचा एकरी वीस ट्रॉलीज या दराने दर दोन वर्षांनी वापर
  • सुमारे ४० मजुरांची राहण्याची व्यवस्था केली आहे.
  • केळीचे मुख्य उत्पन्न मिळवताना अन्य आर्थिक स्त्रोतही मिळवण्यासाठी विविध पर्यायांचा वापर हेच येऊल बंधूंच्या शेतीचे सूत्र आहे.

शेळीपालन
डिसेंबर २०१७ मध्ये शेळीपालनास सुरवात केली. सिरोही, सोजत तसेच गावरान जातीच्या शेळ्या आहेत. सात महिने वयाच्या नराची प्रतिनग साडेतीन हजार ते पाचहजार रुपये दराने विक्री केली आहे. सोमवारी अंजनगाव येथे भरणाऱ्या जनावरांच्या बाजारातच विक्री करण्यावर भर असतो.

पानमळ्याचे गाव वळले केळी पिकाकडे
पानमळ्यांसोबतच अंजनगावला केळी पिकानेही ओळख दिली आहे. केळीचे क्षेत्र वाढल्याने रायपनिंग चेंबरची संख्याही सुमारे वीसपर्यंत पोचली आहे. पाणी आणि बाजारपेठेची उपलब्धता हा घटक केळी लागवड क्षेत्रावर परिणाम करणारा ठरला.

कडकनाथ कोंबडीपालन
केळी, झेंडू आदींच्या लागवडीत सातत्य राखणाऱ्या येऊल बंधूंनी यावर्षी कडकनाथ कोंबड्यांच्या संगोपनासाठी पोल्ट्रीची उभारणी केली आहे. त्यासाठी ६० बाय ४० फूटाचे शेड उभारले आहे. त्यासाठी साडेचार लाख रुपये खर्च झाला. झाबुआ (मध्य प्रदेश) येथून पहिल्या टप्प्यात एक दिवस वयाच्या एकहजार पक्षांची ७५ रुपये प्रतिनग या दराने खरेदी केली. कडकनाथच्या जोडीला गावरान कोंबड्यांचेही संगोपनदेखील केले जाणार आहे.  

संपर्क : प्रमोद येऊल, ९४२२२१३३३७,   : शाम येऊल, ९८२२२४३१६१

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
शेततळी झाली, शेती बागायती झालीसध्या राज्यातील अनेक भागांत पावसाने उघडीप दिली...
मध्यस्थविरहीत विक्री व्यवस्था उभी...अकोला येथे कार्यरत असलेल्या स्नातकोत्तर पशुवैद्यक...
अभ्यासू, प्रयोगशील युवकाची एकात्मिक,...‘बीएस्सी ॲग्री’ची पदवी, त्यानंतर सुमारे १० वर्षे...
स्वतःची विक्री व्यवस्था, मूल्यवर्धनातून...एकेकाळी भूमिहीन असलेल्या काजळी रोहिणा (जि. परभणी...
एकशेपंचवीस प्रकारच्या देशी बियाणांचा...काळा गहू, काळा हुलगा, लाल उडीद, पांढरे कारळे, साठ...
स्वादयुक्त, निर्यातक्षम आंबेमोहोर...निमझरी (जि. धुळे) येथील मच्छिंद्र, छगन आणि...
संपूर्ण स्वयंचलित नियंत्रित शेतीचे...संपूर्ण नियंत्रित पद्धतीने पिकाची वाढ करण्याच्या...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगांची जोडअमरावती शहरातील ॲड. झिया खान यांनी भविष्याची सोय...
‘बी बास्केट’ करतेय मधमाशीपालनाची जागृतीमधमाशी ही परागीकरणातील महत्त्वाचा घटक.  ...
दुग्धव्यवसायातून देगावकरांनी केला...वाशिम जिल्ह्यात देगावच्या अर्थकारणात ‘दूध’ हा...
लिंबू, सूर्यफुलाच्या सातत्यपूर्ण...सांगली जिल्ह्यातील अवर्षणग्रस्त हळ्ळी (ता. जत)...
अळिंबी उत्पादनातून शोधला रोजगारजामखेड (जि. नगर) येथील सौ. अर्चना सुनील भोगे...
ब्रिटिशकालीन कापूस बाजारपेठ झाली...ब्रिटिश काळात कापसाच्या खरेदी-विक्रीचे केंद्र...
ग्रामविकासासह सुधारीत शेतीपद्धती...औरंगाबाद जिल्ह्यातील फुलंब्री तालुक्‍यातील बोरगाव...
स्पनेच्या या शेतीत मित्रकिटकांच्या...स्पेनमधील ‘रेसीड्यू फ्री’ शेतीत मित्रकीटकांचा...
एकात्मीक उपायाद्वारे रोखले गुलाबी...राज्यात सर्वत्र कपाशी पिकात गुलाबी बोंड अळीचे...
अवर्षणग्रस्त भागात जपली फळबागांमधून...नगर जिल्ह्यातील सतत अवर्षणग्रस्त असलेल्या सैदापूर...
करवंदाच्या नऊशे झाडांची शेतीदऱ्याखोऱ्यांतून आढळणाऱ्या आणि रानमेवा म्हणून...
लॉनसाठीच्या गवताची व्यावसायिक शेतीमौजे डिग्रज (जि. सांगली) येथील शीतल आवटी या तरुण...
‘रेसिड्यू फ्री’ वजनदार मिरची, ‘प्रिसिजन...स्पेनमधील मुर्सिया प्रांतातील रंगीत ढोबळी...