agricultural success story in marathi, ashta, sangli, Maharashtra | Agrowon

पीक फेरपालट + आंतरपीक पद्धती
शामराव गावडे
शुक्रवार, 6 एप्रिल 2018

सांगली जिल्ह्यातील आष्टा येथील योगेश चौगुले या तरुणाने हळद व ऊस या पीकपद्धतीचा अवलंब करीत शेती फायदेशीर केली आहे. पीक फेरपालट व आंतरपीक पद्धती ही त्याच्या शेतीची अन्य वैशिष्ट्ये सांगता येतील. कायम सकारात्मक विचार, कष्ट करण्याची, हार न मानण्याची व पुढे जाण्याची वृत्तीच त्याला शेतीत नव्याने ऊर्जा देण्याचे काम करीत आहे.

सांगली जिल्ह्यातील आष्टा येथील योगेश चौगुले या तरुणाने हळद व ऊस या पीकपद्धतीचा अवलंब करीत शेती फायदेशीर केली आहे. पीक फेरपालट व आंतरपीक पद्धती ही त्याच्या शेतीची अन्य वैशिष्ट्ये सांगता येतील. कायम सकारात्मक विचार, कष्ट करण्याची, हार न मानण्याची व पुढे जाण्याची वृत्तीच त्याला शेतीत नव्याने ऊर्जा देण्याचे काम करीत आहे.

सांगली जिल्ह्यातील आष्टा (ता. वाळवा) येथील चौगुले कुटुंब कित्येक पिढ्यांपासून शेतीत कार्यरत आहे. कुटुंबातील तरुण पिढीचा योगेश आज शेतीचे नेतृत्व करीत आहे. बाळासाहेब चौगुले हे योगेशचे अाजोबा. त्यांना शांतिकुमार, रावसाहेब व रवींद्र ही तीन मुले. एकत्रित कुटुंबाची सोळा एकर जमीन. थोरला मुलगा शांतिकुमार यांना मदतीला घेऊन ते पारंपरिक पद्धतीने शेती करायचे. बरीचशी जमीन कोरडवाहू होती. रावसाहेब व रवींद्र साखर कारखान्यात नोकरी करतात.

शेतीतील सुरवातीच्या बाबी
}शांतिकुमार यांनी शेती करण्यासह ३० म्हशी कर्जाऊ घेऊन दुग्ध व्यवसाय सुरू केला. चाराटंचाई व अन्य कारणांमुळे व्यवसाय तोट्यात आला. हा अनुभव जमेस धरून जोखीम न घेता पारंपरिक पद्धतीनेच शेती करण्यावर भर दिला.

शेतीची सूत्रे तिसऱ्या पिढीकडे
शांतिकुमार यांचा मुलगा योगेश याला लहानपणापासून शेतीची आवड आहे. दहावीचे शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर महाविद्यालयीन शिक्षण घेत तो वडिलांना मदत करू लागला. पारंपरिकतेचा बाज बाजूला ठेवत नावीन्याचा ध्यास घेऊ लागला. शेतीची व्याख्याने, परिसंवाद यांत सामील होऊ लागला. तेथूनच व्यावहारिक पिकांची शेती त्याला उमजू लागली. त्यादृष्टीने अभ्यास सुरू झाला. त्यातून मग योगेशने वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली आपली पीकपद्धती तयार केली. ती   अशी.  

शेती- निचऱ्याची व माळरानाची

  • एप्रिल- मे हळदीची लागवड
  • त्यानंतर शेतात फेरपालट पीक ऊस

योगेश यांच्या पीकपद्धतीची ठळक वैशिष्ट्ये

  • आडसाली पिकाचा दीर्घ कालावधी टाळला जातो.
  • दोन वर्षांत ऊस व हळद ही दोन नगदी पिके हाती लागतात.
  • आंतरपिकातून खर्च कमी होतो.
  • हळदीचा बेवड चांगला असल्याने उसाला फायदा होतो. पीक फेरपालट होते.  

आंतरपीक :
हळदीत स्वीटकॉर्न १.५ टन प्रति एकरी

आंतरपिकाचा फायदा

  • घरच्या जनावरांना ओला चारा
  • स्वीट कॉर्न विक्री- दर- ५ ते ११ रुपयांपर्यंत प्रतिकिलो
  • हळदीचा उत्पादन खर्च कमी केला

अनुभव

  • सन २०१५-१६  च्या दरम्यान पहिल्याच अनुभवात दोन एकरांत सेलम हळदीची लागवड   
  • त्यात केवळ ३४ क्विंटल उत्पादन मिळाले.

सन २०१६-१७

  • या वेळी पहिल्या वर्षी झालेल्या चुका अभ्यासल्या. व्यवस्थापन सुधारले.
  • उत्पादन - १०० गुंठे- ७६ क्विंटल (वाळवलेले)

सन २०१७-१८ - यंदा
उत्पादन - ११३ गुंठे- ११७ क्विंटल  
एकरी उत्पादन खर्च- सुमारे एक लाख ३५ हजार रु.  

सांगली मार्केटमध्ये यंदा हळदीला ग्रेडनुसार मिळालेले दर (प्रतिक्विंटल)  

ग्रेड १ : २८.५ क्विं.    १३,७०० रु.
ग्रेड २ : ५७ क्विं.         ७५०० रु.
ग्रेड ३ : १५.६० क्विं.     ६४०० रु.
ग्रेड ४ : १५ क्विं.     ६१०० रु.
सोरा गड्डा :   १.३४ क्विं.       २०,५०० रु.

    
बहुतांश शेतकरी हळद निघाल्यानंतर जमिनीची मशागत करून खरिपात ऊस व अन्य पिकांसाठी तिचा वापर करतात. यात चार महिने जमीन मोकळी राहते. योगेश मात्र हळदीनंतर लगेच ऊस लागवड  करतात. यात आंतरपिकाचा मोह ते टाळतात. उसाचे एकरी ५५ ते ६० टन उत्पादन मिळते.

व्हायचे होते कृषी पदवीधर
कृषी पदवीधर व्हायचे असेच स्वप्न बाळगलेल्या योगेश यांनी बारावीनंतर अभ्यासक्रम प्रवेशासाठी प्रयत्न केले. खासगी कृषी महाविद्यालयात मोठ्या ‘डोनेशन’ची मागणी केली. ते परवडणारे नव्हते. तो नाद सोडला व कला शाखेतून पदवीधर झाले. आज त्यांचे वय केवळ २१ वर्षे आहे. मात्र शेतीतील जाण, अभ्यास वाखाणण्यासारखा आहे.

शेतीतील महत्त्वाच्या बाबी

  • रासायनिक- सेंद्रिय अशी एकात्मिक पीकपद्धती
  • बेसल डोसवर अधिक भर
  • कंद वरंब्याच्या पोटात लावण्याचा जास्तीत जास्त प्रयत्न, त्यामुळे हळदीची वाढ  चांगली होते.
  • हळद वाळवताना जमिनीवर न पसरता शेडनेटचा वापर, पर्यायाने मजूर कमी लागतात.

प्रतिक्रिया :
मागे काय झाले हा विचार सोडून देऊन पुढे काय करायचे, हाती काय आहे याचा विचार करतो. हार झाली तरी थांबायचे नाही. खूप पल्ला गाठायचा आहे. मन लावून केलं तर शेतीत सकारात्मक खूप काही आहे.
योगेश चौगुले, ८३७८८९७६७६

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
बांधावर फुलवा ‘हिरवं सोनं’ण्याचा अभाव, मजूरटंचाई, मजूर व निविष्ठांचे...
आधुनिक सेवेसोबत ग्राहकांना हवा विश्‍वास संपूर्ण जगात अग्रेसर असलेल्या आधुनिक बॅंकिंग...
'शेतकऱ्यांना दिलासा देणारे निर्णय लवकरच...नवी दिल्ली  : समस्याग्रस्त शेती क्षेत्र आणि...
नंदुरबार, धुळ्यात पपई काढणी बंदनंदुरबार  : पपईच्या दरावरून शेतकरी, व्यापारी...
...त्या दिवशी घरातलं कुणी जेवलं नायसुपे, जि. पुणे : एकच बैल होता. चितऱ्या...
किमान तापमानात वाढ होण्याची शक्यतापुणे  : राज्याच्या किमान तापमानात वाढ...
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाला जगात...पुणे - द टाइम्स हायर एज्युकेशनने जाहीर...
पीक फेरपालटीवर भर देत श्रीमंती केळीचे...कलाली (ता. अमळनेर, जि. जळगाव) येथील योगेश व मनोज...
बळिराजाच्या हाती पुन्हा ‘लोखंड्या नांगर’गणूर, जि. नाशिक : शेतमालाला मिळणारे कवडीमोल भाव,...
दराच्या प्रतीक्षेतील कांद्याला फुटले...वडेल, जि. नाशिक :  आज ना उद्या दर वाढला, की...
पोटदुखीवर कडू कंद उपयुक्त कडू कंद ही वेलवर्गीय वनस्पती असून...
शिरूर ठरले मुगासाठी हक्काची बाजारपेठपुणे जिल्ह्यात शिरूर बाजार समिती ही मुगासाठी...
तहात अडकले ‘ब्रेक्झिट’युरोपीय महासंघातून बाहेर पडायचे अथवा नाही, या...
साखरेच्या कमी दराची शिक्षा ऊस...ऊस दराच्या बाबतीत कधी नव्हे एवढी आर्थिक कोंडी या...
बायोडायनॅमिक पद्धतीने कमी काळात कंपोस्ट...बायोडायनॅमिक तंत्रज्ञान हे मूलत: भारतीय वेदांवर...
पाने कुरतडणाऱ्या मुंग्यांकडूनही होते...उष्ण कटिबंधीय जंगले हे नायट्रस ऑक्साईड या हरितगृह...
पणन सुधारणेतील दुरुस्तीला शेतकरी...मुंबई ः महाराष्ट्र कृषी उत्पन्न पणन (विकास व...
ताराराणी महोत्सवातून घडली उद्यमशीलता,...कोल्हापूर जिल्हा परिषद व पंचायत राज विभागाच्या...
कृषी निविष्ठा अनुदानासाठी ‘ऑनलाइन'ची...पुणे : राज्यात कृषी विभागाच्या योजनांमधील विविध...
'आयमा'ची होतेय मुस्कटदाबी; मोठ्या...पुणे : ट्रॅक्टर, हार्वेस्टर, रोटाव्हेटरसारख्या...