agricultural success story in marathi, ashta, sangli, Maharashtra | Agrowon

पीक फेरपालट + आंतरपीक पद्धती
शामराव गावडे
शुक्रवार, 6 एप्रिल 2018

सांगली जिल्ह्यातील आष्टा येथील योगेश चौगुले या तरुणाने हळद व ऊस या पीकपद्धतीचा अवलंब करीत शेती फायदेशीर केली आहे. पीक फेरपालट व आंतरपीक पद्धती ही त्याच्या शेतीची अन्य वैशिष्ट्ये सांगता येतील. कायम सकारात्मक विचार, कष्ट करण्याची, हार न मानण्याची व पुढे जाण्याची वृत्तीच त्याला शेतीत नव्याने ऊर्जा देण्याचे काम करीत आहे.

सांगली जिल्ह्यातील आष्टा येथील योगेश चौगुले या तरुणाने हळद व ऊस या पीकपद्धतीचा अवलंब करीत शेती फायदेशीर केली आहे. पीक फेरपालट व आंतरपीक पद्धती ही त्याच्या शेतीची अन्य वैशिष्ट्ये सांगता येतील. कायम सकारात्मक विचार, कष्ट करण्याची, हार न मानण्याची व पुढे जाण्याची वृत्तीच त्याला शेतीत नव्याने ऊर्जा देण्याचे काम करीत आहे.

सांगली जिल्ह्यातील आष्टा (ता. वाळवा) येथील चौगुले कुटुंब कित्येक पिढ्यांपासून शेतीत कार्यरत आहे. कुटुंबातील तरुण पिढीचा योगेश आज शेतीचे नेतृत्व करीत आहे. बाळासाहेब चौगुले हे योगेशचे अाजोबा. त्यांना शांतिकुमार, रावसाहेब व रवींद्र ही तीन मुले. एकत्रित कुटुंबाची सोळा एकर जमीन. थोरला मुलगा शांतिकुमार यांना मदतीला घेऊन ते पारंपरिक पद्धतीने शेती करायचे. बरीचशी जमीन कोरडवाहू होती. रावसाहेब व रवींद्र साखर कारखान्यात नोकरी करतात.

शेतीतील सुरवातीच्या बाबी
}शांतिकुमार यांनी शेती करण्यासह ३० म्हशी कर्जाऊ घेऊन दुग्ध व्यवसाय सुरू केला. चाराटंचाई व अन्य कारणांमुळे व्यवसाय तोट्यात आला. हा अनुभव जमेस धरून जोखीम न घेता पारंपरिक पद्धतीनेच शेती करण्यावर भर दिला.

शेतीची सूत्रे तिसऱ्या पिढीकडे
शांतिकुमार यांचा मुलगा योगेश याला लहानपणापासून शेतीची आवड आहे. दहावीचे शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर महाविद्यालयीन शिक्षण घेत तो वडिलांना मदत करू लागला. पारंपरिकतेचा बाज बाजूला ठेवत नावीन्याचा ध्यास घेऊ लागला. शेतीची व्याख्याने, परिसंवाद यांत सामील होऊ लागला. तेथूनच व्यावहारिक पिकांची शेती त्याला उमजू लागली. त्यादृष्टीने अभ्यास सुरू झाला. त्यातून मग योगेशने वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली आपली पीकपद्धती तयार केली. ती   अशी.  

शेती- निचऱ्याची व माळरानाची

  • एप्रिल- मे हळदीची लागवड
  • त्यानंतर शेतात फेरपालट पीक ऊस

योगेश यांच्या पीकपद्धतीची ठळक वैशिष्ट्ये

  • आडसाली पिकाचा दीर्घ कालावधी टाळला जातो.
  • दोन वर्षांत ऊस व हळद ही दोन नगदी पिके हाती लागतात.
  • आंतरपिकातून खर्च कमी होतो.
  • हळदीचा बेवड चांगला असल्याने उसाला फायदा होतो. पीक फेरपालट होते.  

आंतरपीक :
हळदीत स्वीटकॉर्न १.५ टन प्रति एकरी

आंतरपिकाचा फायदा

  • घरच्या जनावरांना ओला चारा
  • स्वीट कॉर्न विक्री- दर- ५ ते ११ रुपयांपर्यंत प्रतिकिलो
  • हळदीचा उत्पादन खर्च कमी केला

अनुभव

  • सन २०१५-१६  च्या दरम्यान पहिल्याच अनुभवात दोन एकरांत सेलम हळदीची लागवड   
  • त्यात केवळ ३४ क्विंटल उत्पादन मिळाले.

सन २०१६-१७

  • या वेळी पहिल्या वर्षी झालेल्या चुका अभ्यासल्या. व्यवस्थापन सुधारले.
  • उत्पादन - १०० गुंठे- ७६ क्विंटल (वाळवलेले)

सन २०१७-१८ - यंदा
उत्पादन - ११३ गुंठे- ११७ क्विंटल  
एकरी उत्पादन खर्च- सुमारे एक लाख ३५ हजार रु.  

सांगली मार्केटमध्ये यंदा हळदीला ग्रेडनुसार मिळालेले दर (प्रतिक्विंटल)  

ग्रेड १ : २८.५ क्विं.    १३,७०० रु.
ग्रेड २ : ५७ क्विं.         ७५०० रु.
ग्रेड ३ : १५.६० क्विं.     ६४०० रु.
ग्रेड ४ : १५ क्विं.     ६१०० रु.
सोरा गड्डा :   १.३४ क्विं.       २०,५०० रु.

    
बहुतांश शेतकरी हळद निघाल्यानंतर जमिनीची मशागत करून खरिपात ऊस व अन्य पिकांसाठी तिचा वापर करतात. यात चार महिने जमीन मोकळी राहते. योगेश मात्र हळदीनंतर लगेच ऊस लागवड  करतात. यात आंतरपिकाचा मोह ते टाळतात. उसाचे एकरी ५५ ते ६० टन उत्पादन मिळते.

व्हायचे होते कृषी पदवीधर
कृषी पदवीधर व्हायचे असेच स्वप्न बाळगलेल्या योगेश यांनी बारावीनंतर अभ्यासक्रम प्रवेशासाठी प्रयत्न केले. खासगी कृषी महाविद्यालयात मोठ्या ‘डोनेशन’ची मागणी केली. ते परवडणारे नव्हते. तो नाद सोडला व कला शाखेतून पदवीधर झाले. आज त्यांचे वय केवळ २१ वर्षे आहे. मात्र शेतीतील जाण, अभ्यास वाखाणण्यासारखा आहे.

शेतीतील महत्त्वाच्या बाबी

  • रासायनिक- सेंद्रिय अशी एकात्मिक पीकपद्धती
  • बेसल डोसवर अधिक भर
  • कंद वरंब्याच्या पोटात लावण्याचा जास्तीत जास्त प्रयत्न, त्यामुळे हळदीची वाढ  चांगली होते.
  • हळद वाळवताना जमिनीवर न पसरता शेडनेटचा वापर, पर्यायाने मजूर कमी लागतात.

प्रतिक्रिया :
मागे काय झाले हा विचार सोडून देऊन पुढे काय करायचे, हाती काय आहे याचा विचार करतो. हार झाली तरी थांबायचे नाही. खूप पल्ला गाठायचा आहे. मन लावून केलं तर शेतीत सकारात्मक खूप काही आहे.
योगेश चौगुले, ८३७८८९७६७६

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
कडवंची : ब्लोअरनिर्मिती उद्योगाची सुरवातकडवंची गावातील कृष्णा क्षीरसागर, सुनील जोशी या...
कडवंची : हमखास मजुरी देणारं गावद्राक्षबागांमुळे कडवंची गावात बारमाही रोजगार तयार...
कडवंची : अर्थकारणाला मिळाली बचत गटांची...शेती आणि ग्रामविकासामध्ये महिलांचा महत्त्वपूर्ण...
कडवंची : डाळिंबात तयार केली ओळखकडवंची हे द्राक्षाचे गाव. याच गावातील ज्ञानेश्वर...
कडवंची : रोपवाटिका अन्‌ शेळीपालनाची जोडकडवंचीमधील सखाराम येडूबा क्षीरसागर यांनी केवळ...
कडवंची : पाणंदमुक्‍त रस्त्यांची...रस्ते, पाणी आणि वीज हे शेतीविकासातील महत्त्वाचे...
कडवंची : घरापुरते दूध अन् शेणखतासाठी...द्राक्षाचे गाव असलेल्या कडवंचीमधील प्रत्येक...
कडवंची : पाणलोटाचं स्वप्न साकारकडवंची गावात जल, मृद संधारण, शेती विकासामध्ये...
कडवंची : लोकसहभाग, पाणी व्यवस्थापन हेच...कडवंची गावात द्राक्षातून समृद्धी दिसत असली तर...
‘कडवंची ग्रेप्स’ ब्रँडसाठी कृषी...कडवंची गावाला द्राक्षबागेने आर्थिक स्थैर्य आणि...
कडवंची : संघर्षातून पेललंय आव्हानकडवंचीमधील महिलांनीदेखील द्राक्ष शेतीमध्ये...
कडवंची मॉडेल : कोरडवाहूसाठी दिशादर्शक...मराठवाड्यात पावसावर आधारित कोरडवाहू शेतीला बळकट...
कडवंची : द्राक्षाच्या थेट विक्रीद्वारे...कडवंचीमधील द्राक्ष बागायतदारांनी विविध राज्यांतील...
कडवंची : पीक बदलाच्या दिशेने; पपई...विहीर, शेततळ्याच्या माध्यमातून पाणी उपलब्ध...
कडवंची : जमीन सुपीकतेसाठी बायोगॅस स्लरी कडवंचीमधील शेतकऱ्यांनी बायोगॅस संयंत्राची उभारणी...
कडवंची : बागेला मिळाली यंत्रांची जोडप्रयोगशील द्राक्ष बागायतदार सुरेश दगडू पाटील...
कडवंची : जल, मृद्संधारणातूनच रुजलं...कडवंची गावातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी खरपुडी...
कडवंची : पाणी व्यवस्थापन, नवतंत्रातून...काटेकोर पाणी आणि खतांचा वापर, पीक व्यवस्थापनात...
कडवंची : खरपुडी ‘केव्हीके’चे रोल मॉडेलकडवंची हे कृषी विज्ञान केंद्राचे पहिले दत्तक गाव...
‘वॉटर बजेट’ कडवंचीचे वैशिष्ट्यपाणलोट विकास, पीक बदल, पूरक उद्योगात मनापासून...