agricultural success story in marathi, atit dist. satara, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

अनेक वर्षांपासून जोपासलेला दर्जेदार केशर आंबा
विकास जाधव
शनिवार, 2 जून 2018

दांडगा अनुभव तयार करीत त्यात कौशल्य व नाव संपादन केले आहे. सेंद्रिय पद्धतीवर भर देत आंब्याचे उत्पादन घेतल्यास चार पैसे अधिक मिळतात, असा त्यांना विश्वास आहे. रोपवाटिका हेदेखील त्यांच्या उत्पन्नाचे महत्त्वाचे साधन आहे. व्यवसाय म्हणून त्याकडे पाहताना सामाजिक बांधिलकीतूनही रोपे भेट म्हणून देण्यातील त्यांचे दातृत्व प्रशंसनीय आहे.

दांडगा अनुभव तयार करीत त्यात कौशल्य व नाव संपादन केले आहे. सेंद्रिय पद्धतीवर भर देत आंब्याचे उत्पादन घेतल्यास चार पैसे अधिक मिळतात, असा त्यांना विश्वास आहे. रोपवाटिका हेदेखील त्यांच्या उत्पन्नाचे महत्त्वाचे साधन आहे. व्यवसाय म्हणून त्याकडे पाहताना सामाजिक बांधिलकीतूनही रोपे भेट म्हणून देण्यातील त्यांचे दातृत्व प्रशंसनीय आहे.

सातारा जिल्ह्यातील अतित येथील बाळासाहेब माधवराव चव्हाण यांनी केशर आंबा शेतीत सातारा जिल्ह्यात फळबाग क्षेत्रात वाढ होऊ लागली आहे. दुष्काळी तालुक्यात डाळिंब, द्राक्ष तर पश्चिम भागात आंबा, केळी लागवड वाढत आहे. सातारा जिल्ह्यातील अतित गावालगत उरमोडी नदी वाहते. साहजिकच येथील बहुतांशी शेती बागायत आहे. ऊस हे गावातील प्रमुख पीक आहे.

चव्हाण यांची प्रयोगशील शेती
गावातील बाळासाहेब माधव चव्हाण यांनी प्रगतिशील शेतकरी म्हणून नाव मिळवले आहे. (कै.) माधवराव चव्हाण यांचे तीन मुलांचे कुटुंब असून मोठा प्रकाश व लहान मारुती हे नोकरी करतात.  बाळासाहेब यांच्यावर शेतीची जबाबदारी आहे. बाळासाहेबांनी पदवी घेतल्यानंतर वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली शेती करण्यास सुरवात केली. कुटुंबाची सुमारे आठ एकर अाहे. बहुतांशी शेती डोंगरालगत असल्याने पाण्याचा अभाव होता. विहिरी घेत काही शेती बागायत केली. सन १९९३ मध्ये पुनर्वसित झालेल्या जांभगावच्या नजीकच्या क्षेत्रात एक हेक्टरवर कृषी विभागाच्या योजनेतून आंबा लागवड करण्याचे नियोजन केले. मुरमाड क्षेत्रात खड्डे खोदणे अवघड जात असूनही प्रयत्न यशस्वी केले. त्यात केशर आंब्याची लागवड केली.

मेहनतीने जोपासला केशर आंबा
त्या काळात आंब्याकडे उत्पादन देणारे फळपीक म्हणून कोणी फारसे पाहात नव्हते. तरीही चव्हाण यांनी धाडस केले. बागेत दोन झाडांतील अंतर अधिक असल्याने आंतरपीक म्हणून भूईमूग, गहू, शाळू, आले आदी हंगामी पिके ते घेऊ लागले. उन्हाळ्यात झाडे जगवण्यासाठी प्रसंगी डोक्यावरून पाणी आणले. साधारणपणे तीन वर्षांनी उत्पादनास सुरवात झाली. शेणखताचा व सेंद्रिय पद्धतीचा अधिक वापर असल्याने आंब्याचा आकार आणि स्वाद चांगला मिळत होता. त्यातून थेट विक्री करण्यावर भर दिला. यातून चांगली शिल्लक राहू लागल्याने उत्साह वाढत गेला. प्रत्येक वर्षी झाडाच्या वयानुसार उत्पादनात वाढ होऊ लागली. तत्कालीन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी महावीर जंगटे, विकास पाटील तसेच अन्य अधिकाऱ्यांनी बागेस वेळोवेळी भेट देत प्रयोगाची प्रसंशा केली.  

केशर आंबा शेती दृष्टिक्षेपात 

  • अडीच एकर जुनी बाग-(१९९३) त्यात प्रति गुंठा एक झाड यानुसार एकरी ४० झाडे.
  • सोळा गुंठे बाग (२०११)-गुंठ्याला सुमारे १० झाडे- सघन पद्धतीने लागवड
  • जुन्या बागेतून प्रति झाड ५०० पर्यंत तर नव्या बागेतून ५० ते १०० पर्यंत फळांचे उत्पादन.
  • आंब्याचे नफा देणारे अर्थकारण

चव्हाण सांगतात की, हेक्टरी एक हजार झाडे बसली व प्रत्येक झाड ५० फळांचे उत्पादन देऊ लागली तरी ५० हजार फळे मिळतात. प्रत्येक फळाचा दर १० रुपये मिळाला तरी पाच लाख रुपये हे पीक देऊ शकते. हाच आंबा थेट विकला व प्रति आंब्याचा दर २० रुपये धरला तर हेच उत्पन्न त्या पटीत वाढते. उसासारख्या नगदी पिकापेक्षा हे अर्थकारण निश्चित फायदेशीर होऊ शकते, असे चव्हाण सांगतात.

रोपवाटिका व्यवसाय
चव्हाण यांनी आंबा रोपवाटिकाही विकसित केली आहे. यात २५ गुंठे शेडनेट तर साडेसतरा गुंठे क्षेत्रावर पॉलिहाउस उभारणी केली आहे. यात केशर, तोतापुरी, हापूस, पायरी, दूधपेढा, आम्रपाली आदी वाणांच्या रोपांची विक्री केली जाते.

रोपांचा पुरवठा
व्यवसाय म्हणून रोपांची विक्री करताना सामाजिक बांधिलकी म्हणून मातोश्री वृद्धाश्रम तसेच सातारा भागातील काही संस्थांना रोपे भेट देण्यातही चव्हाण पुढाकार घेतात. शाळेत पहिला व दुसरा क्रमांक आलेल्या विद्यार्थ्यांना ते रोपांच्या रूपाने बक्षीस देतात. काही कार्यक्रमांमधूनही रोपे देण्यात त्यांना समाधान   मिळते.
 
अन्य पिकांची उत्तम शेती
सध्या साडेचार एकरांवर ऊस असून एकरी सरासरी ६० टन उत्पादन मिळते. आले, भुईमूग, गहू, हरभरा आदी पिकेही केली जातात. बांधावर नारळाची ३८ तसेच चिकू, लिंबू, पेरू, आवळा देखील आहे. सन २००३ मध्ये गांडूळ खत युनिट उभारले आहे.  

मार्गदर्शन, मदत
बाळासाहेब यांच्या वडिलांनी आंबा बागेसाठी विशेष परिश्रम व मार्गदर्शन केले आहे. दोन्ही बंधू देखील पाठीशी ठामपणे उभे असतात. कृषी विभागातील अधिकाऱ्यांचेही सहकार्य मिळते.  

व्यवस्थापनातील महत्त्वाच्या बाबी

  • जून महिन्यात आंब्याच्या प्रत्येक झाडास आळे करून त्यामध्ये शेणखत किंवा गांडूळखत वापरले जाते.
  • सेंद्रिय पद्धतीवर अधिक भर. गरजेनुसार रसायनांचा वापर
  •  झाडे अनेक वर्षे टिकत असल्याने दरवर्षी व्यवस्थित व्यवस्थापन ठेवल्यास खर्चावर नियंत्रण शक्य.
  • अलीकडील काळात व्यापाऱ्यांना बाग दिली जाते. यात प्रति फळ १० रुपये दर ठेवला जातो.

संपर्क : बाळासाहेब चव्हाण, ९८५०५१४६५१.

 

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
दहशतवादी आणि त्यांच्या पाठिराख्यांना...पांढरकवडा : आपल्या लष्कराबद्दल आपल्याला गर्व आहे...
शेतीतूनच होते औद्योगिक विकासाची पायाभरणीची नमधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या राज्यकर्त्यांनी...
कसा टळेल मानव-वन्यप्राणी संघर्ष? अलीकडे वन्यप्राण्यांकडून शेतपिकांचे होणारे नुकसान...
'मंडळात एकच छावणी'च्या निकषात बदल नगर  : दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यात...
पंधरा एकरांत उत्कृष्ठ हरभरा नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा)...
विविध प्रयोगांमधून वाढवले उत्पन्नाचे...यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या...
परभणीतील शेतकऱ्यांचे कोल्हापुरात आंदोलनकोल्हापूर ः परभणी जिल्ह्यातील नुकसानग्रस्त...
किमान विक्री मूल्यवाढीने साखर उद्योगात...कोल्हापूर : साखरेचे किमान विक्री मूल्य २९००...
जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।।जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।। पंढरीचा...
शहीद जवानांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी...तासगाव, जि. सांगली ः छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ....
दीड हजार कोटींचा दुसरा हप्ता...मुंबई  ः गेल्या वर्षी खरीप हंगामात अपुऱ्या...
राज्यात गारठा पुन्हा वाढण्याची शक्यतापुणे : उत्तरेकडून थंड वाऱ्याचे प्रवाह येऊ...
पंतप्रधान मोदी आज करणार महिला बचत...यवतमाळ ः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शनिवारी (ता...
पदव्युत्तर कृषी अभ्यासक्रमात पुढील...नागपूर ः कृषी अभ्यासक्रमात आजची परिस्थिती आणि...
दुष्काळात पीकविम्याचा आधारमुंबई ः यंदाच्या भीषण दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर...
पाकच्या मुस्क्या आवळणार; विशेष राष्ट्र...नवी दिल्ली: पुलवामा हल्ल्याच्या निषेधार्थ...
चीनमधील शेतीची विस्मयकारक प्रगतीविसाव्या शतकाच्या मध्यावर भारताला स्वातंत्र्य...
सेस, सेवाशुल्क आणि संभ्रमप्रक्रियायुक्त शेतमाल, फळे-भाजीपाला आणि शेवटी...
कृषी पथदर्शक राज्य साकारण्याची संधी :...पुणे : “शेतकऱ्यांपर्यंत आधुनिक शेती तंत्र...
डिजिटल परवान्यासाठी लढा देणार : राजू...पुणे : कृषी आयुक्तालयाच्या गुणनियंत्रण विभागाकडून...