agricultural success story in marathi, gadchiroli dist. gadchiroli , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

शेततळ्यातील मत्स्यपालन ठरले फायद्याचे
विनोद इंगोले
रविवार, 25 मार्च 2018

लंकेश भोयर यांची ५ हेक्‍टर शेती आहे. गडचिरोली जिल्ह्यात मुख्यत्वे भात लागवड होते. भोयरदेखील खरिपात भात पीक घेतात. धानाच्या बांधावर तूर लागवड करतात. रब्बी हंगामात हरभरा घेतात. मात्र त्यांची प्रयोगशील वृत्ती त्यांना वेगळे काहीतरी करण्यासाठी प्रवृत्त करीत होती.

लंकेश भोयर यांची ५ हेक्‍टर शेती आहे. गडचिरोली जिल्ह्यात मुख्यत्वे भात लागवड होते. भोयरदेखील खरिपात भात पीक घेतात. धानाच्या बांधावर तूर लागवड करतात. रब्बी हंगामात हरभरा घेतात. मात्र त्यांची प्रयोगशील वृत्ती त्यांना वेगळे काहीतरी करण्यासाठी प्रवृत्त करीत होती.

मत्स्यशेतीकडे वाटचाल
कृषी विभागाच्या मागेल त्याला शेततळे योजनेतून वर्ष २०१६ मध्ये त्यांनी शेततळे घेतले. शेततळ्याचे आकारमान ३० बाय ३० मीटर तसेच तीन मीटर खोल असे आहे. शेतात विहिरीच्या पाण्याने शेततळ्यातील पाण्याची पातळी कायम ठेवली जाते. शेततळ्यात त्यांनी मत्स्यपालनास सुरवात केली आहे. मात्र त्याआधी त्यांनी छत्तीसगड आणि ओरिसा राज्यात जाऊन मत्स्यव्यवसायाची माहिती घेतली.

खाद्य व्यवस्थापन
गोड्या पाण्यातील माशांना खास प्रकारचे खाद्य लागते. राजनांदगाव (छत्तीसगड) येथून ते मत्स्यखाद्य आणतात. वाहतूक खर्चासह हे खाद्य ३५ ते ३७ रुपये प्रतिकिलो या दराने पडते. दररोज सकाळ व संध्याकाळी माशांना खाद्य दिले जाते. सध्या त्यांच्याकडे जरंग (फंगस) जातीचे ११ ते १२ हजार बोटुकली मासे आहेत. प्रतिकिलो बोटुकलींसाठी प्रतिदिन पहिल्या २ ते २.५ महिन्यांपर्यंत ७ ग्रॅम, त्यानंतर पुढील ४ ते ५ महिन्यांपर्यंत ५ ग्रॅम, त्यानंतर शेवटपर्यंत ३ ग्रॅम इतके खाद्य ते देतात. सद्यस्थितीत या बोटुकलींना दीड किलो खाद्य प्रतिदिन लागते. बोटुकलीचे एक ते दीड किलो वजन होण्यासाठी सरासरी दहा महिने लागतात. या कालावधीत एका माशाला दीड किलो खाद्य लागते. त्यानुसार एका माशाच्या खाद्यावर ५५ रुपयांचा खर्च होतो. तलावातील पाणी गढूळ झाल्यास त्याचा रंग बदलतो. त्यामुळे दर महिन्याला ते पंपाच्या साहाय्याने तलावातील पाणी हवेत उडवून त्यात हवेतील प्राणवायू मिळेल असे नियोजन करतात.

माशांची उत्पादकता  
फंगस पाच हजार नग, कटला, रोहू आणि सायप्रस जातीच्या माशांचे संवर्धन ते करतात. १ किलो ते १.४ किलो असे वजन फंगस माशांचे मिळत आहे. सद्यस्थितीत आठवड्याला २ क्‍विंटल माशांची उत्पादकता मिळत आहे. त्याच्या विक्रीस सुरवात करण्यात आली. व्यापाऱ्यांना १०० रुपये किलो या घाऊक दराने माशांची विक्री करीत आहे. एक किलो माशाचे वजन असल्यास आणि तो १०० रुपयांना विकल्यास त्याच्या उत्पादनावर सरासरी ६५ ते ८५ रुपयांचा खर्च होतो आणि २० ते ३० रुपयांचा निव्वळ नफा मिळतो, असा त्यांचा अनुभव आहे. गेल्या हंगामात त्यांना २० क्‍विंटल उत्पादन झाले. त्यातून त्यांना चांगला आर्थिक नफा झाला. एरवी एवढ्या क्षेत्रावर साध्या पीक लागवडीमुळे वर्षात जास्तीत जास्त ३५-४० हजार रुपयांचे उत्पन्न मिळाले असते. त्यामुळे त्यांची प्रयोगशीलता परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी अादर्श ठरली आहे.
लंकेश यांनी अधिक प्रयोगशील वृत्ती बाळगत यंदा ओरिसा राज्यातून जयंती (रोहूमधील नवीन जात) जातीचा मासा आणला आहे. एका वर्षात त्याची दीड ते दोन किलो वाढ होते. रोहूची वाढ एका वर्षात ६०० ते ७०० ग्रॅमच वाढ होते. त्यामुळे जयंतीचे उत्पादन फायदेशीर ठरते, असे सांगितले जाते. मात्र सध्या त्यांच्या निरीक्षणात ही जात असल्याचे ते सांगतात.

संपर्क : लंकेश भोयर, ९६०४२२६२६३

इतर कृषिपूरक
जनावरांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शिअम...मांसपेशी, मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भवाढी आणि...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
थंड, ढगाळ अन् कोरड्या हवामानाची शक्यतामहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
दुधाच्या प्रकारानुसार बदलतात मानकेदुग्धजन्य पदार्थ उच्च गुणवत्तेचे व दर्जेदार...
वासरांसाठी योग्य अाहार, संगोपन पद्धतीवासराचा जन्म झाल्यानंतर त्याचा श्‍वासोच्छ्वास...
शेतीला दिली मधमाशीपालनाची जोडपरिसरातील पीकपद्धतीवर आधारित पूरक उद्योगाची जोड...
रोपवाटिका उद्योगात उत्तम संधीकोणत्याही पिकाचे किमान दीड ते दोन महिने आधी...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
पशूसल्लासध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
उष्ण वातावरणात सांभाळा जनावरांनाअचानक वाढणाऱ्या उष्णतेमुळे जनावरांची अधिक काळजी...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
रेशीम कीटकांवर दिसतोय उझी माशीचा...सध्याच्या काळात पुणे, सातारा, लातूर, सोलापूर,...
दुधाळ जनावरांतील खुरांच्या आजाराचे...खुरांची योग्य काळजी व अचूक व्यवस्थापन यांमुळे...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
जनावरांसाठी पशुखाद्यापासून पोषक फीड...उत्पादन, उत्पादनकाळ, गाभणकाळ या बाबींचा विचार...
पोटफुगीपासून वाचवा जनावरांनाहिरव्या चाऱ्याचे अतिप्रमाणात सेवन केल्यामुळे...
वासरांमधील संसर्गजन्य अतिसारवासरांमधील अतिसार हा अनेक रोगांशी संबंधित आजाराची...