agricultural success story in marathi, pandharpur tal. pandharpur dist. solapur, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

शेंगालाडू व्यवसायातून नीशाताईंना मिळाले बळ
सुदर्शन सुतार
रविवार, 25 फेब्रुवारी 2018

पंढरपुरात एकादशी तसेच अन्य दिवशी येणाऱ्या भाविकांकडून उपवासाचा पदार्थ म्हणून शेंगालाडू, राजगिरा लाडू तसेच ड्रायफ्रूट लाडूला चांगली मागणी असते, हे लक्षात घेऊन पंढरपूर (जि. सोलापूर) येथील सौ. नीशाताई धुमाळ यांनी लघुउद्योग सुरू केला. उत्पादनाचे वेगळेपण जपण्यासाठी "विठ्ठल-रुक्‍मिणी'' हा ब्रॅंड तयार केला. या ब्रॅंडमुळे बाजारपेठेत त्यांची स्वतंत्र ओळख तयार झाली आहे.

पंढरपुरात एकादशी तसेच अन्य दिवशी येणाऱ्या भाविकांकडून उपवासाचा पदार्थ म्हणून शेंगालाडू, राजगिरा लाडू तसेच ड्रायफ्रूट लाडूला चांगली मागणी असते, हे लक्षात घेऊन पंढरपूर (जि. सोलापूर) येथील सौ. नीशाताई धुमाळ यांनी लघुउद्योग सुरू केला. उत्पादनाचे वेगळेपण जपण्यासाठी "विठ्ठल-रुक्‍मिणी'' हा ब्रॅंड तयार केला. या ब्रॅंडमुळे बाजारपेठेत त्यांची स्वतंत्र ओळख तयार झाली आहे.

पंढरपुरात एकादशी तसेच अन्य दिवशी येणाऱ्या भाविकांकडून उपवासाचा पदार्थ म्हणून शेंगालाडूची मागणी असते. हे लक्षात घेऊन पंढरपुरातील शिवरत्ननगरमध्ये राहणाऱ्या सौ. नीशाताई शशिकांत धुमाळ यांनी घरगुती स्तरावर शेंगालाडू निर्मितीचा व्यवसाय सुरू केला. नीशाताईंचे पती शशिकांत यांचा रिक्षाच्या स्पेअरपार्ट विक्रीचा छोटासा व्यवसाय आहे.
नीशाताई या दहावीपर्यंत शिकल्या आहेत. पहिल्यापासून त्यांना स्वतःचा छोटासा प्रक्रिया व्यवसाय असावा, असे वाटत होते, पण नेमके काय करायचे हे सुचत नव्हतं. पंढरपूर ही वारकऱ्यांसाठी दक्षिण काशी. इथे रोज लाखो भाविकांची ये-जा सुरू असते, भाविकांच्या सोयीच्या दृष्टिने एखादा व्यवसाय करावा, असं नीशाताईंना सुचलं. मग त्यातूनच उपवासासाठी मागणी होणारा शेंगालाडू व राजगिरालाडू या पदार्थाकडे त्या वळल्या. साधारण २०१४ मध्ये पहिल्यांदा त्यांनी या व्यवसायाची सुरवात केली. पतींनीही त्यांना पाठिंबा दिला. पहिल्यांदा त्यांनी ३० किलो शेंगालाडू तयार केले. पण अवघ्या दोनच दिवसात ते संपले. अर्थातच ही ग्राहकांनी दिलेली पोचपावती होती. त्यानंतर त्यांचा आत्मविश्‍वास चांगलाच वाढला. लाडूला असलेली विशिष्ट चव ग्राहकांच्या पसंतीला उतरली होती. मग  बघता बघता लाडूची विक्री वाढत गेली. आज महिन्याकाठी दोनशे किलो शेंगालाडूची विक्री होते. गुणवत्तेमुळे लाडूंना मागणी वाढली असल्याने त्यांनी मागे वळून पाहिलेच नाही. आज पतीसह दोन्ही मुली आणि मुलगा असं सगळं कुटुंब लाडू निर्मितीत हातभार लावते.

कडक भाकरी, गावरान मसाल्यांनाही पसंती
शेंगालाडू निर्मिती हा नीशाताईंचा मुख्य व्यवसाय असला, तरी अलीकडे त्यांनी बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन शेंगा पोळी, कडक भाकरी आणि गावरान मसाले तयार करण्यास सुरवात केली. ग्राहकांच्या मागणीनुसार पालक भाकरी, थालीपीठ, बेसण कापण्या त्या करून देतात. पदार्थांच्या चवदरापणामुळे त्यांच्या पदार्थांना चांगली मागणी आहे. पंढरपुरासह परिसरातूनही छोट्या-मोठ्या व्यावसायिकाकडून त्यांच्या पदार्थांना मागणी वाढली आहे. विशेषतः गावरान काळे तिखट, कोल्हापुरी मसाल्यास परिसरातील ग्राहकांकडून सातत्याने मागणी असते.

उत्पादनांची वाढली उलाढाल
शेंगालाडूंची ४५ ग्रॅम, २५० ग्रॅम, ५०० ग्रॅम या पॅकिंगमध्ये विक्री केली जाते. शेंगालाडू १०० रुपये आणि ड्रायफ्रूट शेंगालाडू १२० रुपये किलो, कोल्हापुरी मसाले ४०० रुपये किलो, गावरान काळे तिखट २०० रुपये किलो, थालीपीठ, शेंगापोळी प्रत्येकी १० रुपये, बेसण कापण्या ४० रुपये पाव किलो प्रमाणे विक्री केली जाते. याचबरोबरीने त्या सोयालाडू शंभर रुपये पाव किलोप्रमाणे विकला जातो. दरमहा सर्वाधिक शेंगालाडू सुमारे दोनशे किलोपर्यंत विकला जातो. महिन्याकाठी सर्वसाधारणपणे ४० ते ४५ हजारांची उलाढाल होते. त्यातून खर्च वजा जाता वीस हजार रुपये इतका नफा नीशाताईंना मिळतो.

मेक इन इंडियात कौतुकाची थाप
केंद्र व राज्य शासनाने लघुउद्योगाला प्रोत्साहन देण्याच्या हेतूने मुंबईत दोन वर्षांपूर्वी आयोजित मेक इन इंडिया या कार्यक्रमात सादरीकरणासाठी जिल्हा उद्योग केंद्रामार्फत जिल्ह्यातील दहा लघुउद्योजकांना पाठविण्यात आले होते. त्यात सौ. नीशाताई धुमाळ यांचा समावेश होता. या कार्यक्रमातील मान्यवरांकडून त्यांना प्रक्रिया उद्योगातील प्रगतीबद्दल कौतुकाची थाप मिळाली.

कृषी विज्ञान केंद्र, रुरल डेव्हलपमेंटची मदत
सोलापुरातील कृषी विज्ञान केंद्राच्या गृहविज्ञान विभागाच्या सौ. अनिता शेळके, मंगळवेढ्यातील महाराष्ट्र टेक्‍निकल एज्युकेशन ॲण्ड रुरल डेव्हलपमेंट सोसायटीचे दत्तात्रय खडतरे, कविता खडतरे यांनी नीशाताईंना मदत केली. बॅंक कर्जापासून ते व्यवसायातील छोट्या-मोठ्या बाबी त्यांच्याकडून नीशाताईंना शिकायला मिळाल्या. जिल्हा उद्योग केंद्राच्या मार्फत बॅंक ऑफ महाराष्ट्रकडून त्यांनी अडीच लाखांचे कर्ज घेतले आणि वेळेत त्याची परतफेड केली. बचत गटांना निशिगंधा सहकारी बॅंकेनेही कर्ज दिले आहे.

दहा बचत गटांची उभारणी
नीशाताईंनी आपल्या प्रक्रिया उद्योगाची वाढ केली. त्याचबरोबरीने आपल्याबरोबर अन्य महिलांनाही रोजगार मिळावा, यासाठी २०१६ मध्ये यशस्विनी महिला गृहउद्योग ही संस्था सुरू केली. याचबरोबरीने शिवरत्ननगर परिसरात नालंदा महिला सामाजिक व आर्थिक विकास संर्स्थेतर्गत महिला बचत गटाचे जाळे तयार केले. यातून दहा बचत गट तयार झाले. बचत गटासाठी राणी क्षीरसागर, आशा शिर्के, उमा डोंबे, मोहिनी थिटे, प्रज्ञा निकम यांची मदत झाली. आज हे बचत गट शेंग, जवस, कारळा चटणी बनवितात. एक बचत गट दुग्ध व्यवसाय करतो. दूध विक्रीच्या बरोबरीने खवा निर्मितीवर गटाने भर दिला आहे. एक बचत गट ग्राहकांच्या मागणीनुसार शाकाहारी, मांसाहारी जेवण बनवून देतो. व्यवसायाच्या दृष्टिने हे गट एकमेकांना पूरक ठरले आहेत.
 

फोटो गॅलरी

इतर कृषी प्रक्रिया
सीताफळापासून नेक्टर, स्कॅश, अारटीएससीताफळ हे अनेक अावश्‍यक पोषक घटकांचा स्राेत अाहे...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सोयाबीन प्रक्रिया उद्योगाची ‘साधना’लातूर जिल्ह्यातील मुरूड येथे राहणाऱ्या साधना...
चांगल्या अारोग्यासाठी ः प्रोबायोटिक्स...प्रोबायोटिक्‍स म्हणजे सजीव सूक्ष्मजीव. सुमारे एक...
प्रोबायोटिक कुल्फीकुल्फी हा गोठवलेला थंड आइस्क्रीमचा प्रकार...
टोमॅटो मूल्यवर्धनातून वाढवा फायदाबाजार जास्त प्रमाणात टोमॅटोची अावक झाल्यामुळे...
दर्जेदार उत्पादनासाठी फ्रिज ड्रायिंगरूढ झालेल्या यांत्रिक ड्रायर्सच्या तुलनेत फ्रिज...
विविध हंगामी फळांपासून बनवा जॅमहंगामानुसार विविध प्रकारची फळे उपलब्ध होतात....
प्रक्रिया उद्योगात नारळाला मागणीनारळाचा प्रत्येक भागाचा उपयोग प्रक्रिया...
मावा मलई निर्मितीतून मिळविले आर्थिक...जळगाव शहरामधील पिंप्राळा परिसरातील देवकाबाई...
अाैषधी गुणधर्मांनीयुक्त अाल्याचे लोणचे...आले हे स्वयंपाकात सूप, बिस्किटे आणि वड्यांच्या...
रोजगार शोधार्थ गाव सोडलेले निवृत्ती...शेतीतून शाश्‍वत उत्पन्नाची हमी नसल्यामुळे कोकर्डा...
शेतमाल प्रक्रियेसाठी सोपी यंत्रेभारतीय कृषी संशोधन परिषदेची ‘सिफेट’ ही अत्यंत...
प्रक्रियेपूर्वी तपासा दुधाची गुणवत्तादूध काढल्यानंतर दूध संकलन केंद्र, दूध शीतकरण...
प्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त यंत्रेप्रक्रिया उद्योगामध्ये विविध यंत्रांची आवश्यकता...
पाैष्टिक गुणवत्तेचे सोया दूधसोयाबीनमध्ये ४० टक्के प्रथिने, २० टक्के तेल व...
सोलर टनेल ड्रायरबाबत माहिती...सोलर टनेल ड्रायरमध्ये सफेद मुसळी, पान पिंपरी, हळद...
अर्जुन लागवडीसाठी निवडा दर्जेदार रोपेअर्जुन हा वृक्ष वनशेतीसाठी उत्तम आहे. अर्जुन...
मसाला प्रक्रिया उद्योगात अाहेत संधीमसाले व त्यावर आधारित प्रक्रियायुक्त पदार्थांना...
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...