agricultural success story in marathi, vidul dist. yavatmal , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

हळदीला साथ रेशीम शेतीची
विनोद इंगोले
मंगळवार, 27 मार्च 2018

शेतीचे अर्थकारण नेहमीच फायद्यात ठेवण्यासाठी हळदीची शेती बिचेवार यांना कायमच भावली. पण हळदीला गेल्या चार वर्षांपासून रेशीम शेतीची साथ दिल्याने उत्पन्नात उल्लेखनीय वाढ करणे त्यांना शक्य झाले आहे.

हळद हे विडूळ (ता. उमरखेड, यवतमाळ) येथील बिचेवार कुटुंबीयांचे पारंपरिक पीक आहे. शेतीचे अर्थकारण नेहमीच फायद्यात ठेवण्यासाठी हळदीची शेती त्यांना कायमच भावली. पण हळदीला गेल्या चार वर्षांपासून रेशीम शेतीची साथ दिल्याने उत्पन्नात उल्लेखनीय वाढ करणे त्यांना शक्य झाले आहे. हळद, कापूस, सोयाबीनच्या पट्ट्यात रेशीम शेतीचा मार्ग त्यांनी परिसरातील शेतकऱ्यांना दाखवला आहे.

विडूळ (ता. उमरखेड, यवतमाळ) येथील प्रभाकर बिचेवार यांची सुमारे १८ एकर शेती आहे. हळद हे त्यांचे पारंपरिक पीक आहे. शिवाय दोन एकर कापूस, सहा एकर सोयाबीन, हरभरा आदी पिके आहेत. दोन एकरांतील उसाचा खोडवा तुटून गेल्यानंतर आता टरबूज (कलिंगड) लागवड केली आहे. विहीर तसेच शेततळ्याच्या माध्यमातून संरक्षित सिंचनाची सोय केली आहे.

एकत्रित कुटुंबाचा आदर्श
बिचेवार परिवारात सात जणांचा समावेश आहे. सध्या प्रभाकर व मुलगा महेश्वर हे शेतीची जबाबदारी सांभाळतात. भावंडांपैकी दोघे जण स्पर्धा परीक्षेची तयारी करीत आहेत. एका भावाचे कृषी सेवा केंद्र आणि हार्डवेअरचा व्यवसाय आहे.

रेशीम शेतीतून वेगळी वाट
वडूळपासून जवळच्या अंतरावर असलेल्या ढाणकी येथील विठ्ठल वाघमारे हे रेशीम शेतीसाठी परिसरात प्रसिद्ध आहेत. महेश्‍वर यांनाही त्यांच्या या शेतीविषयी उत्सुकता होती. त्यांनी वाघमारे यांची भेट घेत या शेतीत आपल्यालाही रस असल्याचे सांगितले. जिल्हा रेशीम कार्यालयाला भेट दिली. येथील वरिष्ठ तांत्रिक सहाय्यक मुकुंद नरवाडे यांनी अनेक शंकांचे निरसन केले. त्यानंतर चुलत भाऊ सिद्धेश्‍वर यांच्यासह महेश्वर यांनी रेशीम शेतीस सुरवात केली.   

महेश्वर यांची फायदेशीर शेती
हळद + रेशीम
हळद

  • उत्पादन : एकरी ३० ते ३२ क्विं. (वाळवून)
  • दर : ७,००० रु. प्रति क्विंटल
  • खर्च वजा जाता समाधानकारक उत्पन्न     हाती येते.
  • विदर्भात तापमान अधिक असल्याने एप्रिल-मे महिन्यात रेशीम व्यवसाय बंद ठेवण्यात येतो.
  • सुरवातीच्या काळात २०० रुपयांना १०० अंडीपूंज खरेदी करण्यात आले. या माध्यमातून ८४ किलो रेशीम कोषांचे उत्पादन झाले. त्यांची २५० रुपये प्रति किलो दराने सिकंदराबाद (आंध्र प्रदेश) येथील बाजारात विक्री केली गेली.
  • गुंतवणूक : सुमारे दोन लाख रुपये. त्यासाठी सेंट्रल बॅंक ऑफ इंडियाचे कर्ज घेतले.

अशी शोधली बाजारपेठ
सिकंदराबाद येथील रेशीम कोष बाजाराविषयी माहिती अनुभवी शेतकऱ्यांकडून मिळाली. दोन वर्षे तिथे विक्री केल्यानंतर आता रामनगर (कर्नाटक) येथील बाजारात विक्री केली जाते.

रामनगर येथे कोषांना मिळणारा दर
४०० ते ५०० रु.
प्रति किलो

एकत्रित मार्केटिंग
गावात महेश्‍वर आणि चुलतभाऊ सिद्धेश्‍वर असे दोघेच सुरवातीला रेशीम शेती करायचे. यंदाच्या वर्षी गावपरिसरातील सुमारे १५ जणांनी रेशीम शेतीसाठी नोंद केली आहे. जिल्ह्यातील जवळच्या भागातील अन्य आठ ते नऊ रेशीम उत्पादक एकत्र येऊन रामनगरला गाडी करून जातात. सर्वांचा एकत्रित माल असल्याने ते परवडत असल्याचे महेश्वर सांगतात.

शेतावर कार्यशाळा
उमरखेड ते ढाणकी मार्गावर महेश्‍वर यांची शेती असल्याने कृषी विभाग तसेच रेशीम विभागाच्या वतीने येथे नियमित कार्यशाळा भरतात. रेशीम जिल्हा विकास अधिकारी चौगुले, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी नवनाथ कोळपकर यांनी त्यामध्ये उपस्थिती दर्शविली आहे. जे जे आपणासी ठावे ते ते इतरांशी सांगावे.. शहाणे करुनी सोडावे सकल जन याच संत विचारांचा वारसा जपत महेश्‍वर यांनी रेशीम शेतीच्या प्रसाराचे काम सुरू ठेवले आहे.

 

रेशीम शेतीतील अनुभव : ४ वर्षे              

तुतीचे क्षेत्र     २ एकर                  

रेशीम शेड   ५० बाय २० फूट
वर्षातील बॅचेस  ६   
    
(प्रति १०० अंडीपूंजांपासून कोष उत्पादन )  ८५  किलो                        
२०० ते २५०  अंडीपूंजांची प्रति बॅच (पाला उपलब्धीनुसार)   

संपर्क : महेश्‍वर बिचेवार, ९४०४५२६७२५
 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
शेतकऱ्यांच्या विधवांचे २१ला मुंबईत...मुंबई : देशभरात विविध शेतकऱ्यांचे मोर्चे...
बा सरकार, प्रश्न जगण्याचा आहे!‘‘ज रा कुठे दुष्काळ पडला, गारपीट झाली,  पूर...
विना `सहकार` नाही उद्धारग्रामीण आणि शहरी भागांचा संतुलित विकास साधत...
राज्यातील धरणांमध्ये ५५ टक्के पाणीसाठापुणे   : राज्यात पाणीटंचाईची तीव्रता वाढू...
महाबळेश्र्वरमध्ये ३५०० एकरांवर...सातारा  ः महाबळेश्वरसह वाई, जावली, कोरेगाव...
दुष्काळात तीन श्रेणींत कामांचे नियोजन...पुणे : राज्यात आलेल्या दुष्काळात मदतीचा...
ओडिशात भाडोत्री ट्रॅक्टर योजनेस प्रारंभभुवनेश्‍वर ः राज्यातील शेतकऱ्यांना अद्ययावत...
सोयाबीन वधारण्याची चिन्हेपुणे: राज्यात सध्या सोयाबीनचे दर गडगडले असले...
राज्याच्या दक्षिण भागात पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात थंडी वाढण्यास सुरुवात झाली आहे....
कापूस खरेदीला आजपासून प्रारंभनागपूर : पणन महासंघाव्दारे कापूस खरेदीला आजपासून...
चारा लागवडीसाठी शासकीय जमिनी देणारमुंबई : राज्यावरील दुष्काळाचे संकट लक्षात...
दुष्काळात २५ एकरांत शेवगा, रंगबिरंगी...मुंबई येथील ‘कोचिंग क्लास’चा व्यवसाय असलेले तपन...
प्रतिकूलतेतून प्रगती घडवत आले पिकात...वांगी (जि. सांगली) येथील एडके कुटुंबाने अत्यंत...
दूध का दूध... देशातील दूध न दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये ६८ टक्के...
पीककर्ज वितरणातील दोष व्हावे दूर पूर्वी जेमतेम तग धरून चालणाऱ्या शेती व्यवसायाने...
पाऊस बरा, मात्र दीर्घ खंड अन् कीडरोगाने...जिल्ह्यात सरासरीच्या जवळपास पाऊस पडला खरा; मात्र...
अन्न प्रक्रिया प्रकल्पांसाठी...औरंगाबाद : शेती उत्पादनात आघाडीवर असलेल्या आपल्या...
मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्रात थंडी वाढलीपुणे ः गेल्या दोन ते तीन दिवसांपासून थंडीने...
साखर कारखान्यांनी सह-उत्पादनांवर सक्षम...मुंबई  ः देशांतर्गत साखर उद्योग संकटात आहे....
राज्यात ९१ कारखान्यांची धुराडी पेटली;...पुणे : राज्यात चालू गाळप हंगामात आतापर्यंत ९१...