agricultural success story in marathi,nagargaon dist.pune, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

`ब्रॅँडनेम’ने गूळ, काकवीची विक्री
संदीप नवले
शनिवार, 10 फेब्रुवारी 2018

नागरगाव (ता. शिरूर, जि. पुणे) येथील भरत नलगे यांनी बाजारपेठेची गरज ओळखून रसायनविरहित गूळ आणि काकवी उत्पादनाला सुरवात केली. चांगल्या गुणवत्तेमुळे ग्राहक थेट गुऱ्हाळावरूनच गुळाची खरेदी करतात. बाजारपेठेत स्वतःच्या उत्पादनाचे वेगळेपण जपण्यासाठी नलगे यांनी ‘चैतन्य गूळ` हा ब्रॅंड तयार केला. शेतमाल विक्रीसाठीही ब्रॅंडचा फायदा होत आहे.

नागरगाव (ता. शिरूर, जि. पुणे) येथील भरत नलगे यांनी बाजारपेठेची गरज ओळखून रसायनविरहित गूळ आणि काकवी उत्पादनाला सुरवात केली. चांगल्या गुणवत्तेमुळे ग्राहक थेट गुऱ्हाळावरूनच गुळाची खरेदी करतात. बाजारपेठेत स्वतःच्या उत्पादनाचे वेगळेपण जपण्यासाठी नलगे यांनी ‘चैतन्य गूळ` हा ब्रॅंड तयार केला. शेतमाल विक्रीसाठीही ब्रॅंडचा फायदा होत आहे.

शिरूर (जि. पुणे) तालुक्याच्या दक्षिणेकडील सातारा-शिरूर रस्त्यावर नागरगाव साधारणपणे चार ते पाच हजार लोकसंख्येचे गाव. भीमा नदीकाठी असलेले हे गाव ऊस बागायतीसाठी प्रसिद्ध आहे. गेल्या काही वर्षापासून येथील शेतकरी नवनवीन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून  उसाचे चांगले उत्पादन घेतात. याच गावातील कांतिलाल किसन नलगे हे प्रयोगशील शेतकरी. कुटुंबाच्या साथीने त्यांनी ऊस शेती आणि गुऱ्हाळाचे चांगले नियोजन ठेवले आहे.
नलगे कुटुंबीयांची एकूण सहा एकर शेती. पूर्वी या क्षेत्रामध्ये भाजीपाला, केळी, गहू, चवळी, टरबूज आणि दोन एकर क्षेत्रावर उसाची लागवड असायची. नलगे १९९९ च्या अगोदर ऊस आणि इतर पिकांसाठी रासायनिक खतांचा जास्तीत जास्त वापर करत होते. मात्र जमिनीची ढासळणारी प्रत लक्षात घेऊन त्यांनी सुपीकता जपण्यासाठी नैसर्गिक शेती पद्धतीने ऊस व्यवस्थापन सुरू केले. हळूहळू जमिनीची सुपीकता सुधारू लागली, ऊस व्यवस्थापनाचा खर्च कमी होऊ लागला. परिसरातील शेतकरी नलगे यांच्याकडे पीक व्यवस्थापनाची माहिती घेण्यासाठी येऊ लागले. कांतिलाल नलगे यांना लक्ष्मण आणि भरत ही दोन मुले. दोघेही सुशिक्षित आहेत. लक्ष्मण एका कंपनीत नोकरी करतात. गरजेनुसार शेती नियोजनात मदत करतात. भरत हे पूर्ण वेळ शेती व्यवस्थापन बघतात.

पट्टा पद्धतीने ऊस लागवड :
जमिनीची सुपीकता जपणे आणि निविष्ठांवरील खर्च कमी करण्यासाठी भरत नलगे यांनी नैसर्गिक शेती पद्धतीने ऊस पिकाचे व्यवस्थापन सुरू केले. याबाबत ते म्हणाले की, सन १९९९ पासून नैसर्गिक पद्धतीने सहा एकरांवर नियोजन करीत आहे. जमिनीची सुपीकता जपण्यासाठी जास्तीत जास्त प्रमाणात जीवामृत, शेणखताचा वापर सुरू केला. ऊस लागवड करताना आठ फूट आणि दहा फूट पद्धतीचा पट्टा ठेवतो. तीन एकरांवर लागण आणि तीन एकर खोडवा पीक असते. खोडव्याची आठ पिके घेतो. को-८६०३२ जातीची लागवड जुलैमध्ये करतो. मधील पट्ट्यामध्ये चवळी, मेथी, कांदा या पिकांची लागवड असते. खोडवा पिकात पाचटाचे आच्छादन करतो. तसेच काही पट्ट्यांत चवळी, मेथीची लागवड असते. खोडवा काढणीनंतर चवळी, कांदा पिकांची फेरपालट म्हणून लागवड करतो.
उसाला दर पंधरा दिवसांनी पाटपाण्यासोबत जीवामृत दिले जाते. जीवामृत, पाचट आच्छादन आणि पीक फेरपालटीच्या पिकांमुळे जमिनीतील सेंद्रिय घटकांमुळे सुपीकता वाढली आहे. पूर्वी एकरी ४० टन ऊस उत्पादन मिळायचे. आता साठ टनांपर्यंत उत्पादन गेले आहे. खोडव्याचे एकरी पन्नास टन उत्पादन मिळते. कांदा आणि चवळीच्या आंतरपिकातून ऊस पिकाचा व्यवस्थापन खर्च काही प्रमाणात निघतो. कांद्याची बाजारपेठेत विक्री केली जाते. चवळी बियाणे म्हणून परिसरातील शेतकऱ्यांना विकली जाते. साखर कारखान्याला ऊस देण्यापेक्षा बाजारपेठेत रसायनविरहित गुळाची मागणी लक्षात घेऊन गुऱ्हाळ सुरू केले. गुऱ्हाळातून आर्थिक नफा वाढला आहे.

गुऱ्हाळ नियोजन

  • रसायनविरहित गूळ निर्मितीला २०१२ मध्ये सुरवात. शेताजवळ गुऱ्हाळाची उभारणी.
  • गूळ उत्पादनासाठी सहा एकरांवर ऊस लागवडीचे नियोजन. उसाचे नैसर्गिक शेती पद्धतीने व्यवस्थापन. रासायनिक खतांचा वापर नाही.
  • डिसेंबर-जानेवारीमध्ये गुऱ्हाळ सुरू राहते. गूळ निर्मितीमध्ये घरातील सर्व सदस्यांचा सहभाग.

गूळ निर्मिती प्रक्रिया

  • एका काहिल : सव्वा टन उसापासून ६०० लिटर रस निर्मिती. रस काहिलीत योग्य तापमानास उकळला जातो.
  • रसातील मळी काढण्यासाठी कोणतेही रसायन न वापरता भेंडी झाडाचा चोथा किंवा रसाचा वापर.
  • एका काहिलीपासून १५० किलो गूळ निर्मिती.
  • एका हंगामात १२० टन उसाचे गाळप.  सरासरी १० टन गूळ आणि २ टन काकवीची निर्मिती.
  • गुळाची अर्धा आणि एक किलोची ढेप, पाऊचमध्ये काकवीचे पॅकिंग.

चैतन्य गूळ` ब्रॅंडने विक्री

  • सातारा-शिरूर रस्त्यावर शेताच्या जवळ स्टॉल उभारून ‘चैतन्य गूळ` या ब्रॅँडने ग्राहकांना थेट विक्री.
  • सुरवातीला ग्राहकांचा प्रतिसाद कमी, परंतु हळूहळू गुळाची गुणवत्ता, चव, स्वच्छता आदी गोष्टींमुळे ग्राहकांकडून जागेवर खरेदी.
  • गुऱ्हाळावर सर्व गूळ, काकवी संपते. पुणे येथील  एका मॉलमध्ये गूळ, काकवीची विक्री.
  • दरवर्षी दहा टन गूळ आणि दोन टन काकवीची विक्री. गुळाची जागेवर प्रति किलो १०० रुपये, उर्वरित ठिकाणी १२० रुपये दराने विक्री. ७५० ग्रॅम काकवीचे पाऊच १०० रुपये.
  • ऊस पीक व्यवस्थापन, गुऱ्हाळाचा खर्च वजा जाता वर्षाला चार लाखांचा नफा.

संपर्क : भरत नलगे, ९४०५८३८९५१

 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
बाजारात टंचाईमुळे ‘पांढऱ्या सोन्या'च्या...जळगाव ः देशात कापसाची सर्वाधिक सुमारे ४० लाख हेक्...
दिवसा वीजपुरवठ्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात...मुंबई : मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप...
विजयादशमीनिमित्त फुलांना मागणी वाढलीपुणे ः गुरुवारी (ता. १८) साजऱ्या हाेणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात पावसाची...पुणे: राज्याच्या कमाल तापमानात चढ-उतार सुरू...
मराठवाड्यात यंदा शेतकऱ्यांचे...औरंगाबाद : कमी पाऊस आणि मोठा खंड यामुळे...
ऊर्जा विभागाच्या योजनांचा शेतकऱ्यांना...मुंबई  : ऊर्जा विभागाने लोकहिताच्या व...
राज्यात २७ लाख हेक्टरवर होणार ज्वारी...पुणे : केंद्र सरकारच्या नव्या धोरणाप्रमाणे...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...
दुष्काळ, मजूरटंचाई समस्येवर सीताफळ,...अौरंगाबाद जिल्ह्यातील कुंभेफळ येथील श्रीराम शेळके...
कडधान्य कवडीमोल दरात व्यापाऱ्यांच्या...जळगाव : कडधान्याचा हंगाम येऊन एक महिना झाला;...
सकाळी गारठा, तर दुपारी चटकापुणे : राज्यात कमाल तापमान पस्तीशीपार गेले...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत...नांदेड ः जमिनीत पुरेशा प्रमाणात ओलावा नसल्यामुळे...
भारतात ३६५ लाख गाठी कापूस होणारमुंबई ः भारतात मागील वर्षीच्या तुलनेत यंदा कापूस...
मुग, उडीद विक्रीत शेतकऱ्यांना ३३०...पुणे ः शासनाची हमीभावाने खरेदीसाठी नोंदणीच सुरू...
खरिपात उत्पादनात घट; हमी दरही मिळेनाऔरंगाबाद : खरिपातील प्रमुख पिकांपैकी मूग, उडीद...
सरकारला दुष्काळचे गांभीर्य ः चंद्रकांत...नगर: राज्यात साधारण दोनशे तालुक्यांत दुष्काळसदृश...
नर्सरी मॅन ऑफ वरुड- जावेद खान अमरावती जिल्‍ह्यातील वरुड मोर्शी या प्रसिद्ध...
दुष्काळातही विस्तारला देशी गोवंश व्यवसायकायम दुष्काळी खानापूर तालुक्यातील अडसरवाडी (जि....
नांदेड, हिंगोली, परभणीतील बारा...नांदेड   ः दुष्काळ व्यवस्थापन संहितेनुसार...