Agriculture, Integrated management of snails | Agrowon

शेंबी, शंखी गोगलगायींचे एकात्मिक व्यवस्थापन
डॉ. संजय पाटील
बुधवार, 23 ऑगस्ट 2017

ढगाळ हवामान व रिमझिम पावसामुळे उन्हाळ्यात सुप्तावस्थेत गेलेल्या गोगलगायी जागृत अवस्थेत येऊन पिकांवर प्रादुर्भाव करीत आहेत.

जून अखेर ते जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात झालेल्या पावसाने काही भागांत पेरण्यासुद्धा पूर्ण झाल्या. त्यानंतर दुसऱ्या व तिसऱ्या आठवड्यात उघडीप झाली. ढगाळ हवामान व रिमझिम पावसामुळे उन्हाळ्यात सुप्तावस्थेत गेलेल्या गोगलगायी जागृत अवस्थेत येऊन पिकांवर प्रादुर्भाव करीत आहेत. असा गोगलगायींचा प्रादुर्भाव नाशिक, पुणे, नगर, लातूर जिल्ह्यातील भाजीपाला, सोयाबीन, भुईमूग यासारख्या पिकांमध्ये दिसून येत आहे. 

नुकसानीचा प्रकार ः

  •     बाल्यावस्था व प्रौढावस्था पिकास हानिकारक आहे. गोगलगायी भाजीपाला व इतर पिकांच्या रोपांची खोड कुरडतात, रोपे कोलमडतात.
  •     वाढीच्या अवस्थेतील पिकांची पाने कुरतडून खातात. गोगलगायी बांधाच्या कडेने नुकसान सुरू करतात. 
  •     गोगलगायी मुख्यतः दिवसा लपून बसतात. रात्री पिकाला नुकसान पोचवितात. प्रतिकूल हवामानात सुप्तावस्थेत राहतात. 
  •     गोगलगायीला दोन्ही लिंग असल्याने प्रत्येक गोगलगाय प्रजननक्षम असते. त्यामुळे प्रादुर्भाव वेगाने वाढण्यास मदत होते.
  •     अन्य वेळी कुजलेला पालापाचोळा, इतर टाकाऊ पदार्थांवर उपजिविका करतात.

शेंबी, शंखी गोगलगायीचे एकात्मिक व्यवस्थापन ः

  •     शेताचे बांध स्वच्छ ठेवावे, त्यामुळे गोगलगायींना लपण्यास जागा राहणार नाही.
  •     प्रादुर्भाव असलेल्या क्षेत्रात (विशेषतः द्राक्षबागेमध्ये खोडाशेजारी) आच्छादन करण्याचे टाळावे.
  •     सायंकाळी किंवा सूर्योदयापूर्वी शेतातील गोगलगायी गोळा करून साबणाच्या पाण्यात बुडवून माराव्यात.
  •     शेतामध्ये किंवा बागेमध्ये ७ ते ८ मीटर अंतरावर विविध ठिकाणी वाळलेल्या गवताचे किंवा भाजीपाला पिकाच्या अवशेषाचे ढीग  ठेवावेत.गोगलगायी दिवसा त्या ठिकाणी आश्रयाला जातात. सूर्यास्तापूर्वी त्याखाली गोळा झालेल्या गोगलगायी व त्यांची अंडी गोळा करून नष्ट करावी.
  •     शेत किंवा बागेच्या सभोवती बांधापासून आत तंबाखू भुकटीचा ५ सें.मी. रुंदीचा पट्टा गोगलगायींना शेतात जाण्यास प्रतिबंध म्हणून व नियंत्रणासाठी टाकावा.
  •     कीडनाशकांचे विषारी आमिष तयार करताना ५० किलो गव्हाचा भुसा/ कोंडा अधिक २५ ग्रॅम यीस्ट एकत्र करून गुळाच्या द्रावणात (२०० ग्रॅम गूळ अधिक १० लिटर पाणी) १२ ते १५ तास भिजवावे. त्यामध्ये मेटाल्डिहाईड (२.५ टक्के) ५०  ग्रॅम मिसळावे.  हे आमिष शेतामध्ये ढिगाच्या स्वरुपात किंवा बांधाच्या कडेने पट्टा स्वरुपात टाकावे.
  • टीप ः विषारी आमिष बनविण्यापूर्वी कीटकनाशक हाताळताना चेहरा, डोळे, किंवा शरीराचे संरक्षण करण्यासाठी संरक्षक पोशाख, हातमोजे, चष्मा आदींचा वापर करावा.

 : डॉ. संजय पाटील,७५८८०३६४४८
(कृषी संशोधन केंद्र, निफाड, जि. नाशिक)

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
उपाय आहेत, इच्छाशक्ती हवी ! पुणे : राज्यात दुधाच्या गडगडलेल्या दरामुळे...
किफायतशीर दुग्ध व्यवसायासाठी...आपण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर दूध उत्पादनात अग्रेसर...
शालेय पोषण आहार, अंगणवाडीत दूध पुरवा :...राज्यात सध्या दूध दराचा प्रश्‍न चव्हाट्यावर आहे....
दूधधंदा मोडून पडल्यास शेतीतील समस्या...शेतकऱ्यांना वस्तुस्थिती न सांगता त्यांच्या...
दूधदर प्रश्‍नी हवी ठोस उपाययोजना : संघदूध भुकटीला मागणीला नसल्याने अतिरिक्त दूध बाजारात...
दूधकोंडी फोडण्यासाठी शासनाचे सर्वतोपरी...दूध उत्पादक शेतकरी दर मिळत नसल्याने अडचणीत आले...
उत्पादकता, गुणवत्ता सुधारणे आवश्‍यकपुणे : भारत दूध उत्पादनात जगात आघाडीवर असला तरी...
दूध उत्पादकांना २८ रुपये दर देणे शक्य...सरकारने जाहीर केलेल्या दरापेक्षा लिटरमागे दररोज...
दूध भुकटीसंदर्भात मुख्यमंत्र्यांनी...देशात दुधाचा ओघ वाढ आहे. इतरवेळी जेवढी मागणी...
दुग्ध व्यवसाय टिकण्यासाठी शाश्वत दर...पुणे ः महत्त्वाचा शेतीपूरक व्यवसाय म्हणून दूध...
दूध पावडर उत्पादनाबाबत सरकार गाफीलपुणे  : राज्यातील दूध उत्पादक शेतकऱ्यांचे...
राज्यात ३० लाख लिटर दूध अतिरिक्तमंचर, जि. पुणे : राज्यात दररोज दोन कोटी वीस लाख...
राज्यात बुधवारपर्यंत कोरडे हवामानपुणे : राज्याच्या तापमानात चढ-उतार होत असून, मध्य...
शक्तिपरीक्षेआधीच येडियुरप्पांची माघार नवी दिल्ली : बी. एस. येडियुरप्पा यांनी बहुमाताचा...
दूध उत्पादकांसाठी ९५:५ फॉर्म्यूला करावा...वाढलेले पशुखाद्याचे दर आणि वैरणीची अडचण अशा...
दूध दराच्या प्रश्नावर संघर्षाचा बिगुललाखगंगा, जि. औरंगाबाद : फुकट दूधवाटप केल्यानंतर...
येडियुरप्पांची आज अग्निपरिक्षानवी दिल्ली  : कर्नाटकात सत्ता स्थापन...
पिकांच्या अवशेषांपासूनही बनणार इथेनॉलनवी दिल्ली ः देशात मोठ्या प्रमाणात होणारी...
निवृत्त शिक्षक झाला प्रयोगशील शेतीतील...वडगाव निंबाळकर (ता. बारामती, जि. पुणे) येथील...
मॉन्सूननिर्मितीसाठी पोषक वातावरणपुणे : समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या वाढलेल्या...