Agriculture, Integrated management of snails | Agrowon

शेंबी, शंखी गोगलगायींचे एकात्मिक व्यवस्थापन
डॉ. संजय पाटील
बुधवार, 23 ऑगस्ट 2017

ढगाळ हवामान व रिमझिम पावसामुळे उन्हाळ्यात सुप्तावस्थेत गेलेल्या गोगलगायी जागृत अवस्थेत येऊन पिकांवर प्रादुर्भाव करीत आहेत.

जून अखेर ते जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात झालेल्या पावसाने काही भागांत पेरण्यासुद्धा पूर्ण झाल्या. त्यानंतर दुसऱ्या व तिसऱ्या आठवड्यात उघडीप झाली. ढगाळ हवामान व रिमझिम पावसामुळे उन्हाळ्यात सुप्तावस्थेत गेलेल्या गोगलगायी जागृत अवस्थेत येऊन पिकांवर प्रादुर्भाव करीत आहेत. असा गोगलगायींचा प्रादुर्भाव नाशिक, पुणे, नगर, लातूर जिल्ह्यातील भाजीपाला, सोयाबीन, भुईमूग यासारख्या पिकांमध्ये दिसून येत आहे. 

नुकसानीचा प्रकार ः

  •     बाल्यावस्था व प्रौढावस्था पिकास हानिकारक आहे. गोगलगायी भाजीपाला व इतर पिकांच्या रोपांची खोड कुरडतात, रोपे कोलमडतात.
  •     वाढीच्या अवस्थेतील पिकांची पाने कुरतडून खातात. गोगलगायी बांधाच्या कडेने नुकसान सुरू करतात. 
  •     गोगलगायी मुख्यतः दिवसा लपून बसतात. रात्री पिकाला नुकसान पोचवितात. प्रतिकूल हवामानात सुप्तावस्थेत राहतात. 
  •     गोगलगायीला दोन्ही लिंग असल्याने प्रत्येक गोगलगाय प्रजननक्षम असते. त्यामुळे प्रादुर्भाव वेगाने वाढण्यास मदत होते.
  •     अन्य वेळी कुजलेला पालापाचोळा, इतर टाकाऊ पदार्थांवर उपजिविका करतात.

शेंबी, शंखी गोगलगायीचे एकात्मिक व्यवस्थापन ः

  •     शेताचे बांध स्वच्छ ठेवावे, त्यामुळे गोगलगायींना लपण्यास जागा राहणार नाही.
  •     प्रादुर्भाव असलेल्या क्षेत्रात (विशेषतः द्राक्षबागेमध्ये खोडाशेजारी) आच्छादन करण्याचे टाळावे.
  •     सायंकाळी किंवा सूर्योदयापूर्वी शेतातील गोगलगायी गोळा करून साबणाच्या पाण्यात बुडवून माराव्यात.
  •     शेतामध्ये किंवा बागेमध्ये ७ ते ८ मीटर अंतरावर विविध ठिकाणी वाळलेल्या गवताचे किंवा भाजीपाला पिकाच्या अवशेषाचे ढीग  ठेवावेत.गोगलगायी दिवसा त्या ठिकाणी आश्रयाला जातात. सूर्यास्तापूर्वी त्याखाली गोळा झालेल्या गोगलगायी व त्यांची अंडी गोळा करून नष्ट करावी.
  •     शेत किंवा बागेच्या सभोवती बांधापासून आत तंबाखू भुकटीचा ५ सें.मी. रुंदीचा पट्टा गोगलगायींना शेतात जाण्यास प्रतिबंध म्हणून व नियंत्रणासाठी टाकावा.
  •     कीडनाशकांचे विषारी आमिष तयार करताना ५० किलो गव्हाचा भुसा/ कोंडा अधिक २५ ग्रॅम यीस्ट एकत्र करून गुळाच्या द्रावणात (२०० ग्रॅम गूळ अधिक १० लिटर पाणी) १२ ते १५ तास भिजवावे. त्यामध्ये मेटाल्डिहाईड (२.५ टक्के) ५०  ग्रॅम मिसळावे.  हे आमिष शेतामध्ये ढिगाच्या स्वरुपात किंवा बांधाच्या कडेने पट्टा स्वरुपात टाकावे.
  • टीप ः विषारी आमिष बनविण्यापूर्वी कीटकनाशक हाताळताना चेहरा, डोळे, किंवा शरीराचे संरक्षण करण्यासाठी संरक्षक पोशाख, हातमोजे, चष्मा आदींचा वापर करावा.

 : डॉ. संजय पाटील,७५८८०३६४४८
(कृषी संशोधन केंद्र, निफाड, जि. नाशिक)

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
वासंतीकरणाच्या प्रक्रियेतील तापमानाचे...वसंताच्या आगमनामुळे प्रत्येक वनस्पती किंवा...
मराठवाड्यात ‘रेशीम’ला रिक्त पदांचे...औरंगाबाद ः राज्याला रेशीम उद्योगात उदयोन्मुख...
खानदेशात पपई लागवडीत होणार निम्म्याने...जळगाव : खानदेशात आगाप पपई लागवडीला सुरवात झाली...
रशियाला द्राक्ष निर्यातीत ‘क्लिअरिंग’चा...नाशिक : भारतीय द्राक्षाचा रशिया मोठा आयातदार आहे...
वादळी पाऊस, गारपिटीचा तडाखापुणे ः अकोला जिल्ह्यातील देवरी (ता. अकोट),...
लाल वादळ मुंबईकडे झेपावलेनाशिक : गेल्या वर्षभरापासून आश्‍वासन देऊनही...
शेतकरी प्रतिनिधींची ऊस दर नियंत्रण मंडळ...पुणे: ऊसदर नियंत्रण मंडळाच्या बैठकीत शेतकरी...
जलसंधारण विभागाच्या आकृतिबंधास मान्यतामुंबई: नागपूर व पुणे येथे अपर आयुक्त तथा मुख्य...
नाणार भूसंपादनाची अधिसूचना रद्द करणारः...मुंबई: नाणार येथील प्रस्तावित ग्रीन रिफायनरी...
सुपीक जमीन, नियोजनातून वाढविली...हणमंतवडिये (ता. कडेगाव, जि. सांगली) येथील राहुल...
शेडनेट, रेशीमशेती, भाजीपाला लागवडीतून...विडूळ (ता. उमरखेड, जि. यवतमाळ) येथील सदानंद...
नाशिकच्या धरणांत अवघा ४५ टक्के जलसाठानाशिक : यंदा कमी झालेल्या पावसामुळे धरणातील...
शेतीसह शिक्षणाबाबतही जागरूक सावखेडाखुर्दसावखेडा खुर्द (ता. जि. जळगाव) या बागायती...
वाहतूक शुल्कासाठी प्रमाणपत्राची अट नको...पुणे : निर्यातीचा कोटा पूर्ण करणाऱ्या साखर...
राष्ट्रीय जल पुरस्कारांत महाराष्ट्र...मुंबई : राज्यातील जलयुक्त शिवार अभियानमध्ये...
बांबू उद्योगात भारताला स्वयंपूर्ण...मुंबई: कागद, कागदाचा लगदा, वस्त्र या विविध...
लाँग मार्च पोलिसांनी रोखला; आज कूच...नाशिक: मागील वर्षी मार्च महिन्यात अखिल भारतीय...
चटका वाढल्याने उन्हाळ्याची चाहूलपुणे : राज्यातील थंडी कमी होऊन उन्हाचा चटका...
निविष्ठांबाबत शासन कठोर: चंद्रकांत...पुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांना खते, बियाणे,...
हमीभावाने कापूस खरेदीत केंद्राचा हात...जळगाव ः कापूस बाजारात हवी तशी तेजी नसल्याचे...