agriculture news in marathi, 15 thousand villages below Paisewari for Kharif in Maharashtra | Agrowon

खरिपात १५ हजार गावांत पैसेवारी कमी
मारुती कंदले
सोमवार, 5 मार्च 2018

मुंबई : खरीप २०१७ मध्ये राज्यातील तब्बल चौदा हजार ६७९ गावांमधील पिकांची आणेवारी ५० पैशांपेक्षा कमी आढळून आली आहे. मात्र, केंद्र सरकारच्या सुधारित दुष्काळी ‘मॅन्युअल’नुसार पीक पैसेवारीचा निकष कालबाह्य ठरविण्यात आल्याने या गावांमधील शेतकऱ्यांना केंद्र-राज्य शासनाची कोणतीही थेट आर्थिक मदत मिळणार नाही. या ठिकाणी दुष्काळसदृश उपाययोजना राबविण्याच्या विचारात राज्य सरकार आहे. यासंदर्भातील प्रस्ताव मदत आणि पुनर्वसन विभागाने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या मान्यतेसाठी पाठवला असल्याचे खात्रीशीर सूत्रांकडून समजले.

मुंबई : खरीप २०१७ मध्ये राज्यातील तब्बल चौदा हजार ६७९ गावांमधील पिकांची आणेवारी ५० पैशांपेक्षा कमी आढळून आली आहे. मात्र, केंद्र सरकारच्या सुधारित दुष्काळी ‘मॅन्युअल’नुसार पीक पैसेवारीचा निकष कालबाह्य ठरविण्यात आल्याने या गावांमधील शेतकऱ्यांना केंद्र-राज्य शासनाची कोणतीही थेट आर्थिक मदत मिळणार नाही. या ठिकाणी दुष्काळसदृश उपाययोजना राबविण्याच्या विचारात राज्य सरकार आहे. यासंदर्भातील प्रस्ताव मदत आणि पुनर्वसन विभागाने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या मान्यतेसाठी पाठवला असल्याचे खात्रीशीर सूत्रांकडून समजले.

केंद्राच्या निर्देशानुसार राज्यात दुष्काळ जाहीर करण्याच्या प्रचलित पद्धतीत सुधारणा करण्यात आली आहे. त्यानुसार दुष्काळी परिस्थितीवर देखरेख ठेवण्यासाठी प्रामुख्याने पावसाचे प्रमाण, वनस्पती निर्देशांक, मृद आर्द्रता, जलविषयक निर्देशांक आणि पीक पाहणी या गोष्टी विचारात घ्याव्यात अशा सूचना आहेत. पावसाचे मोजमाप, लागवडीखालील क्षेत्र, तालुकानिहाय भूजल पातळी, चाऱ्याची उपलब्धता, पिण्याच्या पाण्याची टंचाई, रोजगाराची वाढती मागणी किंवा स्थलांतर या गोष्टीही विचारात घेतल्या जात आहेत. तीव्रतेनुसार गंभीर दुष्काळ, मध्यम दुष्काळ आणि सामान्य स्थिती असे दुष्काळाचे वर्गीकरण केले जात आहे. गंभीर स्वरूपाचा दुष्काळ असेल तरच केंद्र सरकारकडून एनडीआरआफमधून मदत जाहीर केली जाणार आहे. मात्र, हे निकष खूपच जाचक आणि त्यावरुन किती जरी भीषण दुष्काळी स्थिती निर्माण झाली तरी राज्यात दुष्काळ जाहीर करता येणार नाही, अशी स्थिती आहे. त्यामुळे यावर्षीच्या पावसाळ्यात मधल्या काळात पावसाचा मोठा खंड होता.

मराठवाड्यासह कायम दुष्काळी पट्ट्यात तब्बल ४५ दिवसांहून अधिक काळ पावसाने दडी मारली. राज्यात असे सुमारे सव्वाशे तालुके होते. तरीही गोंदियातील फक्त तीनच तालुक्यात मध्यम दुष्काळ जाहीर करण्यात आला. यापूर्वी राज्यात दुष्काळ जाहीर करताना पिकांची पैसेवारी विचारात घेतली जात होती. पाऊस कमी झाल्याने उत्पादकता घटलेल्या राज्यातील चौदा हजार ६७९ गावांमधील पिकांची पैसेवारी ५० पैशांपेक्षा कमी आढळून आली आहे. नव्या पद्धतीत पैसेवारी विचारात घेतली जात नसल्याने या गावांना नुकसान भरपाईच्या स्वरूपात शासनाच्या कोणत्याही थेट आर्थिक सवलतींचा लाभ मिळणार नाही. मात्र, या ठिकाणच्या लोकप्रतिनिधींकडून मतदार संघातील शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी राज्य सरकारवर दबाव येत आहे. नागपूरच्या हिवाळी अधिवेशनात भाजपचे माजी मंत्री एकनाथ खडसे यांनी यावरून राज्य सरकारला घरचा आहेर दिला होता. राज्य सरकारचा कारभार, शेतकरी कर्जमाफी यावरून शेतकऱ्यांमध्ये तीव्र नाराजी आहे. त्यामुळे दुधाची तहान ताकावर या म्हणीनुसार थेट आर्थिक मदतीऐवजी उपाययोजना राबविण्याचा सरकारचा विचार आहे. त्यामुळे संबंधित गावांत दुष्काळसदृश उपाययोजना राबविण्याचा निर्णय लवकरच अपेक्षित आहे.

या उपाययोजना राबविणार -
१) जमीन महसुलात सूट २) सहकारी कर्जाचे पुनर्गठण ३) शेतीशी निगडित कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती ४) कृषी पंपाच्या चालू वीजबिलात ३३.५ टक्के सूट ५) शालेय, महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात माफी ६) रोहयोअंतर्गत कामाच्या निकषात काही प्रमाणात शिथिलता ७) आवश्यक तेथे पिण्याचे पाणी पुरवण्यासाठी टँकर्सचा वापर ८) शेती पंपाची वीज जोडणी खंडित न करणे.

विभागनिहाय कमी पैसेवारीची गावे -
अमरावती - ६,५२४, औरंगाबाद - ३,५७७, नागपूर - ३,२७५, नाशिक - १,००२, पुणे - ३०१. 

इतर अॅग्रो विशेष
कोल्हापुरी गुळाचा गोडवा यंदा वाढणारकोल्हापूर : यंदाच्या पावसाळ्यात गुजरात,...
कमी दरांवरून जिनर्सचा ‘सीसीआय’च्या...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
होय, आम्ही बदलू शेतीचे चित्र... ‘शाळेत सुरू असलेल्या कृषी शिक्षण अभ्यासक्रमातून...
‘पंदेकृवि’च्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाचा...अकोला :  डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ...
शेतीपासून जितके दूर जाल तितके दुःख...पुणे : शेतीशी जोडलेली माणसं ही निसर्ग आणि मानवी...
नाबार्डच्या व्याजदरातच जिल्हा बँकांना...मुंबई : राज्य बँकेला नाबार्डकडून मिळणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...पुणे : कोकण अाणि पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
अकोला, बुलडाणा जिल्ह्यांत कोरडवाहू...अकोला : अकोला आणि बुलडाणा जिल्ह्यात कोरडवाहू...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
‘सीसीआय’च्या खरेदीला दिवाळीत मुहूर्तमुंबई : देशातील महत्त्वाच्या कापूस उत्पादक...
सिंचन योजनांचे अर्थसाह्य महामंडळाच्या...मुंबई : पंतप्रधान कृषी सिंचन योजनेतील...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
बाजारात टंचाईमुळे ‘पांढऱ्या सोन्या'च्या...जळगाव ः देशात कापसाची सर्वाधिक सुमारे ४० लाख हेक्...
दिवसा वीजपुरवठ्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात...मुंबई : मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप...
विजयादशमीनिमित्त फुलांना मागणी वाढलीपुणे ः गुरुवारी (ता. १८) साजऱ्या हाेणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात पावसाची...पुणे: राज्याच्या कमाल तापमानात चढ-उतार सुरू...
मराठवाड्यात यंदा शेतकऱ्यांचे...औरंगाबाद : कमी पाऊस आणि मोठा खंड यामुळे...
ऊर्जा विभागाच्या योजनांचा शेतकऱ्यांना...मुंबई  : ऊर्जा विभागाने लोकहिताच्या व...
राज्यात २७ लाख हेक्टरवर होणार ज्वारी...पुणे : केंद्र सरकारच्या नव्या धोरणाप्रमाणे...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...