agriculture news in Marathi, 26 lac deep boar wells in India, Maharashtra | Agrowon

जमिनीच्या पोटात २६ लाख बोअरवेल !
वृत्तसेवा
सोमवार, 25 डिसेंबर 2017

नवी दिल्ली ः देशात बोअरवेलच्या प्रमाणात दिवसेंदिवस वाढ होत असून, जमिनीच्या पोटात खोलपर्यंत बोअर टाकण्याची स्पर्धाच जणू सुरू झाली आहे. अलीकडेच केंद्रीय पाणीसाठे मंत्रालयाने केलेल्या पाचव्या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना केली. या गणनेनुसार देशात २००६-०७ ते २०१३-१४ या काळात बोअरवेलच्या संख्येत ११ लाखांनी वाढ झाली आहे. या काळात देशात एकूण बोअरवेलची संख्या १४.६ लाखांवरून २६ लाखांवर गेली आहे आणि ही संख्या चिंताजनक आहे, अशी माहिती या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना अहवालातून पुढे आली आहे.

नवी दिल्ली ः देशात बोअरवेलच्या प्रमाणात दिवसेंदिवस वाढ होत असून, जमिनीच्या पोटात खोलपर्यंत बोअर टाकण्याची स्पर्धाच जणू सुरू झाली आहे. अलीकडेच केंद्रीय पाणीसाठे मंत्रालयाने केलेल्या पाचव्या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना केली. या गणनेनुसार देशात २००६-०७ ते २०१३-१४ या काळात बोअरवेलच्या संख्येत ११ लाखांनी वाढ झाली आहे. या काळात देशात एकूण बोअरवेलची संख्या १४.६ लाखांवरून २६ लाखांवर गेली आहे आणि ही संख्या चिंताजनक आहे, अशी माहिती या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना अहवालातून पुढे आली आहे.

देशात सतत पडणारा दुष्काळ आणि अनियमित पडणारा पाऊस यामुळे पाणीटंचाईची भीषणता मागील काही वर्षांपासून जाणवत आहे. जमिनीतील पाण्याची पातळी खोल गेल्याने शेतकरी आता बोअरवेल मोठ्या प्रमाणात घेत आहेत. बोअरवेलच्या व्याख्येनुसार ७० मीटरपेक्षा अधीक खोल बोअर या अतिखोल समजल्या जातात. 

‘‘एकूण बोअरवेलपैकी ३८.६ टक्के या इतर मागास वर्गातील शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या आहेत, तर ६.७ टक्के अनुसूचित जाती आणि ४.५ टक्के या अनुसूचित जमातीतील शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या आहेत. ९६.६ टक्के बोअरवेल या विजेवर चालतात, तर ३.३ टक्के डिझेलवर चालतात. बऱ्याच बोअरवेलचे पूर्ण क्षमतेने सिंचन होत नाही. या सर्व बोअरवेलपैकी ८० टक्के वापरात आहेत, तर २० टक्के बोअरवेल या कमी पाण्यामुळे कमी वापरात किंवा बंद आहेत,’’ अशी माहिती अहवालातून मिळाली. 

या राज्यात जास्त बोअरवेल
या अतिखोल बोअरवेलची संख्या जास्त करून पंजाब, राजस्थान, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, तमिळनाडू, हरियाना, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र आणि कर्नाटक या राज्यामंध्ये आहे. या राज्यांमध्ये बोअरवेलच्या माध्यमातून १२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आले आहे. या बोअरवेलपैकी ४० टक्के बोअर या ७०-९० मीटर खोल आहेत. २६ टक्के बोअरवेल या ९० ते ११० मीटर खोल आहेत. 

१२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली
देशातील ६६१ जिल्ह्यांमध्ये एकूण २६ लाख बोअरवेलच्या माध्यमातून १२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आले आहे. १९८७ मध्ये १ लाख असणाऱ्या बोअरवेलच्या संख्या २०१३-१४ मध्ये बोअरवेलची २६ लाख झाली. एकूण बोअरवेलपैकी ९८.५ टक्के या खासगी मालकीच्या आहे. ८१ टक्के या शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या तर १९ टक्के या शेतकरी गटाच्या मालकीच्या आहेत. तब्बल ५० टक्के या सीमांत आणि लहान शेतकऱ्यांच्या आहेत, अशी माहिती अहवालातून पुढे आली. 

वर्षनिहाय बोअरवेलची संख्या (लाखांत)

  १९८७   १
  २०००-१   ५
  २००६-०७   १४.५
  २०१३-१४   २६

इतर अॅग्रो विशेष
अवजार उद्योगाला अर्थसंकल्पात प्रोत्साहन...अवजार क्षेत्राबाबत अनेक महिन्यांपासून शासन...
दुग्ध व्यवसायासाठी हवा स्वतंत्र निधीगेल्या वर्षभरात दूध व्यवसाय मोठ्या संकटाला तोंड...
‘पोल्ट्री’च्या वाढीसाठी हवे ठोस सरकारी...दुष्काळी भागातील कोरडवाहू शेतकऱ्यांना उद्योजकतेची...
पीकसंरक्षणातील खर्च कमी करायला हवायवतवाळ जिल्ह्यात कीडनाशक विषबाधेची जी गंभीर घटना...
राज्याचाही पिकांना दीडपट हमीभाव?मुंबई : आगामी निवडणुका डोळ्यासमोर ठेवून राज्यातील...
केवळ विदर्भातच थंडीपुणे : हवेतील आर्द्रता कमी होऊ लागली आहे....
शेतीमाल मूल्यसाखळी मजबुतीसाठी ठोस धोरण...शेतीमालाचे उत्पादन, काढणीपश्चात तंत्रज्ञान आणि...
पारंपरिक उत्साहात शिवजयंती साजरीपुणे : संपूर्ण महाराष्ट्रासह देश-विदेशात अनेक...
माजी आमदार जयंत ससाणे यांचे निधन नगर  :  कॉंगेसचे जिल्हाध्यक्ष माजी...
मराठवाड्याच्या तहानेवर इस्रायली उपाय!७००-८०० मि.मी पाऊस पडणाऱ्या मराठवाड्यात...
जगणे सुसह्य करण्यासाठी जागे व्हाअखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन शेती,...
‘महामेष’ योजना ३४ जिल्ह्यांत राबविणार...औरंगाबाद : राजे यशवंतराव होळकर महामेष योजना...
शेतीतील यांत्रिकीकरणासाठी हवे शासनाचे...अकोला ः अाजच्या बदलत्या काळात शेती पद्धतीत...
मध्य प्रदेशात गारपीटग्रस्तांना हेक्टरी...नवी दिल्ली ः मध्य प्रदेश राज्यात नुकत्याच...
गारपीटग्रस्तांना भरीव मदतीचा प्रस्ताव...नागपूर ः गारपीटग्रस्तांना सरकारकडून जाहीर करण्यात...
शेतकरी कंपन्यांच्या धान्य खरेदीबाबत...पुणे : हमीभावाने धान्य खरेदीत शेतकरी उत्पादक...
महसूल मंडळातील सरासरी उत्पादकतेनुसार...परभणी : केंद्र शासनाच्या किंमत समर्थन...
गारपीटग्रस्त क्षेत्र तीन लाख हेक्टरमुंबई : राज्यात गेल्या आठवड्यात झालेल्या...
राजधानी दिल्लीत शेती क्षेत्रावर आज...नवी दिल्ली : देशाला नवे कृषी धोरण देण्यासाठी...
‘कापूस ते कापड’पासून आता ‘पिकणे ते...नाशिक : राज्यातील कापसावर प्रक्रिया होऊन...