agriculture news in Marathi, 26 lac deep boar wells in India, Maharashtra | Agrowon

जमिनीच्या पोटात २६ लाख बोअरवेल !
वृत्तसेवा
सोमवार, 25 डिसेंबर 2017

नवी दिल्ली ः देशात बोअरवेलच्या प्रमाणात दिवसेंदिवस वाढ होत असून, जमिनीच्या पोटात खोलपर्यंत बोअर टाकण्याची स्पर्धाच जणू सुरू झाली आहे. अलीकडेच केंद्रीय पाणीसाठे मंत्रालयाने केलेल्या पाचव्या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना केली. या गणनेनुसार देशात २००६-०७ ते २०१३-१४ या काळात बोअरवेलच्या संख्येत ११ लाखांनी वाढ झाली आहे. या काळात देशात एकूण बोअरवेलची संख्या १४.६ लाखांवरून २६ लाखांवर गेली आहे आणि ही संख्या चिंताजनक आहे, अशी माहिती या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना अहवालातून पुढे आली आहे.

नवी दिल्ली ः देशात बोअरवेलच्या प्रमाणात दिवसेंदिवस वाढ होत असून, जमिनीच्या पोटात खोलपर्यंत बोअर टाकण्याची स्पर्धाच जणू सुरू झाली आहे. अलीकडेच केंद्रीय पाणीसाठे मंत्रालयाने केलेल्या पाचव्या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना केली. या गणनेनुसार देशात २००६-०७ ते २०१३-१४ या काळात बोअरवेलच्या संख्येत ११ लाखांनी वाढ झाली आहे. या काळात देशात एकूण बोअरवेलची संख्या १४.६ लाखांवरून २६ लाखांवर गेली आहे आणि ही संख्या चिंताजनक आहे, अशी माहिती या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना अहवालातून पुढे आली आहे.

देशात सतत पडणारा दुष्काळ आणि अनियमित पडणारा पाऊस यामुळे पाणीटंचाईची भीषणता मागील काही वर्षांपासून जाणवत आहे. जमिनीतील पाण्याची पातळी खोल गेल्याने शेतकरी आता बोअरवेल मोठ्या प्रमाणात घेत आहेत. बोअरवेलच्या व्याख्येनुसार ७० मीटरपेक्षा अधीक खोल बोअर या अतिखोल समजल्या जातात. 

‘‘एकूण बोअरवेलपैकी ३८.६ टक्के या इतर मागास वर्गातील शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या आहेत, तर ६.७ टक्के अनुसूचित जाती आणि ४.५ टक्के या अनुसूचित जमातीतील शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या आहेत. ९६.६ टक्के बोअरवेल या विजेवर चालतात, तर ३.३ टक्के डिझेलवर चालतात. बऱ्याच बोअरवेलचे पूर्ण क्षमतेने सिंचन होत नाही. या सर्व बोअरवेलपैकी ८० टक्के वापरात आहेत, तर २० टक्के बोअरवेल या कमी पाण्यामुळे कमी वापरात किंवा बंद आहेत,’’ अशी माहिती अहवालातून मिळाली. 

या राज्यात जास्त बोअरवेल
या अतिखोल बोअरवेलची संख्या जास्त करून पंजाब, राजस्थान, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, तमिळनाडू, हरियाना, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र आणि कर्नाटक या राज्यामंध्ये आहे. या राज्यांमध्ये बोअरवेलच्या माध्यमातून १२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आले आहे. या बोअरवेलपैकी ४० टक्के बोअर या ७०-९० मीटर खोल आहेत. २६ टक्के बोअरवेल या ९० ते ११० मीटर खोल आहेत. 

१२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली
देशातील ६६१ जिल्ह्यांमध्ये एकूण २६ लाख बोअरवेलच्या माध्यमातून १२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आले आहे. १९८७ मध्ये १ लाख असणाऱ्या बोअरवेलच्या संख्या २०१३-१४ मध्ये बोअरवेलची २६ लाख झाली. एकूण बोअरवेलपैकी ९८.५ टक्के या खासगी मालकीच्या आहे. ८१ टक्के या शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या तर १९ टक्के या शेतकरी गटाच्या मालकीच्या आहेत. तब्बल ५० टक्के या सीमांत आणि लहान शेतकऱ्यांच्या आहेत, अशी माहिती अहवालातून पुढे आली. 

वर्षनिहाय बोअरवेलची संख्या (लाखांत)

  १९८७   १
  २०००-१   ५
  २००६-०७   १४.५
  २०१३-१४   २६

इतर अॅग्रो विशेष
कोल्हापुरी गुळाचा गोडवा यंदा वाढणारकोल्हापूर : यंदाच्या पावसाळ्यात गुजरात,...
कमी दरांवरून जिनर्सचा ‘सीसीआय’च्या...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
होय, आम्ही बदलू शेतीचे चित्र... ‘शाळेत सुरू असलेल्या कृषी शिक्षण अभ्यासक्रमातून...
‘पंदेकृवि’च्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाचा...अकोला :  डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ...
शेतीपासून जितके दूर जाल तितके दुःख...पुणे : शेतीशी जोडलेली माणसं ही निसर्ग आणि मानवी...
नाबार्डच्या व्याजदरातच जिल्हा बँकांना...मुंबई : राज्य बँकेला नाबार्डकडून मिळणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...पुणे : कोकण अाणि पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
अकोला, बुलडाणा जिल्ह्यांत कोरडवाहू...अकोला : अकोला आणि बुलडाणा जिल्ह्यात कोरडवाहू...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
‘सीसीआय’च्या खरेदीला दिवाळीत मुहूर्तमुंबई : देशातील महत्त्वाच्या कापूस उत्पादक...
सिंचन योजनांचे अर्थसाह्य महामंडळाच्या...मुंबई : पंतप्रधान कृषी सिंचन योजनेतील...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
बाजारात टंचाईमुळे ‘पांढऱ्या सोन्या'च्या...जळगाव ः देशात कापसाची सर्वाधिक सुमारे ४० लाख हेक्...
दिवसा वीजपुरवठ्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात...मुंबई : मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप...
विजयादशमीनिमित्त फुलांना मागणी वाढलीपुणे ः गुरुवारी (ता. १८) साजऱ्या हाेणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात पावसाची...पुणे: राज्याच्या कमाल तापमानात चढ-उतार सुरू...
मराठवाड्यात यंदा शेतकऱ्यांचे...औरंगाबाद : कमी पाऊस आणि मोठा खंड यामुळे...
ऊर्जा विभागाच्या योजनांचा शेतकऱ्यांना...मुंबई  : ऊर्जा विभागाने लोकहिताच्या व...
राज्यात २७ लाख हेक्टरवर होणार ज्वारी...पुणे : केंद्र सरकारच्या नव्या धोरणाप्रमाणे...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...