agriculture news in Marathi, 26 lac deep boar wells in India, Maharashtra | Agrowon

जमिनीच्या पोटात २६ लाख बोअरवेल !
वृत्तसेवा
सोमवार, 25 डिसेंबर 2017

नवी दिल्ली ः देशात बोअरवेलच्या प्रमाणात दिवसेंदिवस वाढ होत असून, जमिनीच्या पोटात खोलपर्यंत बोअर टाकण्याची स्पर्धाच जणू सुरू झाली आहे. अलीकडेच केंद्रीय पाणीसाठे मंत्रालयाने केलेल्या पाचव्या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना केली. या गणनेनुसार देशात २००६-०७ ते २०१३-१४ या काळात बोअरवेलच्या संख्येत ११ लाखांनी वाढ झाली आहे. या काळात देशात एकूण बोअरवेलची संख्या १४.६ लाखांवरून २६ लाखांवर गेली आहे आणि ही संख्या चिंताजनक आहे, अशी माहिती या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना अहवालातून पुढे आली आहे.

नवी दिल्ली ः देशात बोअरवेलच्या प्रमाणात दिवसेंदिवस वाढ होत असून, जमिनीच्या पोटात खोलपर्यंत बोअर टाकण्याची स्पर्धाच जणू सुरू झाली आहे. अलीकडेच केंद्रीय पाणीसाठे मंत्रालयाने केलेल्या पाचव्या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना केली. या गणनेनुसार देशात २००६-०७ ते २०१३-१४ या काळात बोअरवेलच्या संख्येत ११ लाखांनी वाढ झाली आहे. या काळात देशात एकूण बोअरवेलची संख्या १४.६ लाखांवरून २६ लाखांवर गेली आहे आणि ही संख्या चिंताजनक आहे, अशी माहिती या लहान व सूक्ष्मसिंचन गणना अहवालातून पुढे आली आहे.

देशात सतत पडणारा दुष्काळ आणि अनियमित पडणारा पाऊस यामुळे पाणीटंचाईची भीषणता मागील काही वर्षांपासून जाणवत आहे. जमिनीतील पाण्याची पातळी खोल गेल्याने शेतकरी आता बोअरवेल मोठ्या प्रमाणात घेत आहेत. बोअरवेलच्या व्याख्येनुसार ७० मीटरपेक्षा अधीक खोल बोअर या अतिखोल समजल्या जातात. 

‘‘एकूण बोअरवेलपैकी ३८.६ टक्के या इतर मागास वर्गातील शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या आहेत, तर ६.७ टक्के अनुसूचित जाती आणि ४.५ टक्के या अनुसूचित जमातीतील शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या आहेत. ९६.६ टक्के बोअरवेल या विजेवर चालतात, तर ३.३ टक्के डिझेलवर चालतात. बऱ्याच बोअरवेलचे पूर्ण क्षमतेने सिंचन होत नाही. या सर्व बोअरवेलपैकी ८० टक्के वापरात आहेत, तर २० टक्के बोअरवेल या कमी पाण्यामुळे कमी वापरात किंवा बंद आहेत,’’ अशी माहिती अहवालातून मिळाली. 

या राज्यात जास्त बोअरवेल
या अतिखोल बोअरवेलची संख्या जास्त करून पंजाब, राजस्थान, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, तमिळनाडू, हरियाना, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र आणि कर्नाटक या राज्यामंध्ये आहे. या राज्यांमध्ये बोअरवेलच्या माध्यमातून १२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आले आहे. या बोअरवेलपैकी ४० टक्के बोअर या ७०-९० मीटर खोल आहेत. २६ टक्के बोअरवेल या ९० ते ११० मीटर खोल आहेत. 

१२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली
देशातील ६६१ जिल्ह्यांमध्ये एकूण २६ लाख बोअरवेलच्या माध्यमातून १२.६८ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आले आहे. १९८७ मध्ये १ लाख असणाऱ्या बोअरवेलच्या संख्या २०१३-१४ मध्ये बोअरवेलची २६ लाख झाली. एकूण बोअरवेलपैकी ९८.५ टक्के या खासगी मालकीच्या आहे. ८१ टक्के या शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या तर १९ टक्के या शेतकरी गटाच्या मालकीच्या आहेत. तब्बल ५० टक्के या सीमांत आणि लहान शेतकऱ्यांच्या आहेत, अशी माहिती अहवालातून पुढे आली. 

वर्षनिहाय बोअरवेलची संख्या (लाखांत)

  १९८७   १
  २०००-१   ५
  २००६-०७   १४.५
  २०१३-१४   २६

इतर अॅग्रो विशेष
‘पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन अॅग्री...पुणे ः ॲग्रिकल्चर सेक्टरमधील खते, बी - बियाणे,...
उत्पादकांना मिळावा उत्पादनवाढीचा लाभदेशातील काही भागांत विशेषत: कर्नाटक, तमिळनाडू व...
सेसवसुली नव्हे; सर्रास लूटजळगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीद्वारे आवाराबाहेर...
कर्नाटकच्या मुख्यमंत्रिपदी कुमारस्वामी...बंगळूर : जेडीएसचे नेते एच. डी. कुमारस्वामी यांनी...
पाणलोट गैरव्यवहार; चौघांचे निलंबन शक्यपुणे : पाणलोट खात्यातील भ्रष्टाचारप्रकरणी कृषी...
‘मेकुणू’ चक्रीवादळ होणार अतितीव्रपुणे : अरबी समुद्रात घोंगावत असलेल्या ‘मेकुणू’...
कोकणात शनिवारपासून पाऊस?पुणे : अरबी समुद्रात अालेले ‘मेकुणू’ चक्रीवादळ...
खरिपासाठी पैशांची तजवीज करण्यात शेतकरी...अकोला  ः अागामी हंगामाला अाता अवघा...
सेस वसुलीच्या मुद्यावर प्रशासन, जळगाव...जळगाव ः भाजीपाला व फळे नियमनमुक्त केल्याने...
यंदा वापरा घरचेच सोयबीन बियाणेपुणे : राज्यात गेल्या हंगामात झालेल्या अवेळी...
प्रयोगशील कांदा शेतीत ठळक अोळख मिळवलेले...नाशिक जिल्हा कांदा उत्पादनात अग्रेसर आहे. त्यातही...
गोकुळानं ‘गणित’ नाही मांडलंपशुपालनातून दूध व्यवसाय म्हणजे मुळातच उद्योग आहे...
ब्राझीलचा धडा घेणार कधी?सातत्याने दोन वर्षांच्या चांगल्या पाऊसमानानंतर...
उत्तर प्रदेशातील कारखान्यांची अतिरिक्त...नवी दिल्ली ः बाजारात साखरेचे पडलेले दर आणि...
भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटलीवॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी...
कापसाच्या ३७० वाणांच्या विक्रीला...नगर  ः बोंड अळीच्या नियंत्रणासाठी कमी आणि...
अधिकाऱ्यांनी कोंडून दिली खुनाची धमकीपुणे  : कृषी खात्यातील पाणलोट व मृद्संधारण...
उन्हाचा चटका कायम राहणारपुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने विदर्भ, मध्य...
वादळाने बाष्प खेचून नेले; अरबी समुद्रात...पुणे : अरबी समुद्रात मंगळवारी कमी तीव्रतेचे वादळ...
हिरापूरच्या बैल बाजारात चार कोटींवर...बीड : हिरापूर (ता. गेवराई) येथे बैलांचा आठवडे...