agriculture news in marathi, agrowon, aglekh on death of farmers due to uncontrolled spraying | Agrowon

अनियंत्रित व्यवस्थेचे बळी
विजय सुकळकर
शनिवार, 30 सप्टेंबर 2017

शेतकऱ्यांमध्ये शास्त्रशुद्ध फवारणीबाबत प्रबोधन करताना बाजारात विक्रीसाठीची कीडनाशके, त्यातील भेसळ, त्यांचे लेबल क्लेम हेही तपासून त्यांच्या अनियंत्रित विक्रीवर निर्बंध लादायला हवेत. 
 

कापसावर कीडनाशकांची फवारणी केल्यानंतर यवतमाळ जिल्ह्यातील ११ शेतकरी-शेतमजुरांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत. तर विषबाधा झालेल्या शेकडो शेतकरी-शेतमजुरांवर रुग्णालयात उपचार चालू अाहेत. खरं तर ही घटना दुर्दैवी असून पीक संरक्षणाबाबत सर्वच स्तरावरील गाफीलपणा यातून उघड होतो. घातक अशा कीडनाशकांच्या वापराबाबत उत्पादक कंपन्या-विक्रेते-आणि शेतकरी अशी सरळ शृंखला विकसित झाली अाहे. या शृंखलेत शासन-प्रशासन-कृषी विभागाचा काहीही रोल नाही, असेच या घटनेवरून स्पष्ट होते.

गंभीर बाब म्हणजे शेतात कीडनाशके, तणनाशके यांच्या वापराबाबत विक्रेते (कृषी सेवा केंद्रचालक) हेच शेतकऱ्यांचे मुख्य मार्गदर्शक झाल्याचे हे सर्व परिणाम आहेत. विषबाधा झालेल्या या जिल्ह्यामध्ये कीडनाशके फवारणीबाबतच्या सर्व शिफारशी, फवारणी करतानाची मार्गदर्शक तत्त्वे या बाबींना धाब्यावर बसविण्यात आल्याचे निदर्शनास आलेले आहे.

कापसावर कीड-रोगांचा प्रादुर्भाव अधिक म्हणून शिफारशीत प्रमाणाच्या चारपट अधिक कीडनाशकांचे प्रमाण वापरण्याचा सरळ सल्ला विक्रेत्यांनी शेतकऱ्यांना दिला आहे. शक्यतो कीडनाशके एकत्र करून फवारणी करूच नये, अथवा काही कीडनाशके एकत्र करण्याची शास्त्रशुद्ध शिफारस असताना विषबाधाग्रस्त विभागात विक्रेत्यांच्या शिफारशीनुसार अनेक कीडनाशके एकत्र करून फवारणी केली गेली आहे. कीडनाशके उत्पादक कंपन्यांचे विक्रेत्यांना टार्गेट असते. टार्गेट पूर्ण करणाऱ्या विक्रेत्यांना कंपनीकडून अधिक मार्जिन देऊन त्यांची विदेशी सहलही घडवून आणली जाते. याचा अर्थ स्वार्थासाठी कीडनाशक उत्पादक कंपन्या आणि विक्रेते शेतकरी शेतमजुरांच्या जिवाशी खेळत आहेत.

कीडनाशके उत्पादन, आयात, विक्री, वाहतूक, वितरण आणि वापर यावर नियंत्रणासाठी कायदा आहे. या कायद्याचा मुख्य हेतू मनुष्य अथवा इतर प्राणिमात्रांस संभवणारे धोके टाळणे आणि संबंधीच्या सर्व बाबी नियंत्रित करणे हा आहे.

कीडनाशकांच्या रितसर नोंदणीपासून पॅकिंग, लेबलिंग, विषाची तीव्रता, वेस्टनावरील धोक्याची सूचना, भेसळ याबाबतची नियमावली ठरलेली आहे. मात्र, हा कायदा केवळ कागदावरच असल्याचे दिसून येते. याही पुढील बाब म्हणजे कीडनाशके खरेदी, साठवण, हाताळणी, वापर करताना घ्यावयाची काळजी याबाबत शास्त्रशुद्ध सूचना-शिफारशी आहेत. हे सर्व तपासण्यासाठी कृषी विभागाची स्वतंत्र यंत्रणा आहे. असे असताना कीडनाशके उत्पादन, विक्री याबाबत कंपनी-विक्रेते पातळीवर काहीही काळजी घेतली जात नाही.  शेतकऱ्यांमध्येही प्रबोधनाचा अभाव असून कृषी विभागाचे यावर नियंत्रण दिसून येत नाही. त्यामुळे विषबाधा होऊन जीव गेलेले शेतकरी-शेतमजूर हे कीड नियंत्रणातील अनियंत्रित व्यवस्थेचे बळी म्हणावे लागेल.

लोकांचा जीव गेल्यावर जाग्या झालेल्या यंत्रणेने आता फवारणी करताना घ्यावयाच्या काळजीबाबत जनजागृतीचे काम हाती घेतले आहे. हेच काम त्यांनी जून-जुलैमध्ये केले असते तर शेतकरी-शेतमजुरांचे प्राण वाचले असते. शेतकऱ्यांमध्ये शास्त्रशुद्ध फवारणीबाबत प्रबोधन करताना बाजारात विक्रीसाठीची कीडनाशके, त्यातील भेसळ, त्यांचे लेबल क्लेम हेही तपासून त्यांच्या अनियंत्रित विक्रीवर निर्बंध लादायला हवेत.

विषबाधाग्रस्त या भागात आरोग्य यंत्रणेचेही तीन तेरा वाजलेले असल्याचे उघड झाले आहे. या भागातील अनेक आरोग्य केंद्रांवर डॉक्टरच नाहीत. तसेच सोयीसुविधेच्या अभावी विषबाधीत रुग्णांवर थातूरमातून उपचार केले जात अाहेत. शासन प्रशासनाने याचीही दखल घेऊन आवश्यक डॉक्टर तसेच विषबाधा कमी करण्यासाठीची अद्ययावत उपचार पद्धती आणि त्या अानुषंगिक सोयी तत्काळ पुरवायला हव्यात.

इतर संपादकीय
मोदी लाटेचे गारुडसतराव्या लोकसभेचे भवितव्य स्पष्ट झालेले आहे. खरे...
हरवले जलभान कोनाड्यात‘नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन’...
पांढऱ्या सोन्याची काळी कहाणीजागतिक पातळीवर कापसाखाली असलेल्या क्षेत्राच्या एक...
जलदारिद्र्य निर्देशांकातही आपली पिछाडीचएखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे मूल्यमापन करणार...
आगीपासून वन वाचविण्याचा करूया निर्धारजंगलातील वाळलेला पालापाचोळा हा ज्वलनशील पदार्थ...
आया मौसम बदली कामार्च ते मे हे तीन महिने शासकीय अधिकारी-...
उद्योगाला साखर कडूचमहाराष्ट्रातील गळीत हंगामाची सांगता नुकतीच झाली...
निवडणूक आयोगाला घरचा आहेर! सतरावी लोकसभा निवडण्यासाठीची मतदान प्रक्रिया कालच...
पूरक धोरणानेच वाढेल निर्यातकें द्रातील मोदी सरकारच्या सुरवातीच्या काळात...
कृषी पतपुरवठ्याची घडी बसवा नीटराज्यातील सहकाराचा कणा राज्य बॅंकेला मानले जाते....
व्यापक जनहितालाच हवे नव्या सरकारचे...आता साऱ्या देशाचे लक्ष १७ व्या लोकसभा निवडणूक...
व्यंकट अय्यरची कहाणीशेतीतील वाढत्या समस्यांना तोंड देत उत्पादन...
जललेखा अहवाल : अर्धवट आणि अवास्तवहीथेंब थेब पाण्याचा हिशेब लागावा, असा आग्रह सध्या...
कृषी पर्यटनाला संधी अमर्यादकृषी पर्यटन अर्थात ‘अ‍ॅग्रो टुरिझम’ हे ग्रामीण...
घातक किडींविरुद्ध लढा एकत्रको ल्हापूर जिल्ह्यात या वर्षीपासून कृषी विभाग व...
मुक्त शिक्षण एक मंथनयशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठाची पीएच.डी. ‘...
प्रशासनाच्या हलगर्जीपणाने केले अनेकांचे...एकीकडे आम्ही लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे...
तंत्रज्ञानाचे ‘भरीत’ किती दिवस? हरियाना राज्यात अवैध बीटी वांग्याची लागवड नुकतीच...
अशी ही (आर्थिक) बनवाबनवी!लोकसभा निवडणुकीची प्रक्रिया आता शेवटच्या टप्प्यात...
भूलभुलैया नव्हे तर शेतकऱ्यांचा दीपस्तंभडॉ. अंकुश चोरमुले यांनी ॲग्रोवनच्या ५ मे २०१९...