agriculture news in marathi agrowon agralekh on antidote | Agrowon

आता गोंधळ ‘ॲंटीडोट’चा
विजय सुकळकर
सोमवार, 14 मे 2018

कीडनाशकांचे मिश्रण करून फवारणी करताना विषबाधा झाली, तर त्यावर कोणतेच ॲंटीडोट काम करीत नाही, हेही लक्षात घ्यायला हवे.

गेल्या हंगामात कापसावर रासायनिक कीडनाशकांच्या फवारणीनंतर झालेल्या विषबाधेने यवतमाळ जिल्ह्यात २२, तर राज्यभरात ५० हून अधिक शेतकरी-शेतमजुरांचा मृत्यू झाला होता. एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर शेतकऱ्यांना जीव गमवावा लागल्यानंतर कीडनाशकांचे उत्पादन, त्यास मान्यता, त्यांचे वितरण, भेसळ, बोगस कीडनाशकांचे उत्पादन, त्यांचा वापर याबाबत सर्वांचा एकूणच गोंधळ चव्हाट्यावर आला होता. या प्रकरणानंतर राज्य शासनाचे कृषी, आरोग्य विभाग, कृषी विद्यापीठे, कीडनाशके निर्मिती करणाऱ्या कंपन्या, विक्री करणारे व्यापारी, केंद्रीय कीटकनाशक मंडळ आणि नोंदणीकरण समिती (सीआयबीआरसी) आणि शेतकरी यांच्यामध्ये काहीही समन्वय नसल्याचे उघड झाले होते. राज्यात हा सावळा गोंधळ अजूनही चालू असून, आता विषावर उतारा (ॲंटीडोट) नसलेल्या कीडनाशकांवर बंदी घालावी, असा प्रस्ताव राज्य शासनाने केंद्राकडे पाठविला आहे. या प्रस्तावास मंडळाने उत्तरदेखील दिले नसल्याने कृषी विभाग संभ्रमास्थेत असल्याचे दिसते. 

एखादे विष तयार करताना त्याची मनुष्यप्राण्यास बाधा झाली, तर त्यावर उपचारासाठी ॲंटीडोट पाहिजेतच. परंतु असे ॲंटीडोट देताना त्यापासून रिॲक्शन येणार नाही, याची काळजी डॉक्टर घेतात. तशी काळजी कीडनाशकांवर बंदी घालताना संबंधित यंत्रणेला घ्यावी लागेल. कीडनाशके तयार करताना कंपन्यांना ॲंटीडोट तयार करून घ्यावे लागतात. शिवाय ज्यांना ॲंटीडोट नाही अशा कीडनाशकांच्या विषबाधेनंतर लक्षणाच्या आधारे उपचार करण्यात येतो. राज्यात अशी अनेक कीडनाशके आहेत. या दोन्ही परिस्थितीमध्ये कीडनाशक वापरण्याबाबत परवानगी मिळते. अशा वेळी बंदी घालण्यासाठी शिफारस केलेल्या कीडनाशकांवर खरेच ॲंटीडोट नव्हते की होते, परंतु उपचार करण्यासाठी वेळेवर उपलब्ध होऊ शकले नाही, याचा छडा शासनाने लावायला हवा. कारण कीडनाशकाची विषबाधा झाल्यानंतर उपचार चालू असलेल्या रुग्णालयामधील काही डॉक्टर कीडनाशकांवर ॲंटीडोटच नाहीत, असे सांगतात. तर, काही डॉक्टर आमच्या रुग्णालयात ॲंटीडोट उपलब्ध नव्हते. प्रकरणाची व्यापकता वाढल्यानंतर त्याचा पुरवठा तेथे करण्यात आल्याचे सांगतात. महत्त्वाचे म्हणजे केवळ लक्षणांच्या आधारे उपचार करण्याची शिफारस असलेली अनेक कीडनाशके राज्यात वापरात असताना केवळ चार-पाचवरच बंदी का? हा प्रश्नही उपस्थित होतो. कीडनाशकांचे मिश्रण करून फवारणी करताना विषबाधा झाली, तर त्यावर कोणतेच ॲंटीडोट काम करीत नाही, आणि यवतमाळ जिल्ह्यातील बहुतांश शेतकरी कीडनाशकांच्या विविध मिश्रणांतून झालेल्या विषबाधेने मृत्यू पावले, हेही लक्षात घ्यायला हवे.

शेतकऱ्यांच्या अनुषंगाने कीडनियंत्रणही महत्त्वाचे आहे. कीडनाशकांवर बंदी घालताना त्यास पूरक कीडनाशके उपलब्ध आहेत की नाही, हेही पाहावे लागेल. पूरक कीडनाशके उपलब्ध नसतील, तर त्यातही शेतकऱ्यांचेच नुकसान आहे. घातक अशा सर्व कीडनाशकांचे, तसेच त्यांच्या विविध मिश्रणांवर ॲंटीडोट हे आता गरजेचेच झाले असून, ते विषबाधितांना वेळेवर उपलब्ध कसे होतील, हेही पाहावे लागेल. शिफारशीत लेबल क्लेम असलेल्या कीडनाशकांची, त्यांच्या योग्य मिश्रणांची, ठराविक मात्रेतच अन्‌ सुरक्षेच्या सर्व उपायांमध्ये फवारणीचा अवलंब शेतकऱ्यांकडून व्हायला हवा. याबाबत व्यापक प्रबोधनाची मोहीमही हाती घ्यावी लागेल. या सर्व बाबींचा विचार करून केंद्र शासन, सीआयबीआरसी शेतकरी हिताचा निर्णय घेईल, हीच अपेक्षा!

इतर अॅग्रो विशेष
उच्च जीवनमूल्य जपणारी आदिवासी संस्कृती मेळघाटात अंधश्रद्धेचे प्रमाण खूप आहे. यावर...
आर्थिक विकासवाट . देशात नोटाबंदीच्या निर्णयाला नुकतीच दोन वर्षे...
खानदेशातील जलसाठ्यात घट जळगाव : खानदेशात पाणीबाणी वाढू लागली असून,...
जिनर्स कापूस खरेदी केंद्रांसाठी ९००...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
राज्यात दुधाचे दर पुन्हा घसरलेपुणे: राज्यात होत असलेल्या जादा दुधाच्या...
दावणीला आणि छावणीला परिस्थितीनुसार चारा...बीड : राज्यात सरासरीच्या ७० टक्के पाऊस पडला असून...
सत्ताधाऱ्यांना नमवण्याची ताकद...मुंबई : गेल्या चार वर्षांत देश चुकीच्या...
दुष्काळातही माळरानावर हिरवाई फुलवण्याचे...लातूर जिल्ह्यातील वाघोली येथील सोनवणे कुटुंब...
सेंद्रिय पद्धतीने ऊस लागवड ते...लातूर येथील विलास सहकारी साखर कारखान्याने...
श्री विठ्ठल-रुक्मिणीचे २४ तास दर्शनसोलापूर ः पंढरपुरात श्री विठ्ठल -रुक्मिणीच्या...
हरभरा पेरणी ३३ टक्क्यांनी माघारलीनवी दिल्ली ः देशातील दुष्काळी स्थितीचा परिणाम...
राणी लक्ष्मीबाईंचे गाव बनले पाणीदारसातारा: झाशीची राणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ गाव म्हणजे...
विदर्भापाठोपाठ मराठवाडा, मध्य...पुणे : राज्यात किमान तापमानाचा पारा घसरल्याने...
खानदेशात जनावरांची निम्म्या दरात विक्रीचाळीसगाव, जि. जळगाव ः लांबलेल्या व अवेळी पडलेल्या...
रब्बी पेरणी २० टक्क्यांनी घटलीनवी दिल्ली ः देशातील बहुतांशी भागात यंदाच्या...
सातारा, सोलापूर, परभणीत ऊसदरासाठी आंदोलनपुणे ः गेल्या गळीत हंगामातील थकबाकी द्यावी तसेच...
निर्यातीच्या केळीला १८०० रुपये दरजळगाव ः राज्यात निर्यातीच्या केळीला यंदा उच्चांकी...
नागपूर, गोंदिया गारठलेपुणे : उत्तरेकडील वाऱ्यांच्या प्रभावामुळे राज्यात...
ऊसदराबाबत हवे दीर्घकालीन धोरणऊसदराचा प्रश्न मिटत नाही तोपर्यंत आम्ही कोणताही...
दक्षिण महाराष्टात ऊसतोडी सुरूकोल्हापूर : ऊसदराचा तिढा शनिवारी (ता. ११) दुपारी...