agriculture news in marathi agrowon agralekh on dadaji khobragade | Agrowon

‘दादाजीं’ची दखल घ्या
विजय सुकळकर
मंगळवार, 15 मे 2018

आपल्या संशोधनातून इतर शेतकऱ्यांना समृद्ध, तर अनेकांना श्रीमंत करणारा शेतकरी संशोधक शासन पातळीवर मात्र केवळ एक-दोन पुरस्कारांचा धनी ठरावा, हे योग्य नाही.
 

उघड्या डोळ्यांनी पाहिलं मरण
कशाला आता रचता सरण
म्हातारपणी बहुतांश शेतकऱ्यांच्या दुर्दशेचे वास्तव वर्णन कवितेच्या या ओळी करतात. जिवंतपणी अशाच मरणयातना भाताच्या संशोधनातील एकेकाळी ‘दादा’ म्हणून नावारूपाला आलेले दादाजी खोब्रागडे आता भोगत आहेत. म्हातारपण, आजारपण आणि शेवटी जीवनाचा अंत हे सर्वांच्याच वाट्याला येणारे आहे. त्यातून कोणाचीही सुटका नाही; परंतु एक मोठे संशोधन ज्यांच्या नावावर आहे, अशा शेतकऱ्याजवळ आज चांगल्या उपचारासाठी पैसा नाही. शासनासह समाजाचेदेखील याकडे लक्ष नाही. त्यांच्या मुलाने शासनाकडे मदतीसाठी निवेदन दिले तर त्यांना शासकीय रुग्णालयाचा रस्ता दाखविला जातो, ही बाब शासनाच्या असंवेदनशीलपणाचा कळस आहे. दादाजी खोब्रागडे यांनी प्रचंड मेहनत आणि कल्पकतेतून भाताचे तब्बल नऊ वाण विकसित केले आहेत. या वाणांची लागवड परिसरातील शेतकरी करीत असून, त्यांना त्यापासून चांगला फायदादेखील होत आहे; परंतु अशिक्षित असलेले दादाजी व्यवहारी नव्हते. विशेष म्हणजे त्यांचे काम खूप चांगले आणि तेवढेच मोठे असले तरी याबाबत त्यांना कोणीही योग्य मार्गदर्शन केले नाही. उलट सर्वांनी त्यांना फसविण्याचेच काम केले. दूर कशाला अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने त्यांचे भरपूर उत्पादन आणि अत्यंत चविष्ट असे एचएमटी वाण स्वतःच्या नावाने विकसित करण्याचा पराक्रम केला, तर त्यांच्या याच वाणाचे बियाणे विकून परिसरातील एक भामटा व्यापारी गब्बर झाला आहे. या संशोधनाचे जनक मात्र मागील अनेक वर्षांपासून गरिबीबरोबर आता आजारपणाशी झुंज देत आहेत.

प्रयोगशील शेतकरी दादाजी खोब्रागडे केवळ भातांच्या वाणांचे संशोधन करून थांबले नाहीत, तर प्रत्येक शेतकऱ्यांनी प्रयोगशीलता जपावी, आपल्या बांधावरच्या प्रयोगात सातत्य जपावे, गरजेनुसार तंत्रज्ञान विकसित करावे, त्याचा स्वतः वापर करावा आणि इतरांपर्यंतदेखील हे तंत्रज्ञान पोचविण्यासाठी ते आजारी पडेपर्यंत पुढाकार घेत राहिले. असा हा संशोधक शेतकरी मात्र शासन पातळीवर केवळ एक-दोन पुरस्कारांचा धनी ठरला आहे. खरे तर शासकीय यंत्रणेने, कृषी विद्यापीठाने योग्य मार्गदर्शन करून दादाजींना त्यांच्या संशोधनाचे पेटेंट मिळवून दिले असते, तर आज त्यांच्या कुटुंबीयांना दादाजींवर उपचार करण्याकरिता मदतीसाठी कुणाकडेही हात पसरण्याची वेळ आली नसती. आता दादाजींची दखल शासन घेईल की नाही हे माहीत नाही, त्यांच्या आत्तापर्यंतच्या ‘ॲप्रोच’वरून तर घेणार नाही, असेच चित्र दिसते. त्यामुळे आता समाजाने यासाठी पुढाकार घ्यायला हवा. एका व्यक्तीवर उपचारासाठी खर्च लागणारच किती आहे? वैयक्तिक शेतकऱ्यांसह काही सेवाभावी संस्थांनी हातभार लावला तर दादाजींवर चांगल्या खासगी रुग्णालयात तत्काळ उपचार सुरू होतील. या संशोधकाने समाजासाठी खूप मोठे काम केले आहे, आता त्याची समाजाने परतफेड करण्याची वेळ आली आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे. महत्त्वाचे म्हणजे दादाजींसारखे अनेक संशोधक शेतकरी राज्यात आहेत. त्यांच्या संशोधनातून विकसित तंत्राचा लाभ अनेकांना होत आहे. असे बहुतांश शेतकरी मात्र बेदखल राहतात अथवा त्यांना जाणीवपूर्वक तसे ठेवले जाते, हे योग्य नाही. शेतकऱ्यांच्या संशोधनाला राज्यात प्रतिष्ठा अन् त्याचे उचित मूल्य त्यास मिळालेच पाहिजे, अशी व्यवस्था उभी करायला हवी. असे झाले तरच उतरत्या वयात इतर दादाजींची होरपळ टळेल.

इतर अॅग्रो विशेष
‘जनावरं जगवायची धडपड सुरू हाय’सातारा ः शाळू (रब्बी ज्वारी) केलीय. पण पीक...
परभणी जिल्ह्यात ज्वारीवर अमेरिकन लष्करी...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात यंदा प्रथमच रब्बी...
सीड हब म्हणून भारताचा उदयनवी दिल्ली ः आशिया खंडात भारत देश ‘सीड हब’ म्हणून...
ब्राझीलचे साखर उत्पादन निम्मे घटलेनवी दिल्ली ः आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे सतत...
गोंदिया जिल्हा अधीक्षक अधिकारी बऱ्हाटे...गोंदिया ः नगर जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या...
शेतीपंप वीजवापर घोटाळा आयोगाच्या...मुंबई ः महावितरणची प्रचंड वितरण गळती व चोऱ्या...
राज्यात थंडी वाढली; नाशिक ११.५ अंशांवरपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचे प्रवाह दक्षिणेकडे...
संत्रा बागेतील उत्कृष्ठ व्यवस्थापनाचा...किडी-रोग, पाण्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आदी...
फॉस्फोनिक रेसिड्यूमुळे डाळिंब निर्यात...पुणे : निर्यातक्षम डाळिंबात युरोपसाठी फॉस्फोनिक...
चिकाटी, प्रयत्नवादातून शून्यातून...उस्मानाबाद जिल्ह्यातील देवसिंगे (तूळ) येथील रमेश...
उच्च जीवनमूल्य जपणारी आदिवासी संस्कृती मेळघाटात अंधश्रद्धेचे प्रमाण खूप आहे. यावर...
आर्थिक विकासवाट . देशात नोटाबंदीच्या निर्णयाला नुकतीच दोन वर्षे...
खानदेशातील जलसाठ्यात घट जळगाव : खानदेशात पाणीबाणी वाढू लागली असून,...
जिनर्स कापूस खरेदी केंद्रांसाठी ९००...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
राज्यात दुधाचे दर पुन्हा घसरलेपुणे: राज्यात होत असलेल्या जादा दुधाच्या...
दावणीला आणि छावणीला परिस्थितीनुसार चारा...बीड : राज्यात सरासरीच्या ७० टक्के पाऊस पडला असून...
सत्ताधाऱ्यांना नमवण्याची ताकद...मुंबई : गेल्या चार वर्षांत देश चुकीच्या...
दुष्काळातही माळरानावर हिरवाई फुलवण्याचे...लातूर जिल्ह्यातील वाघोली येथील सोनवणे कुटुंब...
सेंद्रिय पद्धतीने ऊस लागवड ते...लातूर येथील विलास सहकारी साखर कारखान्याने...
श्री विठ्ठल-रुक्मिणीचे २४ तास दर्शनसोलापूर ः पंढरपुरात श्री विठ्ठल -रुक्मिणीच्या...