agriculture news in marathi agrowon agralekh on dadaji khobragade | Agrowon

‘दादाजीं’ची दखल घ्या
विजय सुकळकर
मंगळवार, 15 मे 2018

आपल्या संशोधनातून इतर शेतकऱ्यांना समृद्ध, तर अनेकांना श्रीमंत करणारा शेतकरी संशोधक शासन पातळीवर मात्र केवळ एक-दोन पुरस्कारांचा धनी ठरावा, हे योग्य नाही.
 

उघड्या डोळ्यांनी पाहिलं मरण
कशाला आता रचता सरण
म्हातारपणी बहुतांश शेतकऱ्यांच्या दुर्दशेचे वास्तव वर्णन कवितेच्या या ओळी करतात. जिवंतपणी अशाच मरणयातना भाताच्या संशोधनातील एकेकाळी ‘दादा’ म्हणून नावारूपाला आलेले दादाजी खोब्रागडे आता भोगत आहेत. म्हातारपण, आजारपण आणि शेवटी जीवनाचा अंत हे सर्वांच्याच वाट्याला येणारे आहे. त्यातून कोणाचीही सुटका नाही; परंतु एक मोठे संशोधन ज्यांच्या नावावर आहे, अशा शेतकऱ्याजवळ आज चांगल्या उपचारासाठी पैसा नाही. शासनासह समाजाचेदेखील याकडे लक्ष नाही. त्यांच्या मुलाने शासनाकडे मदतीसाठी निवेदन दिले तर त्यांना शासकीय रुग्णालयाचा रस्ता दाखविला जातो, ही बाब शासनाच्या असंवेदनशीलपणाचा कळस आहे. दादाजी खोब्रागडे यांनी प्रचंड मेहनत आणि कल्पकतेतून भाताचे तब्बल नऊ वाण विकसित केले आहेत. या वाणांची लागवड परिसरातील शेतकरी करीत असून, त्यांना त्यापासून चांगला फायदादेखील होत आहे; परंतु अशिक्षित असलेले दादाजी व्यवहारी नव्हते. विशेष म्हणजे त्यांचे काम खूप चांगले आणि तेवढेच मोठे असले तरी याबाबत त्यांना कोणीही योग्य मार्गदर्शन केले नाही. उलट सर्वांनी त्यांना फसविण्याचेच काम केले. दूर कशाला अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने त्यांचे भरपूर उत्पादन आणि अत्यंत चविष्ट असे एचएमटी वाण स्वतःच्या नावाने विकसित करण्याचा पराक्रम केला, तर त्यांच्या याच वाणाचे बियाणे विकून परिसरातील एक भामटा व्यापारी गब्बर झाला आहे. या संशोधनाचे जनक मात्र मागील अनेक वर्षांपासून गरिबीबरोबर आता आजारपणाशी झुंज देत आहेत.

प्रयोगशील शेतकरी दादाजी खोब्रागडे केवळ भातांच्या वाणांचे संशोधन करून थांबले नाहीत, तर प्रत्येक शेतकऱ्यांनी प्रयोगशीलता जपावी, आपल्या बांधावरच्या प्रयोगात सातत्य जपावे, गरजेनुसार तंत्रज्ञान विकसित करावे, त्याचा स्वतः वापर करावा आणि इतरांपर्यंतदेखील हे तंत्रज्ञान पोचविण्यासाठी ते आजारी पडेपर्यंत पुढाकार घेत राहिले. असा हा संशोधक शेतकरी मात्र शासन पातळीवर केवळ एक-दोन पुरस्कारांचा धनी ठरला आहे. खरे तर शासकीय यंत्रणेने, कृषी विद्यापीठाने योग्य मार्गदर्शन करून दादाजींना त्यांच्या संशोधनाचे पेटेंट मिळवून दिले असते, तर आज त्यांच्या कुटुंबीयांना दादाजींवर उपचार करण्याकरिता मदतीसाठी कुणाकडेही हात पसरण्याची वेळ आली नसती. आता दादाजींची दखल शासन घेईल की नाही हे माहीत नाही, त्यांच्या आत्तापर्यंतच्या ‘ॲप्रोच’वरून तर घेणार नाही, असेच चित्र दिसते. त्यामुळे आता समाजाने यासाठी पुढाकार घ्यायला हवा. एका व्यक्तीवर उपचारासाठी खर्च लागणारच किती आहे? वैयक्तिक शेतकऱ्यांसह काही सेवाभावी संस्थांनी हातभार लावला तर दादाजींवर चांगल्या खासगी रुग्णालयात तत्काळ उपचार सुरू होतील. या संशोधकाने समाजासाठी खूप मोठे काम केले आहे, आता त्याची समाजाने परतफेड करण्याची वेळ आली आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे. महत्त्वाचे म्हणजे दादाजींसारखे अनेक संशोधक शेतकरी राज्यात आहेत. त्यांच्या संशोधनातून विकसित तंत्राचा लाभ अनेकांना होत आहे. असे बहुतांश शेतकरी मात्र बेदखल राहतात अथवा त्यांना जाणीवपूर्वक तसे ठेवले जाते, हे योग्य नाही. शेतकऱ्यांच्या संशोधनाला राज्यात प्रतिष्ठा अन् त्याचे उचित मूल्य त्यास मिळालेच पाहिजे, अशी व्यवस्था उभी करायला हवी. असे झाले तरच उतरत्या वयात इतर दादाजींची होरपळ टळेल.

इतर अॅग्रो विशेष
सेंद्रिय खत व्यवस्थापनासाठी...माझ्याप्रमाणे हरितक्रांतीमध्येही पहिली १५-२०...
बँकेच्या वसुली अधिकाऱ्यांना गावात...अकोला ः शेतकरी संघटनेच्या महिला अाघाडीचा मेेळावा...
कृषी स्वावलंबन योजनेत अल्पभूधारक शेतकरी...पुणे : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन...
सांगलीची `शिवाजी मंडई' शेतकऱ्यांसाठी...सांगली शहराच्या मध्यवर्ती भागातील शिवाजी...
राजकीयीकरणामुळे सहकाराचा ऱ्हासपुणे : देशात आठ लाखांपेक्षा अधिक सहकारी संस्था...
थंडीत चढउतार; धुळे ७ अंशांवरपुणे : मध्य महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात दोन...
इराणकडून मागणी वाढल्याने सोयाबीन दरात...पुणे : राज्यात सोयाबीनच्या दरात सुधारणा होऊन...
आंतरराष्ट्रीय सूक्ष्म सिंचन परिषदेस आज...औरंगाबाद : येथे आंतरराष्ट्रीय सूक्ष्म सिंचन...
चंद्रावर कापसाला फुटले कोंब; चीनच्या...बीजिंग : चंद्राचा जो भाग पृथ्वीवरून दिसत...
प्रभावी राबवा ‘महा ॲग्रिटेक’ पीक पेरणी ते काढणीतील प्रत्येक टप्प्यावर...
पणन सुधारणेत सुसंवादाचा अभावशे तमालाचे उचित बाजारभाव देण्यासाठी पणन सुधारणा...
सावध राहा; वीज अपघात टाळावीजमीटरपासून घरात जोडणी करण्यात आलेल्या वायरिंगची...
शेतकऱ्यांची खावटी कर्जेही माफ :...मुंबई : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
वाल्मीत राष्ट्रीय सूक्ष्म सिंचन...औरंगाबाद : वाल्मी येथे मंगळवार (ता. १५)...
कोल्हापूर जिल्ह्यात ऊसतोडणी सुुरु...कोल्हापूर ः शेतकऱ्यांचे हित लक्षात घेऊन...
शेती अवजारे उद्योगाची दुर्दशा : घावटे...पुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांना बैल व मनुष्यचलित...
ऊस पेमेंटपोटी साखर देण्याचा प्रस्ताव पुणे  : ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना एफआरपी द्यावी...
किमान तापमानात हळूहळू वाढपुणे   ः राज्यात किमान तापमानात हळूहळू...
रोख मदतीने मिळेल शेतकऱ्यांना दिलासाशे तीला मदत करण्याची अमेरिकेची परंपरा तसी जुनीच (...
सर्वंकष धोरणाचा हवा कापसाला आधारजगातील एकूण लागवडीखालील क्षेत्राच्या ३५ टक्के...