agriculture news in marathi agrowon agralekh on dadaji khobragade | Agrowon

‘दादाजीं’ची दखल घ्या
विजय सुकळकर
मंगळवार, 15 मे 2018

आपल्या संशोधनातून इतर शेतकऱ्यांना समृद्ध, तर अनेकांना श्रीमंत करणारा शेतकरी संशोधक शासन पातळीवर मात्र केवळ एक-दोन पुरस्कारांचा धनी ठरावा, हे योग्य नाही.
 

उघड्या डोळ्यांनी पाहिलं मरण
कशाला आता रचता सरण
म्हातारपणी बहुतांश शेतकऱ्यांच्या दुर्दशेचे वास्तव वर्णन कवितेच्या या ओळी करतात. जिवंतपणी अशाच मरणयातना भाताच्या संशोधनातील एकेकाळी ‘दादा’ म्हणून नावारूपाला आलेले दादाजी खोब्रागडे आता भोगत आहेत. म्हातारपण, आजारपण आणि शेवटी जीवनाचा अंत हे सर्वांच्याच वाट्याला येणारे आहे. त्यातून कोणाचीही सुटका नाही; परंतु एक मोठे संशोधन ज्यांच्या नावावर आहे, अशा शेतकऱ्याजवळ आज चांगल्या उपचारासाठी पैसा नाही. शासनासह समाजाचेदेखील याकडे लक्ष नाही. त्यांच्या मुलाने शासनाकडे मदतीसाठी निवेदन दिले तर त्यांना शासकीय रुग्णालयाचा रस्ता दाखविला जातो, ही बाब शासनाच्या असंवेदनशीलपणाचा कळस आहे. दादाजी खोब्रागडे यांनी प्रचंड मेहनत आणि कल्पकतेतून भाताचे तब्बल नऊ वाण विकसित केले आहेत. या वाणांची लागवड परिसरातील शेतकरी करीत असून, त्यांना त्यापासून चांगला फायदादेखील होत आहे; परंतु अशिक्षित असलेले दादाजी व्यवहारी नव्हते. विशेष म्हणजे त्यांचे काम खूप चांगले आणि तेवढेच मोठे असले तरी याबाबत त्यांना कोणीही योग्य मार्गदर्शन केले नाही. उलट सर्वांनी त्यांना फसविण्याचेच काम केले. दूर कशाला अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने त्यांचे भरपूर उत्पादन आणि अत्यंत चविष्ट असे एचएमटी वाण स्वतःच्या नावाने विकसित करण्याचा पराक्रम केला, तर त्यांच्या याच वाणाचे बियाणे विकून परिसरातील एक भामटा व्यापारी गब्बर झाला आहे. या संशोधनाचे जनक मात्र मागील अनेक वर्षांपासून गरिबीबरोबर आता आजारपणाशी झुंज देत आहेत.

प्रयोगशील शेतकरी दादाजी खोब्रागडे केवळ भातांच्या वाणांचे संशोधन करून थांबले नाहीत, तर प्रत्येक शेतकऱ्यांनी प्रयोगशीलता जपावी, आपल्या बांधावरच्या प्रयोगात सातत्य जपावे, गरजेनुसार तंत्रज्ञान विकसित करावे, त्याचा स्वतः वापर करावा आणि इतरांपर्यंतदेखील हे तंत्रज्ञान पोचविण्यासाठी ते आजारी पडेपर्यंत पुढाकार घेत राहिले. असा हा संशोधक शेतकरी मात्र शासन पातळीवर केवळ एक-दोन पुरस्कारांचा धनी ठरला आहे. खरे तर शासकीय यंत्रणेने, कृषी विद्यापीठाने योग्य मार्गदर्शन करून दादाजींना त्यांच्या संशोधनाचे पेटेंट मिळवून दिले असते, तर आज त्यांच्या कुटुंबीयांना दादाजींवर उपचार करण्याकरिता मदतीसाठी कुणाकडेही हात पसरण्याची वेळ आली नसती. आता दादाजींची दखल शासन घेईल की नाही हे माहीत नाही, त्यांच्या आत्तापर्यंतच्या ‘ॲप्रोच’वरून तर घेणार नाही, असेच चित्र दिसते. त्यामुळे आता समाजाने यासाठी पुढाकार घ्यायला हवा. एका व्यक्तीवर उपचारासाठी खर्च लागणारच किती आहे? वैयक्तिक शेतकऱ्यांसह काही सेवाभावी संस्थांनी हातभार लावला तर दादाजींवर चांगल्या खासगी रुग्णालयात तत्काळ उपचार सुरू होतील. या संशोधकाने समाजासाठी खूप मोठे काम केले आहे, आता त्याची समाजाने परतफेड करण्याची वेळ आली आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे. महत्त्वाचे म्हणजे दादाजींसारखे अनेक संशोधक शेतकरी राज्यात आहेत. त्यांच्या संशोधनातून विकसित तंत्राचा लाभ अनेकांना होत आहे. असे बहुतांश शेतकरी मात्र बेदखल राहतात अथवा त्यांना जाणीवपूर्वक तसे ठेवले जाते, हे योग्य नाही. शेतकऱ्यांच्या संशोधनाला राज्यात प्रतिष्ठा अन् त्याचे उचित मूल्य त्यास मिळालेच पाहिजे, अशी व्यवस्था उभी करायला हवी. असे झाले तरच उतरत्या वयात इतर दादाजींची होरपळ टळेल.

इतर अॅग्रो विशेष
नागपूर : रब्बीची पैसेवारी काढली खरीप...नागपूर : खरीप आणि रब्बी हंगामात वेगवेगळी पिके...
अॅग्रोवन समृद्ध शेती योजनेचे...नांदेड: `अॅग्रोवन’च्या माध्यमातून...
मराठवाड्यातील २९२ लघुप्रकल्प कोरडेऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४९ लघुप्रकल्पांपैकी २९२...
दक्षिण आशियात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून...पुणे  : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या...
कृषिउद्योग महामंडळाकडून ‘बायोकॅप्सूल’चा...पुणे : सेंद्रिय शेतीकडे वळालेल्या शेतकऱ्यांच्या...
शासन दरबारी रब्बी हंगामात नागपूर...नागपूर  : खरिपानंतर पाण्याअभावी रब्बी...
बीटी बियाणे १५ मेपूर्वी विक्रीस मनाईपुणे : राज्यातील बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी १५...
जमिनीचे जैविक पृथक्करणआजकाल शेतकऱ्यांना मातीचा पृथक्करण अहवाल करून...
सांगलीतून १२ टन द्राक्षे निर्यातसांगली ः यंदा प्रतिकूल परिस्थतीतही जिल्ह्यातील...
काळजी घ्या : उन्हाच्या झळा वाढल्यापुणे : उन्हाच्या झळा वाढल्याने विदर्भ,...
शून्यातून राऊत दांपत्याने उभारली...लातूर जिल्ह्यात नागरसोगा (ता. औसा) येथील राऊत...
संत्रा बागेत काटेकोर पाणी व्यवस्थापन संत्रा पिकात पाणी व्यवस्थापन अत्यंत चोख ठेवावे...
दक्षिण अशियात मॉन्सूनचा पाऊस सरासरी...पुणे : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या बहुतांशी...
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...