agriculture news in marathi, agrowon, agralekh on drip subsidy | Agrowon

आव्हान पाणी मुरविण्याचे
विजय सुकळकर
मंगळवार, 23 जानेवारी 2018

सूक्ष्म सिंचन योजनेची व्याप्ती वाढवून ती अधिक पारदर्शक करण्याच्या अनुषंगाने केलेले उपाय योग्यच असून त्यात अजून भर घालावी लागेल.

ठिबक सिंचन अनुदानासाठी यावर्षी विक्रमी निधी उपलब्ध 
 झाला आहे. मागील दहा वर्षांचा आढावा पाहता ठिबक सिंचन अनुदानावर वार्षिक ४०० कोटींहून अधिक निधी खर्च झालेला नाही. अशावेळी या योजनेवरील यावर्षीचा विक्रमी ७६४ कोटी निधी आणि तोही योग्य रीतीने खर्च करणे हे आव्हान कृषी विभागापुढे आहे. खरे तर सूक्ष्म सिंचन म्हटले, की त्यास गैरप्रकारांची दीर्घ परंपरा लाभलेली आहे. यापूर्वी मुळातच सूक्ष्म सिंचनासाठी कमी निधी मिळायचा. त्यातही अनेक घोटाळे झाले असून त्यांच्या चौकशा चालू आहेत. उच्च न्यायालयाने याबाबत विशेष चौकशी पथक (एसआयटी) बसविले आहे.

या सर्व पार्श्वभूमीवर सूक्ष्म सिंचनातील घोटाळ्यांची परंपरा खंडीत करण्याचा प्रयत्न राज्य शासनाकडून सुरू आहे. ही योजना ऑनलाइन करण्यात आली तरी भ्रष्ट कंपू त्यास प्रतिसाद देत नाही. त्यातही त्यांनी अनेक पळवाटा काढल्या आहेत. हे थांबविण्यासाठी आता ही योजना आधार कार्डशी जोडण्यात आली आहे. पूर्वी ऑनलाइन अर्ज करण्याची विंडो वर्षातील एकादं महिना तिही संशयास्पद रीतीने उघडी राहत होती. यातूनही बरेच शेतकरी या योजनेपासून वंचित राहत होते. आता त्याचीही मुदत वाढविली असून मे-२०१७ पासून ही विंडो उघडी अाहे. योजनेचा लाभ अनेक शेतकऱ्यांपर्यंत पोचावा म्हणून अनुदानाची चार टप्प्यांची मर्यादा दोन टप्प्यांवर आणून त्यातील क्लिष्टताही कमी करण्यात आली आहे.

सूक्ष्म सिंचन योजनेची व्याप्ती वाढवून ती अधिक पारदर्शक करण्याच्या अनुषंगाने केलेले उपाय योग्यच असून त्यात अजून भर घालावी लागेल. राज्यात खरीप क्षेत्र १५० लाख हेक्टरच्या पुढे तर रब्बीचे क्षेत्र सुमारे ५० लाख हेक्टर आहे. सूक्ष्म सिंचनाचे महत्त्व शेतकऱ्यांना पटले असे आपण म्हणतो, ते खरेही आहे, पण खरीप-रब्बी क्षेत्राच्या तुलनेत राज्यात ठिबक खालील क्षेत्र १५ लाख हेक्टरच्या पुढे अजूनही गेलेले नाही. त्यामुळे जिरायती भागात सिंचनाच्या सोयी उपलब्ध करून त्यात अधिकाधिक सूक्ष्म सिंचनाचा वापर तर बहुतांश बागायत क्षेत्र ठिबकखाली आणण्याचे काम प्राधान्याने करावे लागेल. ‘पर ड्रॉप मोअर क्रॉप’ या उद्देशाने राज्यात ठिबक सिंचन योजना राबविली जात आहे.

अशावेळी पात्र शेतकऱ्यांना वर्षभर कधीही अर्ज करता यायला हवा. भले त्यास पूर्व संमती कधीही मिळो. राज्यात वैविध्यपूर्ण पिके घेतली जात असून त्यांची लागवड वर्षभर केली जाते आणि पीक लागवडीच्या वेळीच शेतकरी ठिबकचा विचार करतो. दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे शेतकऱ्यांनी ठिबक सिंचन संच बसविला की नाही, याबाबतची जागेवर जाऊन तपासणीची यंत्रणा कृषी विभागाला अधिक सक्षम आणि पारदर्शी करावी लागेल. कारण त्या अहवालावरच अनुदान वाटप होत असते. राज्यात यापूर्वी अनेक योजनांचा निधी वेळेत पूर्णपणे खर्च न झाल्याने वापस गेला आहे. मराठवाड्यातील योजना अंमलबजावणीच्या आढाव्यात कृषी सिंचन, यांत्रिकीकरण, एकात्मिक फलोत्पादन विकास यासह अनेक योजनांच्या ढिसाळ कामांवर कृषी आयुक्तांनी नुकतीच नाराजी व्यक्त केली आहे. राज्यभरातील कृषीच्या योजनांची परिस्थितीसुद्धा अशीच आहे. त्यामुळे  योजना खऱ्या लाभार्थ्यांपर्यंत पोचविणे आणि त्यांची पारदर्शक अंमलबजावी करणे यावर कृषी विभागाला भर द्यावी लागेल. सूक्ष्म सिंचनासाठी आलेल्या अधिक निधीच्या योग्य विनियोगाचे गुपीतही यातच दडले आहे.      

इतर अॅग्रो विशेष
आज संत तुकाराम बीजदेहू, जि. पुणे  : जगद्‌गुरू संत श्री तुकाराम...
उज्ज्वल भविष्याचा सर्वोत्तम मार्ग ‘जल...भारत जलसंकट समस्येचा सामना करत आहे. वाढती...
जल‘मुक्त’ शिवारवॉ टर ग्रीडच्या माध्यमातून मराठवाड्यातील सर्व...
राज्यात शंभर लाख टन साखर उत्पादनभवानीनगर, जि. पुणे ः राज्यात ३० टक्के हुमणीग्रस्त...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात अवकाळीची...पुणे : रविवारी, सोमवारी पुन्हा काही अंशी...
जैविक कीड-नियंत्रणासाठी उपयुक्त बुरशीगेल्या काही वर्षांमध्ये कीडनियंत्रणासाठी...
केशर आंबा फळगळीची कारणे अन् उपाययोजना  सद्यःस्थितीत हवामान आंबा झाडांसाठी...
रसदार उन्हाळी काकडी अर्थकारणाला देतेय...जळगाव जिल्ह्यात पाचोरा, जामनेर, यावल, जळगाव आदी...
बॅंक अधिकारी झाला पूर्णवेळ प्रयोगशील...विशाखापट्टण व त्यानंतर हैद्रराबाद येथे खासगी...
स्मार्ट प्रकल्पाचा केंद्रबिंदू शेतमाल ‘...पुणे : राज्यातील बहुतेक शेतकऱ्यांना आता पिकवायचे...
पूर्व विदर्भात गारपीटपुणे  ः दोन दिवसांपूर्वी मध्य भारतात तयार...
जनावराच्या आहारात पाणी महत्त्वाचेजनावरांचे योग्य पोषण होण्यासाठी तसेच दुग्धोत्पादन...
राज्यात १७८ तालुक्यांत भूजल चिंताजनकपुणे ः कमी झालेला पाऊस, वाढत असलेला पाण्याचा उपसा...
दरामुळे साखरेचा रंग फिकाकोल्हापूर : साखरेचे विक्री मूल्य वाढविल्यानंतरही...
‘उजनी’तील पाणीसाठा उणे पातळीत सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्याची वरदायिनी...
राज्यभरात अन्नत्याग आंदोलनमुंबई ः शेतकरी साहेबराव करपे व कुटुंबीयांप्रती...
मार्चनंतरही पणन करणार कापूस बाजारात...यवतमाळ ः शेतकऱ्यांच्या घरातील कापूस विकल्या...
मढी यात्रेला बुधवारपासून प्रारंभनगर ः होळीच्या दिवशी सकाळी कानिफनाथांच्या समाधीला...
दर्जेदार ऊसबेण्याची केली निर्मिती काशीळ (ता. जि. सातारा) येथील उच्चशिक्षित व...
मतदानासाठी सकाळी सात ते सायंकाळी...अकोला ः देशात होत असलेल्या लोकसभा...