agriculture news in marathi, agrowon agralekh on mansoon prediction | Agrowon

शुभवार्तांकनावर शिक्कामोर्तब
विजय सुकळकर
बुधवार, 17 एप्रिल 2019

मागील चार वर्षांपासून देशात सरासरी पावसाचा अंदाज वर्तविला जातोय. त्यात दोन-चार टक्क्यांच्या कमी-अधिक फरकाने तो पडतही आहे. असे असतानासुद्धा दरवर्षी आपल्याला पावसाचे दुर्भिक्ष जाणवतेय.

अर्धा देश दुष्काळाने आपल्या कवेत घेतला आहे. राज्यातही दुष्काळाच्या झळा वाढत आहेत. उन्हाचे चटके आणि वाढलेला उकाडा सर्वांनाच असह्य होतोय. अशा वेळी आगामी मॉन्सून कसा असेल, या विचारचक्रात सर्व जण असताना स्कायमेट या खासगी हवामान सर्वेक्षण संस्थेने देशात सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज वर्तवून चिंतेत टाकले होते. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाच्या (आयएमडी) या वर्षीच्या प्राथमिक अंदाजाने मात्र सर्वांची चिंता दूर केली आहे. देशात या वर्षी चांगला पाऊस तर पडणारच आहे; परंतु त्याचे सर्वत्र समान वितरण असेल, असे शुभवार्तांकन आयएमडीने केले आहे. शेतकरी असो की शहरी नागरिक प्रत्येकाला पाऊस हवाहवासा वाटतो. पाऊस कोसळण्याबद्दलच्या अपेक्षा मात्रा सर्वांचा वेगळ्या आहेत. त्यामुळे पाऊस कसाही पडला तरी सर्वांचे समाधान तो करू शकत नाही, ही वस्तुस्थिती आहे.

मॉन्सूनवर केवळ शेतीच नाही तर देशाची संपूर्ण अर्थव्यवस्था अवलंबून आहे. देशातील ५४ टक्के तर राज्यातील ८२ टक्के जिरायती शेती क्षेत्र हे पूर्णपणे पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. मॉन्सूनचा पाऊस चांगला पडला नाही तर बागायती शेतीही धोक्यात येते, हे या वर्षीच्या तसेच मागील दुष्काळातही सिद्ध झाले आहे. चांगला पाऊस म्हणजे खरीप, रब्बी या दोन्ही हंगामात पेरणीखालील क्षेत्रात वाढ, अन्नधान्यांपासून ते नगदी पिकांच्या लागवडीत समतोल आणि एकंदरीतच उत्पादन वाढ असे आशादायक चित्र निर्माण होते. देशातील कृषी निविष्ठांचा बाजार फुलतो. शेतीचे उत्पादन वाढले म्हणजे सर्वसामान्यांच्या हाती पैसा येतो. साखर, कापड असे अनेक शेतीआधारित उद्योग-व्यवसाय भरभराटीला येतात. सर्वसामान्य वर्गाच्या हाती पैसा म्हणजे सेवा आणि वस्तूंच्या बाजारामध्ये चैतन्यमय वातावरण पसरते. एकंदरीतच बाजार व्यवस्थेला चालना मिळते. त्यामुळेच केवळ चांगल्या पावसाच्या अंदाजाने अनेकदा शेअर मार्कटने उसळी घेतली आहे. एवढे महत्त्व भारतीय मॉन्सूनला आहे.

मागील चार वर्षांपासून देशात सरासरी पावसाचा अंदाज वर्तविला जातोय. त्यात दोन-चार टक्केच्या कमी-अधिक फरकाने तो पडतही आहे. असे असतानासुद्धा दरवर्षी आपल्याला पावसाचे दुर्भिक्ष जाणवतेय. या वर्षी देखील सरासरीइतक्या आणि समान वितरणाचा अंदाज असला तरी पावसाला देशव्याप्तीसाठी दीड महिन्याचा (१ जून ते १५ जुलै) कालावधी लागतो. आपल्या देशात प्रदेशनिहाय भौगोलिक रचनेतही खूपच भिन्नता आहे. भौगोलिक रचनेबरोबर अनेक स्थानिक घटकही पडणाऱ्या पावसाला प्रभावित करीत असतात. त्यामुळे प्रदेशनिहाय पाऊस कमी-अधिक पडतो. राज्यात तर मॉन्सूनच्या सरासरी पर्जन्यमानातही फारच विविधता आढळून येते. कोकणात धो-धो पाऊस पडतो. सह्याद्रीचा पूर्व भाग पर्जन्यछायेत मोडत असून तेथे पावसाचे प्रमाण कमी असते. विदर्भात पावसाचा जोर वाढत असला तरी मराठवाडा नैसर्गिकरीत्या कमी पावासाचा प्रदेश आहे. त्यामुळे या सर्व विभागांने सरासरीचा एकच अर्थ घेऊन बसता येत नाही. हवामानबदलाच्या सध्याच्या काळात अंदाज काही असला तरी मॉन्सूनची वाटचाल आपल्या गरजेनुसार होत नाही. तशी अपेक्षा करणे सुद्धा व्यर्थ आहे. त्यामुळे पडणाऱ्या पावसाशी जुळवून घेणेच आपल्याला शिकावे लागेल. मॉन्सूनपासून उपलब्ध होणाऱ्या पाण्याचा अधिकाधिक वापर कसा करुन घेता येईल, हे पाहावे लागेल. विशेष म्हणजे दरवर्षी विपरित मॉन्सूनमुळे निर्माण होणाऱ्या परिस्थितीवर मात करण्याचे तंत्र अवगत केल्याशिवाय आपल्याला आता गत्यंतर नाही, हेही लक्षात घ्यायला हवे.


इतर अॅग्रो विशेष
वर्धा : रोजगारासाठी स्थलांतरामुळे गावं...वर्धा : शेतीपूरक दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून...
गावाेगावी पाण्याच्या टॅंकरकडं नजरानगरः तलाव, धरणं कोरडी पडली. कधीच आटल्या नाहीत,...
दुष्काळ निवारणाच्या उपाययोजनांची माहिती...मुंबई : दुष्काळासंदर्भात उत्तर देण्यासाठी...
सत्तर कारखान्यांना बजावली 'आरआरसी'पुणे : राज्यातील १९५ साखर कारखान्यांकडून...
सेवानिवृत्तीनंतर शिक्षकाची शेतीत सेवा...आयुष्यभर नोकरी करताना अनेक गोष्टींचा त्याग करावा...
पतआराखड्याची वाट न बघता खरिपासाठी कर्जपुणे : खरीप पीक कर्जवाटप नियोजनात मुख्य भूमिका...
गिलक्‍याने दिले अर्थकारणाला बळबाजारपेठेची गरज ओळखून कठोरा (ता. जि. जळगाव) येथील...
जरंडीत ‘एक गाव, एक वाण’ योजना फसलीनागपूर ः कापसाचे एक गाव एक वाण लावण्याचा आदर्श...
उन्हाचा चटका कायम राहणार पुणे : विदर्भ, मध्य महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
आया मौसम बदली कामार्च ते मे हे तीन महिने शासकीय अधिकारी-...
आगीपासून वन वाचविण्याचा करूया निर्धारजंगलातील वाळलेला पालापाचोळा हा ज्वलनशील पदार्थ...
उद्योगाला साखर कडूचमहाराष्ट्रातील गळीत हंगामाची सांगता नुकतीच झाली...
‘एफआरपी'साठी शेतकरी संघटना पुन्हा...सोलापूर: सोलापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी यंदाच्या...
विदर्भात उत्कृष्ट व्यवस्थापन असलेली २३...वर्धा जिल्ह्यात केळी पिकाला पुन्हा गतवैभव प्राप्त...
भामा-आसखेड प्रकल्पग्रस्तांची पुनर्वसन...पुणे : भामा-आसखेड प्रकल्पग्रस्तांसाठी पुनर्वसनाची...
वर्षभरात पाच हंगामात दर्जेदार कोथिंबीरपाणी व हवामान यांचा विचार करून वर्षभरात सुमारे...
राज्यात आता पीकविमा शेतकरी सहभाग अभियानपुणे: दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी यंदा...
छावण्यातील जनावरांची आठवड्यातून एकदा...मुंबई ः दुष्काळी भागातील चारा छावण्यांमधील...
आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेला मागणीकोल्हापूर: निर्यातीच्या बाबतीत पिछाडलेल्या...
शुक्रवारपर्यंत उष्ण लाटेचा इशारापुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने चटका असह्य...