agriculture news in marathi, agrowon agralekh on mansoon prediction | Agrowon

शुभवार्तांकनावर शिक्कामोर्तब
विजय सुकळकर
बुधवार, 17 एप्रिल 2019

मागील चार वर्षांपासून देशात सरासरी पावसाचा अंदाज वर्तविला जातोय. त्यात दोन-चार टक्क्यांच्या कमी-अधिक फरकाने तो पडतही आहे. असे असतानासुद्धा दरवर्षी आपल्याला पावसाचे दुर्भिक्ष जाणवतेय.

अर्धा देश दुष्काळाने आपल्या कवेत घेतला आहे. राज्यातही दुष्काळाच्या झळा वाढत आहेत. उन्हाचे चटके आणि वाढलेला उकाडा सर्वांनाच असह्य होतोय. अशा वेळी आगामी मॉन्सून कसा असेल, या विचारचक्रात सर्व जण असताना स्कायमेट या खासगी हवामान सर्वेक्षण संस्थेने देशात सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज वर्तवून चिंतेत टाकले होते. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाच्या (आयएमडी) या वर्षीच्या प्राथमिक अंदाजाने मात्र सर्वांची चिंता दूर केली आहे. देशात या वर्षी चांगला पाऊस तर पडणारच आहे; परंतु त्याचे सर्वत्र समान वितरण असेल, असे शुभवार्तांकन आयएमडीने केले आहे. शेतकरी असो की शहरी नागरिक प्रत्येकाला पाऊस हवाहवासा वाटतो. पाऊस कोसळण्याबद्दलच्या अपेक्षा मात्रा सर्वांचा वेगळ्या आहेत. त्यामुळे पाऊस कसाही पडला तरी सर्वांचे समाधान तो करू शकत नाही, ही वस्तुस्थिती आहे.

मॉन्सूनवर केवळ शेतीच नाही तर देशाची संपूर्ण अर्थव्यवस्था अवलंबून आहे. देशातील ५४ टक्के तर राज्यातील ८२ टक्के जिरायती शेती क्षेत्र हे पूर्णपणे पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. मॉन्सूनचा पाऊस चांगला पडला नाही तर बागायती शेतीही धोक्यात येते, हे या वर्षीच्या तसेच मागील दुष्काळातही सिद्ध झाले आहे. चांगला पाऊस म्हणजे खरीप, रब्बी या दोन्ही हंगामात पेरणीखालील क्षेत्रात वाढ, अन्नधान्यांपासून ते नगदी पिकांच्या लागवडीत समतोल आणि एकंदरीतच उत्पादन वाढ असे आशादायक चित्र निर्माण होते. देशातील कृषी निविष्ठांचा बाजार फुलतो. शेतीचे उत्पादन वाढले म्हणजे सर्वसामान्यांच्या हाती पैसा येतो. साखर, कापड असे अनेक शेतीआधारित उद्योग-व्यवसाय भरभराटीला येतात. सर्वसामान्य वर्गाच्या हाती पैसा म्हणजे सेवा आणि वस्तूंच्या बाजारामध्ये चैतन्यमय वातावरण पसरते. एकंदरीतच बाजार व्यवस्थेला चालना मिळते. त्यामुळेच केवळ चांगल्या पावसाच्या अंदाजाने अनेकदा शेअर मार्कटने उसळी घेतली आहे. एवढे महत्त्व भारतीय मॉन्सूनला आहे.

मागील चार वर्षांपासून देशात सरासरी पावसाचा अंदाज वर्तविला जातोय. त्यात दोन-चार टक्केच्या कमी-अधिक फरकाने तो पडतही आहे. असे असतानासुद्धा दरवर्षी आपल्याला पावसाचे दुर्भिक्ष जाणवतेय. या वर्षी देखील सरासरीइतक्या आणि समान वितरणाचा अंदाज असला तरी पावसाला देशव्याप्तीसाठी दीड महिन्याचा (१ जून ते १५ जुलै) कालावधी लागतो. आपल्या देशात प्रदेशनिहाय भौगोलिक रचनेतही खूपच भिन्नता आहे. भौगोलिक रचनेबरोबर अनेक स्थानिक घटकही पडणाऱ्या पावसाला प्रभावित करीत असतात. त्यामुळे प्रदेशनिहाय पाऊस कमी-अधिक पडतो. राज्यात तर मॉन्सूनच्या सरासरी पर्जन्यमानातही फारच विविधता आढळून येते. कोकणात धो-धो पाऊस पडतो. सह्याद्रीचा पूर्व भाग पर्जन्यछायेत मोडत असून तेथे पावसाचे प्रमाण कमी असते. विदर्भात पावसाचा जोर वाढत असला तरी मराठवाडा नैसर्गिकरीत्या कमी पावासाचा प्रदेश आहे. त्यामुळे या सर्व विभागांने सरासरीचा एकच अर्थ घेऊन बसता येत नाही. हवामानबदलाच्या सध्याच्या काळात अंदाज काही असला तरी मॉन्सूनची वाटचाल आपल्या गरजेनुसार होत नाही. तशी अपेक्षा करणे सुद्धा व्यर्थ आहे. त्यामुळे पडणाऱ्या पावसाशी जुळवून घेणेच आपल्याला शिकावे लागेल. मॉन्सूनपासून उपलब्ध होणाऱ्या पाण्याचा अधिकाधिक वापर कसा करुन घेता येईल, हे पाहावे लागेल. विशेष म्हणजे दरवर्षी विपरित मॉन्सूनमुळे निर्माण होणाऱ्या परिस्थितीवर मात करण्याचे तंत्र अवगत केल्याशिवाय आपल्याला आता गत्यंतर नाही, हेही लक्षात घ्यायला हवे.


इतर संपादकीय
आगीपासून वन वाचविण्याचा करूया निर्धारजंगलातील वाळलेला पालापाचोळा हा ज्वलनशील पदार्थ...
आया मौसम बदली कामार्च ते मे हे तीन महिने शासकीय अधिकारी-...
उद्योगाला साखर कडूचमहाराष्ट्रातील गळीत हंगामाची सांगता नुकतीच झाली...
निवडणूक आयोगाला घरचा आहेर! सतरावी लोकसभा निवडण्यासाठीची मतदान प्रक्रिया कालच...
पूरक धोरणानेच वाढेल निर्यातकें द्रातील मोदी सरकारच्या सुरवातीच्या काळात...
कृषी पतपुरवठ्याची घडी बसवा नीटराज्यातील सहकाराचा कणा राज्य बॅंकेला मानले जाते....
व्यापक जनहितालाच हवे नव्या सरकारचे...आता साऱ्या देशाचे लक्ष १७ व्या लोकसभा निवडणूक...
व्यंकट अय्यरची कहाणीशेतीतील वाढत्या समस्यांना तोंड देत उत्पादन...
जललेखा अहवाल : अर्धवट आणि अवास्तवहीथेंब थेब पाण्याचा हिशेब लागावा, असा आग्रह सध्या...
कृषी पर्यटनाला संधी अमर्यादकृषी पर्यटन अर्थात ‘अ‍ॅग्रो टुरिझम’ हे ग्रामीण...
घातक किडींविरुद्ध लढा एकत्रको ल्हापूर जिल्ह्यात या वर्षीपासून कृषी विभाग व...
मुक्त शिक्षण एक मंथनयशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठाची पीएच.डी. ‘...
प्रशासनाच्या हलगर्जीपणाने केले अनेकांचे...एकीकडे आम्ही लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे...
तंत्रज्ञानाचे ‘भरीत’ किती दिवस? हरियाना राज्यात अवैध बीटी वांग्याची लागवड नुकतीच...
अशी ही (आर्थिक) बनवाबनवी!लोकसभा निवडणुकीची प्रक्रिया आता शेवटच्या टप्प्यात...
भूलभुलैया नव्हे तर शेतकऱ्यांचा दीपस्तंभडॉ. अंकुश चोरमुले यांनी ॲग्रोवनच्या ५ मे २०१९...
सहकारच्या नैतिक मूल्यांचे अधःपतनसहकारी चळवळीने भारतातील खेड्यापाड्यांतील...
पेच पूर्वहंगामीचाराज्यात दरवर्षी जवळपास ४० लाख हेक्टर क्षेत्रावर...
आजच्या दुष्काळात आठवतात सुधाकरराव नाईकमहाराष्ट्राच्या राजकारणात मुख्यमंत्री म्हणून...
सावधान! वणवा पेटतोय...चा र दिवसांपूर्वी नाशिक जिल्ह्यातील मानूर-...