agriculture news in marathi, agrowon, agralekh on new pikvima scheem | Agrowon

पीकविमा योजनेच्या विस्तारासाठी...
विजय सुकळकर
सोमवार, 26 फेब्रुवारी 2018

पीकविमा एेच्छिक केल्यास विमा कंपन्यांना हप्ता भरून घेण्यासाठी प्रयत्न करावे लागतील. चांगली सेवा द्यावी लागेल. वेळेत योग्य परतावा द्यावा लागेल. स्पर्धेतून सेवा तत्परता त्यांच्यात येईल.

पंतप्रधान पीकविमा योजना जानेवारी २०१६ मध्ये सुरू करण्यात आली. मागील विमा योजनेतील अनेक त्रुटी दूर करण्यात आल्यामुळे नवीन योजना शेतकऱ्यांना अधिक लाभदायी ठरेल, असेही सांगण्यात आले. कमी हप्ता, अधिक भरपाई आणि परताव्याची हमी, अशी या योजनेची वैशिष्ट्ये सांगितली जातात. सर्वसमावेशक आणि सुलभ अशा या योजनेचा लाभ सर्व शेतकऱ्यांनी घ्यावा, असेही आवाहन वारंवार करण्यात आले. तीन वर्षांतच विमा संरक्षणाखालील क्षेत्राचे प्रमाण ५० टक्क्यांपर्यंत नेण्याचा निर्धारही करण्यात आला होता.

ही योजना नव्या रूपात आली तेव्हा योजनेत चांगले बदल केले असले, तरी अंमलबजावणी करणारी यंत्रणा तीच असल्यामुळे ॲग्रोवनने या योजनेच्या यशाबद्दल प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले होते. प्रभावी अंमलबजावणीच्या यंत्रणेशिवाय योजना अधिक लोकाभिमुख होणार नाही, असेही ठामपणे बजावले होते. ॲग्रोवनची ही भूमिका आज खरी ठरल्याचे दिसून येते. मागील दोन वर्षांत या योजनेचा विस्तार पाहिजे त्या प्रमाणात झालेला नाही. विमा हप्ता भरण्यापासून ते नुकसानभरपाई पदरात पडेपर्यंतची प्रक्रिया पूर्वीप्रमाणेच किचकट आणि वेळखाऊ असल्याने अनेक शेतकरी नुकसान होऊनदेखील विमा लाभापासून वंचित आहेत. या योजनेचा अभ्यास करून त्यात सुधारणा सुचविण्यासाठी तज्ज्ञ समिती नेमून नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे आणली जाणार आहेत. 

विमा योजनेला नवीन स्वरूपात आणतानाच तिच्या प्रभावी अंमलबजावणीचाही विचार होणे गरजेचे होते. परंतु हे समजण्यासाठी शासनाला दोन वर्षे लागली. आता तरी या योजनेतील चुका-त्रुटी, अडसर यांचा सर्वंकष अभ्यास करून तज्ज्ञ समितीकडून सुधारणा यायला हव्यात. त्याकरिता अशी समिती तत्काळ नेमून त्यांना कामाला लावावे लागेल. पीकविमा योजनेत अनेक नैसर्गिक आपत्तींबाबत संदिग्धता ठेवण्यात आली अाहे. याचा फायदा घेत कंपन्या पळवाटा काढीत आहेत. त्यामुळे सर्व प्रकारच्या नैसर्गिक आपत्तींबाबत योजनेत स्पष्टता आणणे गरजेचे आहे.

कर्जदार शेतकऱ्यांना पीकविमा अनिवार्य करण्यात आला आहे. कर्ज रक्कम मिळतानाच त्याचा विमा हप्ता कापला जातो. याद्वारे विमा कंपनीला लाखो रुपये विनासायास मिळतात. त्याएेवजी पीकविमा एेच्छिक केल्यास विमा कंपन्यांना हप्ता भरून घेण्यासाठी प्रयत्न करावे लागतील. चांगली सेवा द्यावी लागेल. वेळेत योग्य परतावा द्यावा लागेल. स्पर्धेतून सेवा तत्परता येईल. महत्त्वाचे म्हणजे कापणी प्रयोग असो की आपत्तीमध्ये नुकसानभरपाई ठरविण्याची पद्धत यासाठी स्मार्टफोन, रिमोट सेन्सिंग, ड्रोन कॅमेरे यांचा वापर करण्यात येईल, असेही सांगण्यात आले होते. परंतु हे सर्व आजही पारंपरिक पद्धतीने होत अाहे. नुकसानभरपाई ठरविताना नवतंत्रज्ञानाचा वापर करून ही प्रक्रिया अधिक गतिमान आणि पारदर्शक करायला हवी. पिकाचा हमीभाव ठरविताना देशपातळीवर सरासरी उत्पादन खर्च काढला जातो. तशाच प्रकारे सरासरी उत्पादन ठरवून त्याखाली उत्पादन आल्यास त्याची जबाबदारी विमा कंपनीने घेऊन भरपाई द्यायला हवी. तसेच परिसराच्या नुकसानीवर भरपाई न ठरता वैयक्तिक नुकसानीवर भरपाई मिळायला हवी, याबाबतही विचार व्हायला हवा. असे बदल केले तरच पंतप्रधान पीकविमा योजना अधिक लोकाभिमुख ठरून तिचा विस्तार झपाट्याने होईल.

इतर अॅग्रो विशेष
राज्यातील १८० तालुक्यांमध्ये...मुंबई : राज्यातील १८० तालुक्यांमध्ये...
नगर-नाशिकच्या धरणातून ‘जायकवाडी’त पाणी...मुंबई : ‘जायकवाडी’ धरणात पाणी सोडण्याचे आदेश...
गाडीने येणारा कापूस गोणीत आणण्याची वेळ जालना : जनावरांचा चारा आणि पिण्याच्या पाण्याचा...
दुष्काळाच्या गर्तेत गुरफटला गावगाडाऔरंगाबाद : पावसाळ्यात पडलेले प्रदीर्घ खंड व...
दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी पीक नुकसानीचा...नाशिक : दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी केंद्र सरकारची...
मुंबईत १५ ला सर्वपक्षीय मेळावा ः नवलेकोल्हापूर: किसान सभेच्या पुढाकाराने १५...
दुष्काळ जाहीर करण्याबाबत टोलवाटोलवी ः...पुणे : राज्यात अनेक ठिकाणी दुष्काळी स्थिती असूनही...
नव्या दुष्काळी संहितेमुळे राज्यातील...मुंबई: राज्यावर १९७२ च्या दुष्काळापेक्षाही...
हुमणी रोखण्यासाठी कृती आराखडा : कृषी...पुणे : राज्यात उसाच्या क्षेत्रावर मोठ्या प्रमाणात...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे: राज्यात ‘ऑक्टोबर हीट’चा चटका सातत्याने...
नव्या हंगामात ऊस गाळपासाठी ३१ साखर...पुणे : राज्यात नव्या गाळप हंगामासाठी आतापर्यंत ३१...
चौदा हजार गावांमधील भूजल पातळी चिंताजनकमुंबई : राज्य सरकारच्या भूजल सर्वेक्षण व...
बदलत्या काळात बनली कलिंगड शेती...पाण्याची उपलब्धता असताना चितलवाडी (जि. अकोला)...
संघर्ष, चिकाटी, एकोप्यातूनच लाभले...बलवडी (भाळवणी) (ता. खानापूर, जि. सांगली) जोतीराम...
'सकाळ'चे दिवाळी अंक अॅमेझॉनवर !पुणे : क्लिकवर चालणाऱया आजच्या जगात दिवाळी अंकही...
संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) रविवारी (ता...
डॉ. हद्दाड आणि डाॅ. नॅबार्रो यांना २०१८...पुणे : जगभरातील कुपोषित माता आणि बालकांना...
हुमणीग्रस्त ऊसक्षेत्र चार लाख हेक्टरवरपुणे ः राज्यात दुष्काळामुळे त्रस्त झालेल्या...
पाणीटंचाईने संत्राबागांची होरपळअमरावती ः विदर्भाचा कॅलिफोर्निया अशी ओळख असलेल्या...
उन्हाचा चटका वाढलापुणे : राज्यात पावसाने उघडीप दिल्यानंतर कमाल...