agriculture news in marathi agrowon agralekh on ripening of fruits thru calcium carbide | Agrowon

रसाळ गोमट्या फळांसाठी...
विजय सुकळकर
गुरुवार, 10 मे 2018

फळे पिकविण्यासाठी कॅल्शियम कार्बाईडवर बंदी आहे. अशा वेळी हे घातक रसायन व्यापाऱ्यांना मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होतेच कसे, हा खरा प्रश्न आहे.

आंब्यांचा हंगाम चालू आहे. या वर्षी आंब्याला मोहर आल्यापासून ते काढणीपर्यंत सातत्याने ढगाळ वातावरण, तर अधूनमधून अवकाळी पाऊस, गारपीट चालू आहे. त्यामुळे आंब्यासह इतरही फळांचे उत्पादन घटले आहे. आंब्यांचे उत्पादन कमी असताना उत्पादकांना दर चांगले मिळणे अपेक्षित आहे. परंतु काही ठिकाणी अपप्रचार तर काही ठिकाणी आंबे पिकविण्यासाठी घातक रसायनांचा वापर, अशा सोशल मीडियावर व्हायरल होणाऱ्या पोस्टने ग्राहकांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण आहे, तर उत्पादकांना दराचा फटका बसत आहे. मुंबईतील व्यापाऱ्यांकडून आंबा पिकविण्यासाठी इथिलिनचा वापर केला जात असून, असे आंबे आरोग्यास घातक असल्याचा अपप्रचार सुरू आहे. तर राज्याच्या काही भागांत आंबे पिकविण्यासाठी कॅल्शियम कार्बाईड (कार्पेट) वापरले असल्याने पोलिसांनी टाकलेल्या धाडीतून पुढे आले आहे. चिकूची खरेदी करताना माझ्यासमोर व्यापाऱ्याने त्यातून कार्पेट काढले, अशी प्रतिक्रिया ॲग्रोवनच्या ग्रुपवर एका शेतकरी ग्राहकाने टाकली आहे. यावरून विषयाचे गांभीर्य आपल्या लक्षात यायला हवे.  

आंबा, केळी, पपई, चिकू आदी फळांना पिकविण्यासाठी घातक कॅल्शियम कार्बाईडचा वापर व्यापारी सर्रासपणे करतात. एफडीएच्या कारवाईत अशी फळे आणि कॅल्शियम कार्बाईड दरवर्षीच मोठ्या प्रमाणात जप्त केले जाते. काही व्यापाऱ्यांवर कारवाईदेखील होते. परंतु ‘फूड सेफ्टी ॲँड स्टॅंडर्ड ॲक्ट’नुसार फळे पिकविण्यासाठी कॅल्शियम कार्बाईडवर बंदी आहे. अशा वेळी हे रसायन व्यापाऱ्यांना मोठ्या प्रमाणात उपलब्धच कसे होते, हा खरा प्रश्न आहे. याचा अर्थ आपल्या देशात कायदे, नियमांना धाब्यावर बसवून सर्वसामान्यांच्या जीवनाशी खेळले जाते, अन शासन-प्रशासनाला याबाबत काहीही पडलेले नाही, असेच दिसून येते. कॅल्शियम कार्बाईडने पिकविलेल्या फळांना नैसर्गिक स्वाद लाभत नाही. अशी फळे खाण्यात आली तर उलट्या, मळमळीपासून कॅन्सरपर्यंतच्या आजाराचा धोका आहे. त्यामुळे फळे पिकविण्यासाठी हे रसायन व्यापाऱ्यांना उपलब्धच होता कामा नये, ही काळजी घ्यावी लागेल. तसेच काही नफेखोर व्यापाऱ्यांकडून याचा वापर होत असल्यास त्यांच्यावर दंडात्मक कडक कारवाई व्हायला हवी.

इथिलिन गॅसद्वारे फळे नैसर्गिकरीत्या पिकविली जातात. इथिलिन वापराचे मानवी आरोग्यावर काहीही दुष्परिणाम नाहीत. इथिलिन वापरून फळे पिकविण्याच्या सुरक्षित आणि स्वस्त पद्धतीदेखील विकसित करण्यात आलेल्या आहेत. परंतु याबाबत शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांमध्ये प्रबोधन नाही. प्रबोधन असले तरी अशा पद्धती वापरणे त्यांना खर्चिक आणि अवघड वाटते. शिवाय बाजार समित्यांच्या आवारात फळे पिकविण्यासाठी घातक रसायनांचा मोठ्या प्रमाणात वापर होत असताना इथिलिन गॅसवर आधारित सुरक्षित रायपनिंग चेंबर्सची सुविधा उपलब्ध करून देण्याबाबत बाजार समित्यांनी विचार करायला हवा. फळांच्या व्यापारावर दररोज लाखो रुपये कमावणाऱ्या व्यापाऱ्यांनीसुद्धा ५ ते १५ टनांपर्यंतचे इथिलिन गॅस चेंबर्स स्वर्चाने उभारायला हवेत. लहान शेतकरी तसेच छोट्या व्यापाऱ्यास उपयुक्त असे अत्यंत कमी खर्चाचे रायपनिंग चेंबर्स संशोधन संस्थांनी विकसित केले आहेत. त्याचा वापर वाढायला हवा. कॅल्शियम कार्बाईडला पूर्ण प्रतिबंध आणि इथिलिन गॅस आधारित रायपनिंग चेंबर्सला प्राधान्य यातून नैसर्गिकरित्या पिकलेल्या आणि मुख्य म्हणजे आरोग्यदायी फळांचा स्वाद ग्राहकांना चाखता येईल.

इतर अॅग्रो विशेष
उच्च जीवनमूल्य जपणारी आदिवासी संस्कृती मेळघाटात अंधश्रद्धेचे प्रमाण खूप आहे. यावर...
आर्थिक विकासवाट . देशात नोटाबंदीच्या निर्णयाला नुकतीच दोन वर्षे...
खानदेशातील जलसाठ्यात घट जळगाव : खानदेशात पाणीबाणी वाढू लागली असून,...
जिनर्स कापूस खरेदी केंद्रांसाठी ९००...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
राज्यात दुधाचे दर पुन्हा घसरलेपुणे: राज्यात होत असलेल्या जादा दुधाच्या...
दावणीला आणि छावणीला परिस्थितीनुसार चारा...बीड : राज्यात सरासरीच्या ७० टक्के पाऊस पडला असून...
सत्ताधाऱ्यांना नमवण्याची ताकद...मुंबई : गेल्या चार वर्षांत देश चुकीच्या...
दुष्काळातही माळरानावर हिरवाई फुलवण्याचे...लातूर जिल्ह्यातील वाघोली येथील सोनवणे कुटुंब...
सेंद्रिय पद्धतीने ऊस लागवड ते...लातूर येथील विलास सहकारी साखर कारखान्याने...
श्री विठ्ठल-रुक्मिणीचे २४ तास दर्शनसोलापूर ः पंढरपुरात श्री विठ्ठल -रुक्मिणीच्या...
हरभरा पेरणी ३३ टक्क्यांनी माघारलीनवी दिल्ली ः देशातील दुष्काळी स्थितीचा परिणाम...
राणी लक्ष्मीबाईंचे गाव बनले पाणीदारसातारा: झाशीची राणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ गाव म्हणजे...
विदर्भापाठोपाठ मराठवाडा, मध्य...पुणे : राज्यात किमान तापमानाचा पारा घसरल्याने...
खानदेशात जनावरांची निम्म्या दरात विक्रीचाळीसगाव, जि. जळगाव ः लांबलेल्या व अवेळी पडलेल्या...
रब्बी पेरणी २० टक्क्यांनी घटलीनवी दिल्ली ः देशातील बहुतांशी भागात यंदाच्या...
सातारा, सोलापूर, परभणीत ऊसदरासाठी आंदोलनपुणे ः गेल्या गळीत हंगामातील थकबाकी द्यावी तसेच...
निर्यातीच्या केळीला १८०० रुपये दरजळगाव ः राज्यात निर्यातीच्या केळीला यंदा उच्चांकी...
नागपूर, गोंदिया गारठलेपुणे : उत्तरेकडील वाऱ्यांच्या प्रभावामुळे राज्यात...
ऊसदराबाबत हवे दीर्घकालीन धोरणऊसदराचा प्रश्न मिटत नाही तोपर्यंत आम्ही कोणताही...
दक्षिण महाराष्टात ऊसतोडी सुरूकोल्हापूर : ऊसदराचा तिढा शनिवारी (ता. ११) दुपारी...