agriculture news in marathi, agrowon agralekh on thunder storm | Agrowon

वीज पडून जाणारे जीव वाचवा
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 19 एप्रिल 2019

मागील दशकभराचा आढावा घेतला, तर दरवर्षी राज्यात १०० हून अधिक जण वीज पडून मृत्यू पावत आहेत. त्यात शेतकरी-शेतमजुरांची संख्या अधिक आहे.

मागील जूनपासून सुरू झालेला नैसर्गिक आपत्तींचा कहर सध्याही चालूच आहे. जून ते सप्टेंबर या चार महिन्यांच्या काळात पावसाचे दोन मोठे खंड अन् दोनदा झालेल्या अतिवृष्टीने खरीप पिकांचे मोठे नुकसान केले. त्यानंतर ऑक्टोबरपासून वादळी वाऱ्यांसह अवकाळी पाऊस, थंडीच्या लहरी, गारपीट ह्या आपत्ती थांबायचे नाव घेत नाहीत. सध्या सोसाट्याचा वारा, ढगांचा गडगडाट, विजेचा कडकडाट यासह पावसाने राज्यात थैमान घातले आहे. या वादळी पावसाने रब्बी तसेच उन्हाळी पिके, फळ-भाजीपाला पिके यांच्या नुकसानीबरोबर शेडनेट, पॉलिहाउसेस, जनावरांचे गोठे, शेतघरे यांना उध्वस्त केले आहे. शासनाच्या लेखी अजूनही दुष्काळ, महापूर याच नैसर्गिक आपत्ती आहेत. त्यांचेही व्यवस्थापन नीट नाही. त्यातच मागील दशकभरापासून अवकाळी पाऊस, वादळी वारे, गारपीट, उष्ण-शीत लहरी, वीज पडणे या नैसर्गिक आपत्ती आणि त्यातून पिकांसह जीवित-वित्त हानी वाढत असताना त्याची फारशी दखल घेतली जात नाही. सध्या वादळी पावसाने सर्वत्र दाणादाण उडवून दिली असताना त्याची पाहणी करण्यासाठी शासकीय यंत्रणेतील कोणीही तिकडे फिरकायला तयार नाही. राज्यात मागील ऑक्टोबरपासून चालू असलेल्या अस्मानी कहरात नुकसान झालेल्या प्रत्येक ठिकाणी प्रत्यक्ष भेट देऊन वास्तववादी पंचनामे करायला हवेत. तसेच या नैसर्गिक आपत्तींमध्ये शासकीय निकषांनुसार तुटपूंजी मदत नको, तर झालेल्या नुकसानीच्या प्रमाणात योग्य तो मोबदला मिळायला हवा.

राज्यात वीज पडून मृत्युमुखी पडणाऱ्यांची संख्या वाढत आहे. मागील दशकभराचा आढावा घेतला तर दरवर्षी राज्यात १०० हून अधिक जण वीज पडून मृत्यू पावत आहेत. त्यात शेतकरी-शेतमजुरांची संख्या अधिक आहे. वीज पडून जीव गमवाव्या लागणाऱ्या पशुधनाचा आकडाही वाढतच चालला आहे. राज्य शासनाने २०१५ मध्ये वीज पडून मृत पावलेल्यांच्या वारसास मिळणारी मदत एक लाखाहून चार लाख केली. मृत पशुधनाच्या मालकास मिळणारी मदतही १० हजारांहून ३० हजार केली. तसेच जखमीलाही उपचारासाठी आर्थिक मदतीची घोषणा केली. परंतु २०१७ पर्यंत वीज पडणे ही घटना नैसर्गिक आपत्ती समजलीच जात नव्हती. त्यामुळे मृत व्यक्तीचा वारस, जखमी व्यक्ती आणि पशुधन मालक मदतीपासून वंचित राहत होते. दोन वर्षांपूर्वी राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरनाने वीज पडणे नैसर्गिक आपत्ती घोषित केले अाहे. असे असले तरी सध्या अनेक जणांना अपेक्षित मदत, योग्य वेळेत मिळत नाही.

खरे तर वीज कोसळून झालेल्या जीवित-वित्त हानीनंतर मदत करण्यापेक्षा अशी हानी टाळणे, कमी करणे अधिक लाभदायक ठरू शकते. अनेक प्रगत देशांनी ढग आणि विजांचा सखोल अभ्यास करून वीज कुठे, कधी पडणार हे त्या भागातील लोकांना सांगून यात बळी जाणाऱ्यांचे प्रमाण कमी केले आहे. विलासराव देशमुख विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्री असताना त्यांनी अशी सेवा आपल्याकडे सुरू करण्याचे आदेश दिले होते. त्यानंतर आपल्या राज्यात खासकरून मराठवाडा विभागात परभणी आणि बीड येथे वीज कोसळण्याची पूर्वसूचना देणारी सेन्सॉर प्रणाली २०१४ मध्ये बसविण्यात आली होती. तसेच २०१७ मध्ये वीज पडण्याच्या २४ तास आधी त्याची पूर्वसूचना मिळेल असे मॉडेल विकसित केले जात आहे, असे हवामानशास्त्र विभागाचे महासंचालक डॉ. के. जे. रमेश यांनी स्पष्ट केले होते. परवाचा हवामान अंदाज देतानाही त्यांनी यावर्षी पासून वीज पडण्याचा इशारा देण्यात येईल, असे सांगितले आहे. परंतु, पाच वर्षांपूर्वी राज्यात बसविण्यात आलेली सेन्सॉर प्रणाली आणि विजेबाबत पूर्वसूचनेचे मॉडेल अजूनही नीट काम करताना दिसत नाही. विजांचा सखोल अभ्यास करून ती पडण्याबाबतचा अचूक अंदाज लोकांपर्यंत पोचविण्याचे काम शासनासह यात काम करणाऱ्या संस्थांनी अधिक गांभीर्याने घेणे गरजेचे आहे. 

इतर अॅग्रो विशेष
उद्योगाला साखर कडूचमहाराष्ट्रातील गळीत हंगामाची सांगता नुकतीच झाली...
‘एफआरपी'साठी शेतकरी संघटना पुन्हा...सोलापूर: सोलापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी यंदाच्या...
विदर्भात उत्कृष्ट व्यवस्थापन असलेली २३...वर्धा जिल्ह्यात केळी पिकाला पुन्हा गतवैभव प्राप्त...
भामा-आसखेड प्रकल्पग्रस्तांची पुनर्वसन...पुणे : भामा-आसखेड प्रकल्पग्रस्तांसाठी पुनर्वसनाची...
वर्षभरात पाच हंगामात दर्जेदार कोथिंबीरपाणी व हवामान यांचा विचार करून वर्षभरात सुमारे...
राज्यात आता पीकविमा शेतकरी सहभाग अभियानपुणे: दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी यंदा...
छावण्यातील जनावरांची आठवड्यातून एकदा...मुंबई ः दुष्काळी भागातील चारा छावण्यांमधील...
आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेला मागणीकोल्हापूर: निर्यातीच्या बाबतीत पिछाडलेल्या...
शुक्रवारपर्यंत उष्ण लाटेचा इशारापुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने चटका असह्य...
आखातात १८ हजार टन केळी निर्यातजळगाव ः मागील दोन महिन्यांत राज्यातून प्रतिदिन १५...
मॉन्सून एक्सप्रेसची गती मंदावली;...पुणे : नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) शनिवारी (...
कृषी विभागाच्या बदल्या यंदाही...पुणे : कृषी विभागातील बदल्यांचा घोडेबाजार...
एकनाथ डवलेंकडे कृषी सचिवपदाचा पूर्णवेळ...मुंबई : मृद व जलसंधारण विभागाचे सचिव एकनाथ डवले...
परभणी : दुष्काळाच्या फेऱ्यात फळबागा...परभणी ः जिल्ह्यात उन्हाचा चटका वाढल्यामुळे...
पूरक धोरणानेच वाढेल निर्यातकें द्रातील मोदी सरकारच्या सुरवातीच्या काळात...
निवडणूक आयोगाला घरचा आहेर! सतरावी लोकसभा निवडण्यासाठीची मतदान प्रक्रिया कालच...
विरोधी पक्षनेता आज ठरणार; पृथ्वीराज...नागपूर ः राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या...
कृषी निविष्ठांमध्ये हवी मधमाशीपुणे : पीक उत्पादनात अत्यंत मोठा हातभार असलेल्या...
विषबाधा नियंत्रणाची जबाबदारी आता...यवतमाळ : जिल्ह्यात फवारणीदरम्यान झालेल्या विषबाधा...
उन्हाचा चटका अन् उकाड्यातही वाढपुणे : विदर्भातील चंद्रपूर, ब्रह्मपुरीसह मध्य...