पुण्यातील भात पट्ट्यात जिवाणू करप्याचा प्रादुर्भाव
संदीप नवले
शुक्रवार, 15 सप्टेंबर 2017

पुणे : गेल्या काही दिवसांपासून हवामानात होत असलेले बदल, वाढते तापमान, कमी-अधिक होणारा पाऊस आणि बियाणे बदल न केल्यामुळे भात पट्ट्यात चालू वर्षी पहिल्यांदाच जिवाणू करप्याचा प्रादुर्भाव दिसून आला आहे. पश्चिमेकडील तालुक्यांत सुमारे ३५० हेक्टरहून अधिक क्षेत्रावर जिवाणू करपा पडला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांचे ७० टक्क्यांपर्यंत नुकसान होण्याची भीती भात संशोधन तंज्ज्ञानी व्यक्त केली आहे.

पुणे : गेल्या काही दिवसांपासून हवामानात होत असलेले बदल, वाढते तापमान, कमी-अधिक होणारा पाऊस आणि बियाणे बदल न केल्यामुळे भात पट्ट्यात चालू वर्षी पहिल्यांदाच जिवाणू करप्याचा प्रादुर्भाव दिसून आला आहे. पश्चिमेकडील तालुक्यांत सुमारे ३५० हेक्टरहून अधिक क्षेत्रावर जिवाणू करपा पडला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांचे ७० टक्क्यांपर्यंत नुकसान होण्याची भीती भात संशोधन तंज्ज्ञानी व्यक्त केली आहे.

यंदा पश्चिमेकडील मावळ, मुळशी, भोर, वेल्हा, खेड, आंबेगाव, जुन्नर या तालुक्यांत ५८ हजार ६७० हेक्टरवर भाताची लागवड झाली आहे. सध्या पिके वाढीच्या अवस्थेत आहेत. परंतु हवामानात होत असलेले सततचे बदल आणि भात वाणामध्ये न केलेल्या बदलामुळे याचा अधिक प्रादुर्भाव झाला आहे.

शेतकऱ्यांना तत्काळ उपाययोजना करण्याच्या सूचना कृषी विभागामार्फत देण्यात आल्या आहेत. मावळातील फळणे, माऊ, खांडी, कुसूर, तसेच कोथुर्णे, ब्राह्मणोली, शिवणे या परिसरांत या रोगाचा प्रादुर्भाव अधिक आहे. या रोगावर वेळीच औषधाची फवारणी करून रोग नियंत्रण करणे गरजेचे असल्याचे लोणावळा येथील भात संशोधन केंद्राचे शास्त्रज्ञ डाॅ. चंद्रशेखर क्षीरसागर यांनी सांगितले.

डॉ. क्षीरसागर म्हणाले, मावळातील प्लॉट पाहणी केल्यानंतर अनेक ठिकाणी या रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून आला आहे. वेळीच उपाययोजना न केल्यास शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना रोग नियंत्रणासाठी करावयाच्या उपाययोजनांची माहिती देण्यात आली आहे.

कॉपर ऑक्सिक्लोराईड पंचवीस ग्रॅम आणि स्ट्रेप्टोसायक्लीन २.५ ग्रॅम आणि स्टिकर १० मिलि दहा लिटर पाण्यातून पहिली फवारणी करावी. त्यानंतर आठ ते दहा दिवसांनी दुसरी फवारणी करावी. तसेच काही गावांत खाचरामध्ये तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. त्याच्या नियंत्रणासाठी इमिडाक्लोप्रीड १७.८ डब्ल्यू.डब्ल्यू २.५ मिलि दहा लिटर पाण्यात एकत्रित मिसळून फवारणी करावी. ज्या खाचरामध्ये रोग दिसून येत नाही, कमी प्रमाणात आहे, अशा शेतकऱ्यांनीदेखील प्रतिबंधात्मक उपाययोजना म्हणून वरीलप्रमाणे फवारणी करणे आवश्यक आहे.

दरम्यान पुढील वर्षी कडा करपा रोग येऊ नये म्हणून काळजीबाबत यंदा रोगग्रस्त प्लॉटमधील बियाणे पुढील वर्षासाठी वापरू नयेत. निरोगी शेतातीलच बियाणे ठेवावेत. शक्यतो बियाणे बदल करावा, प्रमाणित बियाणेच रोपवाटिकेत पेरावेत. भात कापणीनंतर खोल नांगरट करावी. शेतातील भाताचे अवशेष, धसकटे वेचून नष्ट करावीत, शेताचे बांध स्वच्छ ठेवावेत, असेही त्यांनी सांगितले. 

५० टक्के अनुदानावर कीडनाशके
फवारणीसाठी येणाऱ्या खर्चाच्या ५० टक्के व हेक्टरी जास्तीत जास्त पाचशे रुपये अनुदान कृषी विभागाकडे उपलब्ध आहे. शिफारस केलेली औषधे अधिकृत कृषिसेवा केंद्रातूनच घ्यावीत. अर्ज, भात पिकांची नोंद असलेला सातबारा व औषधे खरेदीची बिले कृषी सहायकांमार्फत तालुका कृषी अधिकारी यांच्याकडे पाठविण्यात यावेत. त्यानुसार ५० टक्के अनुदान शेतकऱ्यांच्या खात्यावर जमा करण्यात येईल, अशी माहिती जिल्हा अधीक्षक कृषी कार्यालयाच्या सूत्रांनी दिली.

आपल्याकडे तीन प्रकारचे करपा रोग आहेत. यंदा पहिल्यांदाच जिवाणू करपा रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून आला आहे. त्यासाठी वेळीच उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.  अन्यथा शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होण्याची शक्यता आहे. सध्या त्याचे प्रमाण कमी असले, तरी त्याचे प्रमाण आगामी काळात वाढू शकते.
- डॉ. चंद्रशेखर क्षीरसागर,
शास्त्रज्ञ, भात संशोधन केंद्र, लोणावळा.

इतर ताज्या घडामोडी
जळगाव जिल्ह्यात ३५ ते ४० हजार टन खते... जळगाव : जिल्ह्यात यंदाच्या खरिपात खतांचा मुबलक...
सोलापूर बाजार समितीच्या कर्मचाऱ्यांचा...सोलापूर : सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीने...
उद्याेग जननी कमल पुरस्कारांचे वितरणपुणे : महिला बचत गटांनी आणि महिला शेतकऱ्यांनी...
देशातील खरीप पीक १०४९ लाख हेक्टरवर नवी दिल्ली ः देशातील खरीप पीक क्षेत्र गेल्या...
देशातील ९१ धरणांत ५९ टक्के पाणीसाठा नवी दिल्ली ः देशातील धरणांत ५९ टक्के पाणीसाठा ...
नगर, नाशिक जिल्ह्यांतून टोमॅटोची आवक... नाशिक : गत सप्ताहात राज्यातील टोमॅटो उत्पादक...
साताऱ्यात वांगी, टोमॅटोची आवक वाढली सातारा ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत...
नागपुरात सरबती गहू २२०० ते २६०० रुपये... नागपूर ः येथील कळमना बाजार समितीत गत...
पितृपंधरवड्यामुळे सोलापुरात गवार, भेंडी... सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यातील हंगामी... जळगाव : धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हंगामी पैसेवारी...
कोल्हापूर बाजार समितीत फूल बाजार सुरू कोल्हापूर : येथील बाजार समितीत सोमवार (ता. १८)...
सातारा जिल्ह्यात ६५७ शेततळ्यांची कामे... सातारा : मागेल त्याला शेततळे योजनेस सातारा...
राज्यात आज पावसाचा अंदाजपुणे ः काेकण आणि गाेव्यात मंगळवारी (ता. १९) तुरळक...
डाळिंबावर तेलकट रोगाचा प्रादुर्भाव सांगली : जिल्ह्यात मृग हंगामातील डाळिंबाचा बहर...
दर्जेदार डाळिंबासाठी जमिनीच्या...सोलापूर : डाळिंबाच्या दर्जेदार उत्पादनासाठी जमीन...
उत्पादन खर्चात मोठी घट, पोल्ट्रीचा ‘...गेल्या महिनाभरात पोल्ट्री खाद्यासाठी लागणाऱ्या...
पुणे बाजार समितीत घाणीचे साम्राज्यपुणे : अाशिया खंडातील दुसऱ्या क्रमांकाची बाजार...
शाहु महाराज, अंबाबाईचे दर्शन घेवुन... कऱ्हाड - घटस्थापनेदिवशी 21...
शेतकऱ्यांनी नव्या उमेदीने शेती करावी :...परभणी : सरकार तसेच कृषी विद्यापीठे शेतकऱ्यांच्या...
‘गोकुळ’च्या अध्यक्ष बदलाच्या हालचालीकोल्हापूर : कोल्हापूर जिल्हा दूध संघाची (गोकूळ)...