agriculture news in marathi, agrowon, DNA fingerprinting is compulsory for Biological insecticide | Agrowon

जैविक कीडनाशकांचे ‘डीएनए फिंगरप्रिंटिंग’ बंधनकारक
मंदार मुंडले
मंगळवार, 3 ऑक्टोबर 2017

उत्पादनाचे ‘सीआयबीआरसी’कडे नोंदणीकरण करताना ट्रायकोडर्माच्या एखाद्या प्रकाराचे (स्ट्रेन) नाव ‘क्लेम’ केले जाते. प्रत्यक्षात उत्पादनात वेगळेच ‘स्ट्रेन’ वापरण्याच्या काही घटना आढळल्या आहेत.
- डॉ. पी. के. चक्रवर्ती, सदस्य, ‘सीआयबीआरसी’

पुणे : जैविक कीडनाशकांच्या वापराला प्रोत्साहन देण्याचे केंद्राचे धोरण आहे. मात्र भारतात बोगस जैविक कीडनाशकांची बाजारपेठही मोठी आहे. त्याला आळा घालण्यासाठी सूक्ष्मजीवांवर आधारित जैविक उत्पादनातील सक्रिय घटकांचे ‘डीएनए फिंगरप्रिंटिंग’ करणे यापुढे उत्पादक कंपन्यांसाठी बंधनकारक ठरणार आहे. केंद्रीय कीटकनाशक मंडळ व नोंदणीकरण समितीने (सीआयबीआरसी) हा निर्णय घेतला आहे. 

‘डीएनए फिंगरप्रिंटिंग’ तंत्रामुळे उत्पादनातील जैविक घटकातील सत्यता सिद्ध होईल. त्यामुळे शेतकऱ्यांना अस्सल गुणवत्तेचे कीडनाशक उपलब्ध होणार आहे. भारतीय कृषी संशोधन परिषदेचे (आयसीएआर) सहायक महासंचालक (पीक संरक्षण) व ‘सीआयबीआरसी’ सदस्य डॉ. पी. के. चक्रवर्ती यांनी ही माहिती दिली. बारामती (जि. पुणे) येथे एका कार्यक्रमानिमित्त आले असता त्यांनी ‘ॲग्रोवन’शी संवाद साधला.

डॉ. चक्रवर्ती म्हणाले, की जैविक कीडनाशकांना प्रोत्साहन देण्याचे केंद्र सरकारचे धोरण आहे. बुरशी, जीवाणू, विषाणू आदी सूक्ष्मजीवांवर आधारित कीडनाशकांची क्षमता चांगली असूनही त्यांचा उपयोग देशात म्हणावा तसा होत नाही. जैविक कीडनाशकांचा वापर पाच टक्क्यांपेक्षा जास्त नाही, हे असमाधानकारक आहे. रासायनिक कीडनाशकांची परदेशातून होणारी आयात ३० टक्क्या़ंनी कमी करण्याचे सरकारने ठरवले आहे. ज्या कंपन्यांकडे आयातीचा व निर्मितीचा परवाना आहे त्यांचे आयात परवाने रद्द करण्याचा सरकारचा विचार आहे. देशातच कीडनाशकांची अधिकाधिक निर्मिती व्हावी, हा त्यामागील उद्देश आहे. 

डीएनए फिंगरप्रिंटिंग तंत्राचा वापर 
डॉ. चक्रवर्ती म्हणाले, की बाजारात ट्रायकोडर्मा या मित्रबुरशीवर आधारित बोगस उत्पादने असल्याचे काही अहवाल समोर आले आहेत. उत्पादनाचे ‘सीआयबीआरसी’कडे नोंदणीकरण करताना ट्रायकोडर्माच्या एखाद्या प्रकाराचे (स्ट्रेन) नाव ‘क्लेम’ केले जाते. प्रत्यक्षात उत्पादनात वेगळेच ‘स्ट्रेन’ वापरण्याच्या काही घटना आढळल्या आहेत. वास्तविक उत्पादनात जो जैविक घटक वापरला जातो त्याच्या विषारीपणाच्या (टॉक्सीसीटी) चाचण्या घेणे बंधनकारक असते. मात्र हा खर्च वाचवण्यासाठी काही वेळा अन्यत्र उपलब्ध असलेले तयार अहवाल वापरण्याची पळवाट शोधली जाते. ट्रायकोडर्माच्या काही जाती रोग निर्माण करणाऱ्या असल्याचा अहवाल ‘इंडियन मेडिकल रिसर्च इन्सिट्यूट’ने दिला आहे. त्यामुळे अशा चाचण्या घेणे अनिवार्यच असते.  

त्याशिवाय नोंदणीला मंजुरी नाही 
उत्पादनातील जैविक घटकाची शास्त्रीय अोळख वा सत्यता सिद्ध होण्यासाठी ‘डीएनए फिंगरप्रिंटिंग’ हे अत्यंत प्रभावी तंत्रज्ञान आहे. त्या दृष्टीने यापुढे कंपन्यांना आपल्या उत्पादनांची नोंदणी ‘सीआयबीआरसी’कडे करण्यासाठी ही चाचणी करून घेणे बंधनकारक करण्यात आले आहे; अन्यथा उत्पादनाच्या नोंदणीकरणाला संमती देण्यात येणार नाही, असेही डॉ. चक्रवर्ती यांनी स्पष्ट केले. या निर्णयामुळे शेतकऱ्यांना अस्सल गुणवत्तेचे उत्पादन मिळून त्यांची फसवणूक टळेल, असेही ते म्हणाले.    

डॉ. चक्रवर्ती म्हणाले...

  • जैविक कीडनाशकांच्या मंजुरीमध्ये मानवी व पर्यावरण सुरक्षा या बाबींमध्ये तडजोड नाही.
  • खासगी कंपन्यांना जैविक उत्पादनाच्या विषारीपणाबाबतच्या (टॉक्सीसीटी) चाचण्यांसाठी केंद्र सरकार करणार सहकार्य. या चाचण्या कमी खर्चात कशा होऊ शकतील यासाठी प्रयत्न.
  • जी उत्पादने खते किंवा कीडनाशके यापैकी कोणत्याही कायद्याच्या कक्षेत सध्या येत नाहीत त्यांच्याविषयी बैठक घेऊन चर्चा करणार. त्यांना कायद्याच्या कक्षेत आणणार. 

सूक्ष्मजीवांवर आधारित काही लोकप्रिय कीडनाशके

  • ट्रायकोडर्मा व्हिरीडी           
  • बॅसिलस थुरीनजीएंसीस         
  • पॅसिलोमायसीस लिलॅसीनस
  • व्हर्टीसिलीयम लेकॅनी
  • बिव्हेरिया बॅसियाना 

इतर अॅग्रो विशेष
होय, आम्हीच खरे लाभार्थी!राज्यभर झालेल्या मृद संधारणाच्या अनेक कामांवर...
शेतीमाल हमीभाव : एक सापळासरकारने शेतकऱ्यांपुढे लटकवलेले हमीभावाचे एक गाजरच...
थंडी पुन्हा परतण्याची चिन्हेपुणे : गेल्या दहा ते बारा दिवसांपासून गायब झालेली...
कापूस उत्पादकांना एकरी २५ हजारांची मदत...नागपूर : बोंडअळीमुळे कापूस पट्ट्यातील शेतकऱ्यांचे...
कारखान्यांपुढे शॉर्ट मार्जिनचे संकटकोल्हापूर ः गेल्या तीन महिन्यांपासून साखरेच्या...
मावळातील शेतकऱ्यांची इंद्रायणी भाताला...कामशेत, जि. पुणे ः मावळ तालुक्‍याची ओळख असलेला...
"स्वामिनाथन'बाबत पुन्हा सर्वोच्च...पुणे : शेतीमालाचा उत्पादन खर्च अधिक पन्नास टक्के...
अन्नसुरक्षा मुद्दाच भारतासाठी महत्वाचा ब्युनाॅर्स अायर्स, अर्जेंटिना : येथे होत असलेल्या...
कर्जमाफी, यवतमाळ विषबाधा,...नागपूर : ऑनलाइन कर्जमाफीतील घोळ, पाच...
अवघ्या ३०० रुपयांत बनविले हरभरा शेंडे...एक एकर हरभरा खुडणीसाठी पाच ते सहा मजुरांची...
सोयाबीनच्या दर्जेदार बीजोत्पादनासाठी...महाराष्ट्राचे प्रमुख पीक म्हणून कापूस व सोयाबीनचा...
कोणताही पक्ष, सरकार, शेतकऱ्यांना न्याय...शेतकरी प्रश्‍नांबाबत रघुनाथदादांची खंत आजपासून...
ट्रेलर्स ट्रॅक्‍टरला स्वयंचलित ब्रेक...सातारा : ॲग्रिकल्चरल ट्रेलर्स ट्रॅक्‍टर्सला...
कापूस उत्पादकांकडून बोनसची मागणीनागपूर : कापसावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रकोप...
‘माफसू’ची कुलगरू निवड प्रक्रिया २४...नागपूर ः महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान...
विदर्भात काही ठिकाणी बुधवारी पावसाचा...पुणे  ः बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचा...
कीटकनाशक प्रयोगशाळांमध्ये विश्लेषकांची...पुणे : कीटकनाशकांची विक्री वाढत असताना राज्यातील...
भडगावला अडतीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची...जळगाव ः बाजार समितीत अडत वसुली बंदचा निर्णय होऊन...
सीताफळाला फळमाशीचा डंखसोलापूर ः कोरडवाहू शेतकऱ्यांचा आधार ठरू पाहणाऱ्या...
शेतीमध्येही गिरविले आधुनिकतेचे धडेघाटकोपर (मुंबई) येथील तानाजी मोहिते यांनी...