agriculture news in marathi, agrowon, Dr. M.S. Swaminathan in Pune | Agrowon

शेतकरी उत्पन्नवाढीच्या आव्हानांचाही विचार करा ः डॉ. स्वामिनाथन
मनोज कापडे
शनिवार, 9 सप्टेंबर 2017

पुणे : देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सरकारने धोरणात्मक पावले टाकली आहेत. मात्र, उत्पन्नवाढीतील आव्हानेदेखील विचारात घ्यावी लागतील, असे मत स्वामिनाथन आयोगाचे प्रमुख डॉ. एम. एस. स्वामिनाथन यांनी व्यक्त केले.

पुणे कृषी महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांशी मनमोकळा संवाद साधताना डॉ. स्वामिनाथन यांनी उत्पन्नवाढीमधील आव्हाने आणि उपायदेखील स्पष्ट केले. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. के. पी. विश्वनाथा, महाराष्ट्र राज्य कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे उपाध्यक्ष डॉ. राम खर्चे, महासंचालक डॉ. के. एम. नागरगोजे व्यासपीठावर होते.

पुणे : देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सरकारने धोरणात्मक पावले टाकली आहेत. मात्र, उत्पन्नवाढीतील आव्हानेदेखील विचारात घ्यावी लागतील, असे मत स्वामिनाथन आयोगाचे प्रमुख डॉ. एम. एस. स्वामिनाथन यांनी व्यक्त केले.

पुणे कृषी महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांशी मनमोकळा संवाद साधताना डॉ. स्वामिनाथन यांनी उत्पन्नवाढीमधील आव्हाने आणि उपायदेखील स्पष्ट केले. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. के. पी. विश्वनाथा, महाराष्ट्र राज्य कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे उपाध्यक्ष डॉ. राम खर्चे, महासंचालक डॉ. के. एम. नागरगोजे व्यासपीठावर होते.

‘१९४४ मध्ये मी प्रथम या महाविद्यालयात आलो होतो. तुमच्याशी संवाद साधताना मला आनंद होतोय,’ असे सांगून डॉ. स्वामिनाथन म्हणाले, ‘‘देशात अन्नधान्याचे काढणीपश्चात होणारे नुकसान मोठे आहे. याशिवाय हवामानबदल, घटत जाणारे शेतीक्षेत्र हेदेखील एक आव्हान आहे.

शेतीमधील भांडवली गुंतवणुकीच्या प्रमाणात मिळणारे कमी उत्पन्न आणि वाढती जोखीम, शेतीव्यवस्थेवर येणारा जैविक व अजैविक ताण, याशिवाय बेभरवशाचा माॅन्सून आणि बाजारभाव यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीत कायम अडथळा येत असतो.’’ पतपुरवठा आणि विम्याची स्थिती, शेतीकडे येण्यासाठी नाखूश असलेला वर्ग, आयात- निर्यातीची धोरणं यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीत अडचणी येतात, असे डॉ. स्वामिनाथन यांनी नमूद केले.

उत्पन्नवाढीतील समस्यांना सामोरे जाताना चांगल्या शेतजमिनीचे संवर्धन करण्यासाठी विशेष कृषी क्षेत्रे तयार करावी लागतील. कोरडवाहू शेतीसाठी उपलब्ध क्षमतांचा पुरेपूर वापर आणि शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनाचा खात्रीशीर परतावा देणारी बाजारव्यवस्था उभारावी लागेल, असेही डॉ. स्वामीनाथन म्हणाले.

शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सध्याच्या दुर्लक्षित साधनांचा वापर करण्याची आपली तयारी हवी. हवामान अंदाज, सिंचन आणि नद्याजोड या विषयांकडे लक्ष द्यावे लागेल. नद्याजोड प्रकल्प राबविल्यास शेतीमध्ये अामूलाग्र बदल होऊ शकतो. मात्र, त्यासाठी राजकीय इच्छाशक्तीची गरज आहे.’’ कृषी अवजारे व यंत्रांचा पुरेपूर वापर, आयात- निर्यात धोरणात सुधारणा आणि शेतीमध्ये राबणाऱ्या महिलांचे सबलीकरण अत्यावश्यक असल्याचे डॉ. स्वामिनाथन म्हणाले.

या वेळी राज्याच्या दहा जिल्ह्यांमधील एक हजार विद्यार्थी, तसेच राष्ट्रीय पुष्पोत्पादन संचालनालयाचे संचालक डॉ. के. व्ही. प्रसाद आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते.

भारताला सदाहरित क्रांतीची गरज
विद्यार्थ्यांशी झालेल्या प्रश्नोत्तरात डॉ. स्वामिनाथन म्हणाले, की देशात हरितक्रांती झाली आहे. मात्र, आता आपल्याला सदाहरित क्रांतीची गरज आहे. शेती व्यवस्था चांगली नसल्यास इतर कोणत्याही व्यवस्था तग धरू शकत नाहीत. विद्यार्थ्यांनी शेतीआधारित उद्योजकतेकडे वळावे आणि कृषी शिक्षण घेताना प्रत्येक घटकाचे अर्थशास्त्र शिकावे. कमी कालावधीत बदलत्या हवामानाशी जुळणाऱ्या वाणांची निर्मिती आपल्याला हवी. जनुकीय सुधारणा असलेल्या पिकांचा बोलबाला होत असताना कोणतेही तंत्रज्ञान सरसकट चांगले किंवा वाईट नसते याचे भान आपण ठेवायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
‘रेसिड्यू फ्री’ शेतीतून गुणवत्ताप्राप्त...स्थावर मालमत्ता व्यावसायिक उद्योगातील दोन...
प्रतिष्ठा जपण्यासाठी शेतकऱ्यांच्या...नाशिक : यवतमाळमधील साहित्य संमेलनाचे उद्‌घाटन...
शेतकऱ्यांच्या परदेश अभ्यास दौऱ्यास अखेर...पुणे  ः गेल्या तीन वर्षांपासून बंद...
संत्रा निर्यातीला कृषी विभाग देणार...नागपूर : अपेडाने संत्रा क्‍लस्टरला पहिल्यांदाच...
विदर्भात गुरुवारपासून तुरळक पावसाचा...पुणे   : राज्यातील गारठा कमी झाल्यांनतर...
चढ्या दराचा फायदा कोणाला?मागील दोन दिवसांपासून सोयाबीनचे दर वाढत आहेत....
अतिखोल भूजलाचा उपसा घातकचपर्यावरणाचा नाश कोणी केला? या एका प्रश्नाला अनेक...
निफाड तालुक्‍यात द्राक्ष काढणीला सुरवातनिफाड, जि. नाशिक  ः तालुक्‍यातील उगाव,...
पशुगणनेकरिता आता महिनाअखेरपर्यंत मुदतनागपूर   ः पशुगणनेसाठी पूरक साहित्याचा...
ट्रायकोकार्ड निर्मिती प्रशिक्षण प्रकल्प...नागपूर ः कृषी विभाग आणि कृषी विद्यापीठातील...
राज्य वित्त आयोगाच्या अध्यक्षांनी जाणून...औरंगाबाद :  राज्य वित्त आयोगाचे अध्यक्ष व्ही...
दराअभावी कांदापट्टा सुन्ननाशिक : कांद्याला अगदी मोड फुटेस्तोवर वाट...
वनशेतीसह आंतरपिके ठरतोय फायद्याचा सौदाशाश्वत उत्पादनासाठी पारंपरिक पिकांसोबत वनशेतीचा...
अर्थसंकल्पीय कृषी कर्ज तरतूदीत १० टक्के...नवी दिल्ली : आगामी २०१९-२०च्या अर्थसंकल्पात शेती...
राज्यात शुक्रवारपासून पावसाचा अंदाजपुणे : वायव्य भारतातील पश्चिमी चक्रावाताची...
औरंगाबाद येथील आंतरराष्ट्रीय सुक्ष्म...औरंगाबाद : औरंगाबाद येथे आयोजित नवव्या...
शेतीपूरक उद्योगातून बचत गट झाले सक्षमचिखली (जि. बुलडाणा) येथील हिरकणी महिला उत्कर्ष...
गोरक्षणासोबतच जपला व्यसनमुक्‍तीचा वसालाठी (ता. मंगरुळपीर, जि. वाशीम) येथील दिलीप बाबा...
अप्रमाणित रोपांमुळे ‘फेल' बागांवर...पुणे : दुष्काळात जीवापाड जपलेल्या बागा अप्रमाणित...
सोयाबीन दराचा आलेख चढताच; लातूरला ३८११...लातूर : येथील उच्चत्तम कृषी उत्पन्न बाजार...