शेतकरी उत्पन्नवाढीच्या आव्हानांचाही विचार करा ः डॉ. स्वामिनाथन
मनोज कापडे
शनिवार, 9 सप्टेंबर 2017

पुणे : देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सरकारने धोरणात्मक पावले टाकली आहेत. मात्र, उत्पन्नवाढीतील आव्हानेदेखील विचारात घ्यावी लागतील, असे मत स्वामिनाथन आयोगाचे प्रमुख डॉ. एम. एस. स्वामिनाथन यांनी व्यक्त केले.

पुणे कृषी महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांशी मनमोकळा संवाद साधताना डॉ. स्वामिनाथन यांनी उत्पन्नवाढीमधील आव्हाने आणि उपायदेखील स्पष्ट केले. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. के. पी. विश्वनाथा, महाराष्ट्र राज्य कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे उपाध्यक्ष डॉ. राम खर्चे, महासंचालक डॉ. के. एम. नागरगोजे व्यासपीठावर होते.

पुणे : देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सरकारने धोरणात्मक पावले टाकली आहेत. मात्र, उत्पन्नवाढीतील आव्हानेदेखील विचारात घ्यावी लागतील, असे मत स्वामिनाथन आयोगाचे प्रमुख डॉ. एम. एस. स्वामिनाथन यांनी व्यक्त केले.

पुणे कृषी महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांशी मनमोकळा संवाद साधताना डॉ. स्वामिनाथन यांनी उत्पन्नवाढीमधील आव्हाने आणि उपायदेखील स्पष्ट केले. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. के. पी. विश्वनाथा, महाराष्ट्र राज्य कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे उपाध्यक्ष डॉ. राम खर्चे, महासंचालक डॉ. के. एम. नागरगोजे व्यासपीठावर होते.

‘१९४४ मध्ये मी प्रथम या महाविद्यालयात आलो होतो. तुमच्याशी संवाद साधताना मला आनंद होतोय,’ असे सांगून डॉ. स्वामिनाथन म्हणाले, ‘‘देशात अन्नधान्याचे काढणीपश्चात होणारे नुकसान मोठे आहे. याशिवाय हवामानबदल, घटत जाणारे शेतीक्षेत्र हेदेखील एक आव्हान आहे.

शेतीमधील भांडवली गुंतवणुकीच्या प्रमाणात मिळणारे कमी उत्पन्न आणि वाढती जोखीम, शेतीव्यवस्थेवर येणारा जैविक व अजैविक ताण, याशिवाय बेभरवशाचा माॅन्सून आणि बाजारभाव यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीत कायम अडथळा येत असतो.’’ पतपुरवठा आणि विम्याची स्थिती, शेतीकडे येण्यासाठी नाखूश असलेला वर्ग, आयात- निर्यातीची धोरणं यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीत अडचणी येतात, असे डॉ. स्वामिनाथन यांनी नमूद केले.

उत्पन्नवाढीतील समस्यांना सामोरे जाताना चांगल्या शेतजमिनीचे संवर्धन करण्यासाठी विशेष कृषी क्षेत्रे तयार करावी लागतील. कोरडवाहू शेतीसाठी उपलब्ध क्षमतांचा पुरेपूर वापर आणि शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनाचा खात्रीशीर परतावा देणारी बाजारव्यवस्था उभारावी लागेल, असेही डॉ. स्वामीनाथन म्हणाले.

शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सध्याच्या दुर्लक्षित साधनांचा वापर करण्याची आपली तयारी हवी. हवामान अंदाज, सिंचन आणि नद्याजोड या विषयांकडे लक्ष द्यावे लागेल. नद्याजोड प्रकल्प राबविल्यास शेतीमध्ये अामूलाग्र बदल होऊ शकतो. मात्र, त्यासाठी राजकीय इच्छाशक्तीची गरज आहे.’’ कृषी अवजारे व यंत्रांचा पुरेपूर वापर, आयात- निर्यात धोरणात सुधारणा आणि शेतीमध्ये राबणाऱ्या महिलांचे सबलीकरण अत्यावश्यक असल्याचे डॉ. स्वामिनाथन म्हणाले.

या वेळी राज्याच्या दहा जिल्ह्यांमधील एक हजार विद्यार्थी, तसेच राष्ट्रीय पुष्पोत्पादन संचालनालयाचे संचालक डॉ. के. व्ही. प्रसाद आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते.

भारताला सदाहरित क्रांतीची गरज
विद्यार्थ्यांशी झालेल्या प्रश्नोत्तरात डॉ. स्वामिनाथन म्हणाले, की देशात हरितक्रांती झाली आहे. मात्र, आता आपल्याला सदाहरित क्रांतीची गरज आहे. शेती व्यवस्था चांगली नसल्यास इतर कोणत्याही व्यवस्था तग धरू शकत नाहीत. विद्यार्थ्यांनी शेतीआधारित उद्योजकतेकडे वळावे आणि कृषी शिक्षण घेताना प्रत्येक घटकाचे अर्थशास्त्र शिकावे. कमी कालावधीत बदलत्या हवामानाशी जुळणाऱ्या वाणांची निर्मिती आपल्याला हवी. जनुकीय सुधारणा असलेल्या पिकांचा बोलबाला होत असताना कोणतेही तंत्रज्ञान सरसकट चांगले किंवा वाईट नसते याचे भान आपण ठेवायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
जिरायती भागात वेळेवर करा पेरणी जिरायती परिस्थितीत रब्बी पिकांच्या पाण्याचा ताण...
ठिबक अनुदानासाठी चुकीचे अर्ज रद्द होणार पुणे : कृषी खात्याच्या ठिबक अनुदानासाठी ऑनलाइन...
थेट भाजीपाला विक्रीतून साधली आर्थिक...करंज (जि. जळगाव) येथील सपकाळे कुटुंबीय गेल्या आठ...
ज्वारी पीक संरक्षण किडींचा एकात्मिक कीड नियंत्रण पद्धतीचा अवलंब करून...
शेतीमध्ये मीठ-क्षारांच्या वापराचे...मीठ (क्षार) हे खनिज असून, त्याच्या वापराने...
मांडव पद्धतीने पिकतोय सर्वोत्कृष्ट...अपघातामुळे अपंगत्व आले म्हणून खचले नाहीत. उलट...
उत्तर प्रदेशसह बिहारमधील साखर उत्पादन... नवी दिल्ली ः उत्तर प्रदेश पाठोपाठ बिहारमध्ये...
कृषी सहायकांनी सोडला अतिरिक्त पदभार अकोला ः रास्त मागण्यांकडे दुर्लक्ष केले जात...
तेलबिया महामंडळाची जमीन विक्रीलामुंबई : बंद पडलेल्या महाराष्ट्र राज्य तेलबिया...
नऊ वर्षांनंतर उघडले जायकवाडीचे दरवाजेजायकवाडी, जि. औरंगाबाद ः जायकवाडी प्रकल्पात अचानक...
योग्य वेळेत करा रब्बी पिकांची पेरणी रब्बी पिकांची जिरायती आणि बागायती क्षेत्रात योग्य...
कर्जमाफीची माहिती देण्यात बँका उदासीनमुंबई : राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या शेतकरी...
जायकवाडी भरले, गोदावरीत पाणी सोडले...पैठण, जि. औरंगाबाद : जायकवाडी(नाथसागर) धरणात...
जातिवंत बैल, गावरान म्हशींसाठी प्रसिद्ध...गावरान जनावरे, दुधाळ म्हशी तसेच शेळ्यांसाठी...
विदर्भात शेतकरी उत्पन्नवाढीसाठी...नागपूर ः आत्महत्याग्रस्त विदर्भातील शेतकऱ्यांचे...
खडकाळ जमिनीतही पिकवला दर्जेदार पेरूशेतीच्या ओढीने स्वेच्छा निवृत्ती घेऊन नंदकुमार...
पणन मंडळाचीही हाेणार निवडणूकपुणे ः महाराष्ट्र राज्य कृषी पणन मंडळाचीदेखील...
​ज्वारीवर आधारित प्रक्रिया पदार्थ ज्वारीचा उपयोग प्रामुख्याने भाकरीसाठी होतो....
गटशेतीला २०० कोटी देण्यासाठी नवे धोरणपुणे : राज्यातील गटशेतीला चालना देण्यासाठी २००...
पावसाच्या स्थितीनुसार करा द्राक्ष छाटणीसर्व द्राक्ष विभागांमध्ये कमीजास्त प्रमाणात पाऊस...